متن کامل سخنرانی امیرخان متقی:
برادران گرامی!
این برنامهای که از سوی وزارت امور خارجه اجرا شده است، با این هدف طراحی شده که بتوانیم شما جوانانی را که عملاً در عرصههای مختلف فعالیت دارید، بهگونهای مناسب با اصول دیپلماسی آشنا سازیم.
همانگونه که شما آگاه هستید، تعلیم و تربیت سه هدف اساسی دارد: نخست، تربیت شاگرد؛ دوم، عالم ساختن و تولید علم از طریق تحقیق، پژوهش و بررسی؛ و سوم، جهتدهی به شاگرد و دانشجو.
ما و شما همواره در بخش آموزش تلاشهای خوبی انجام دادهایم و بسیاری از جوانان به مراحل بالایی رسیدهاند. در زمینه تحقیق و پژوهش نیز کارهایی صورت گرفته است؛ اما آنچه نیازمند توجه جدیتر است، همین هدف سوم، یعنی جهتدهی فکری و عملی به دانشآموختگان است.
ضروری است افرادی که در آینده وارد جامعه میشوند، بهگونهای هدایت شوند که در مسیر درست قرار گرفته و در خدمت دین و کشور قرار گیرند. تجربه نشان داده است که در افغانستان کمبود نیروی متخصص وجود نداشته، بلکه مشکل اصلی در نوع تربیت فکری این نیروها بوده است. در دورههایی، برخی استعدادها با افکار کمونیستی تربیت شدند و در نتیجه در برابر دین و کشور قرار گرفتند. در دورههای دیگر، برخی با تفکرات سکولار پرورش یافتند که آنها نیز بهنوعی در تقابل با ارزشهای دینی و ملی قرار گرفتند. همچنین برخی دیگر از جریانهای فکری که نه با دین سازگار بودند و نه با منافع کشور، موجب شدند که بسیاری از استعدادهای ارزشمند از دست بروند و خساراتی به جامعه وارد شود.
از همین رو، بسیار ضروری است که ما به هدف سوم آموزش، یعنی جهتدهی صحیح به دانشجویان، توجه بیشتری داشته باشیم. کسب علم، تربیت شاگرد و انجام تحقیقات اهمیت دارد، اما هدایت فکری و نشان دادن مسیر درست به دانشآموختگان، از اهمیت ویژهای برخوردار است تا تلاشهای انجامشده بینتیجه نماند.
وزارت امور خارجه در همین راستا تلاش میکند تا افرادی مانند شما که از علوم دینی یا عصری فارغ شدهاید و در حال حاضر در جامعه نقش دارید و در آینده نیز نقشهای مهمتری، از جمله استادی، بر عهده خواهید گرفت، به این موضوع توجه جدی داشته باشید. لازم است جامعهای بسازیم که از درگیریهای داخلی محفوظ بماند، از دشمنی با دین و کشور دور باشد و برای آیندهای بهتر، دارای تفکر و جهتگیری سالم و سازنده باشد.
در این مسیر، همکاری جمعی بسیار مهم است، بهویژه در زمینه آموزش دیپلماسی. برادران، اگر به جهان امروز نگاه کنیم، میبینیم که در بسیاری از نقاط جنگها جریان دارد یا زمینه آن فراهم است. در چنین جهانی که بخش بزرگی از آن درگیر بحران و خشونت است، ارزشهایی مانند حقوق بشر، پیشرفت، زندگی انسانی و احترام متقابل کمتر مورد توجه قرار میگیرد و از ابزارهایی استفاده میشود که ویرانیