به گزارش ایراف، وزارت توسعه روستایی طالبان اعلام کرده که مراحل اولیه این مسیر تکمیل شده و به بهره‌برداری رسیده است. این جاده از منطقه بروغیل در واخان تا نقطه صفر مرزی با چین به ۱۲۱ کیلومتر طول دارد.
به گفته مسئولان، این مسیر در دو فاز ساخته شده و هزینه کل آن ۳۶۵ میلیون افغانی اعلام شده است. همچنین در امتداد این جاده نیز ۶۶ پل کوچک، چهار پل بزرگ و حدود چهار هزار متر دیوار محافظ ساخته شده است.
محمد رسول عقاب، سخنگوی وزارت توسعه روستایی طالبان، پیش از افتتاح این مسیر گفته بود که جاده واخان برای افغانستان و منطقه از اهمیت بالای اقتصادی و ترانزیتی برخوردار است. محمد ارسلا خروتی، معاون امور ساختمانی این وزارت نیز در مراسم افتتاح گفت که ساکنان پامیر در گذشته با مشکلات و دشواری‌های زیادی روبه‌رو بوده‌اند و با اجرای برنامه‌های توسعه‌ای، بخشی از نیازهای این منطقه از جمله در حوزه خدمات درمانی، اداری و زیرساختی مورد رسیدگی قرار گرفته است.
تأکید مقام‌های طالبان بر توسعه مناطق دورافتاده
حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، در مراسم افتتاح جاده واخان گفت که مشکلات عمده ساکنان این شهرستان با رهبری طالبان در میان گذاشته شده و برای حل آن‌ها اقداماتی صورت گرفته است.
به گفته فطرت، فعال‌سازی شبکه‌های مخابراتی، توزیع تذکره، ارائه خدمات درمانی، ساخت مدارس و احداث جاده از جمله مشکلات اساسی ساکنان واخان بوده که حکومت برای رسیدگی به آن‌ها اقدام کرده است. او همچنین ساخت جاده واخان را نمونه‌ای از رویکرد حکومت برای توسعه متوازن عنوان کرد و گفت مناطق دوردست کشور نیز باید تحت پوشش خدمات اساسی قرار گیرند.
وزارت توسعه روستایی طالبان نیز بهره‌برداری از این مسیر را یکی از پروژه‌های مهم در منطقه دانسته و تأکید کرده است که توسعه جاده می‌تواند ضمن کاهش مشکلات رفت‌وآمد ساکنان واخان، به تقویت اقتصاد محلی نیز کمک کند.
واخان؛ مسیر تازه افغانستان به سوی چین
در واکنش‌های منتشرشده پس از افتتاح این جاده، شماری از فعالان سیاسی و رسانه‌ای، اهمیت اصلی پروژه را در ایجاد یک مسیر زمینی میان افغانستان و چین و کاهش وابستگی افغانستان به مسیرهای سنتی ترانزیتی عنوان کرده‌اند.
گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی، گشایش کریدور واخان را «بزرگ‌ترین دستاورد در تاریخ اقتصادی کشور» توصیف کرده و گفته است که افغانستان در صورت استفاده درست از موقعیت جغرافیایی خود می‌تواند از ترانزیت درآمدهای هنگفتی به دست آورد.
او همچنین باز شدن مسیر واخان را از جمله اقداماتی دانسته که می‌تواند ادعاها درباره برنامه پاکستان برای تصرف واخان را رد کند و بر اهمیت موقعیت جغرافیایی این منطقه تأکید کرده است.
از سوی دیگر، محمدحلیم فدایی، والی پیشین و از چهره‌های سیاسی افغانستان، ضمن مهم دانستن گشایش مسیر واخان، این اقدام را در چارچوب یک چشم‌انداز گسترده‌تر برای اتصال افغانستان به بازارهای منطقه ارزیابی کرده است.
او با اشاره به طرح‌های دوران حکومت اشرف غنی، از اتصال افغانستان از طریق کریدورهای زمینی و هوایی به آسیای مرکزی، بنادر اقتصادی، بازارهای بزرگ و مسیرهای ترانزیتی سخن گفته و پروژه‌هایی مانند کانال قوش‌تپه، تاپی، ساخت سدها، برنامه‌های توسعه شهری و دیجیتالی‌سازی حکومت‌داری را بخشی از آن چشم‌انداز دانسته است. فدایی ابراز امیدواری کرده است که گسترش مسیرهای تجاری افغانستان با آسیای مرکزی، وابستگی کشور به مسیرهای پاکستان را کاهش دهد.
احمد راشد، فعال رسانه‌ای در این زمینه نوشته است که با گشایش کریدور واخان، افغانستان می‌تواند برای آغاز تجارت مستقیم با چین از این مسیر استفاده کند. او این مسیر را فرصتی برای اتصال افغانستان به شبکه تجاری و ترانزیتی منطقه دانسته و گفته است که در صورت تکمیل و فعال شدن کریدور، امکان صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی افغانستان به چین و دیگر بازارها و همچنین واردات از چین فراهم خواهد شد.
واکنش‌های حمایتی؛ «افغانستان در حال تبدیل شدن به چهارراه اقتصادی»
در همین حال، احمد تقی‌زاده، فعال فضای مجازی در واکنش به افتتاح جاده واخان، آن را پروژه‌ای دانسته که به گفته او پیش از این کسی حتی تلاش جدی برای ساخت آن انجام نداده بود. او اجرای پروژه‌هایی مانند واخان، کانال قوش‌تپه، مدیریت منابع آب، تولید برق، توسعه جاده‌ها و گسترش شهرها را نشانه ظرفیت یک نظام متمرکز برای اجرای پروژه‌های بزرگ عنوان کرده است.
همچنین، سیدجمال آغا، کاربر ایکس نیز در واکنشی، اتصال افغانستان به چین از طریق واخان را اقدامی مهم توصیف کرده و آن را در چارچوب تحقق اهداف اقتصادی و راهبردی افغانستان ارزیابی کرده است. او این اقدام را در امتداد تلاش برای ایجاد زیرساخت‌های مستقل و توسعه اقتصادی کشور دانسته و از آن استقبال کرده است.
شاه حسین مرتضوی: واخان دریچه‌ای تازه
شاه حسین مرتضوی، مشاور ریاست‌جمهوری پیشین افغانستان، در واکنش به گشایش این مسیر، واخان را «دریچه‌ای نو» برای افغانستان توصیف کرده است.
او با اشاره به محصور بودن افغانستان در خشکی، گفته است که تحولات سال‌های اخیر و ایجاد مسیرهای مختلف در نقاط مرزی، امکان‌های تازه‌ای را برای اتصال افغانستان به کشورهای منطقه ایجاد کرده است. به گفته مرتضوی، حتی در صورت بسته بودن یک مسیر مانند تورخم، مسیرهایی مانند اسلام‌قلعه، آقینه، تورغندی، حیرتان و واخان می‌توانند اهمیت بیشتری پیدا کنند.
مرتضوی همچنین بر اهمیت جغرافیای افغانستان برای کشورهای منطقه تأکید کرده و گفته است کشورهای منطقه می‌توانند با رویکردی اقتصادمحور از ظرفیت جغرافیایی افغانستان برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای استفاده کنند.
اهمیت راه واخان فراتر از افتتاح یک جاده
جاده واخان در حالی به بهره‌برداری رسیده است که افغانستان برای کاهش وابستگی به مسیرهای ترانزیتی پاکستان و گسترش ارتباطات اقتصادی با کشورهای آسیای مرکزی و چین، به دنبال مسیرهای جایگزین است. موقعیت جغرافیایی واخان در شمال‌شرق افغانستان، این منطقه را به یکی از معدود نقاط تماس زمینی افغانستان با چین تبدیل کرده است.
با این حال، افتتاح جاده به‌تنهایی به معنای آغاز تجارت گسترده میان افغانستان و چین نیست. فعال شدن کامل این مسیر برای تجارت بین‌المللی، به ایجاد زیرساخت‌های مرزی و گمرکی، تأمین امکانات حمل‌ونقل، توافق‌های تجاری و ترانزیتی و هماهنگی میان دو کشور نیاز دارد.
از همین رو، اهمیت اصلی پروژه واخان را می‌توان در ایجاد زیرساخت اولیه برای یک مسیر ترانزیتی جدید دانست؛ مسیری که در صورت تکمیل زنجیره زیرساختی و فراهم شدن شرایط سیاسی و اقتصادی لازم، می‌تواند جایگاه افغانستان را در شبکه تجارت منطقه‌ای تحت تأثیر قرار دهد.
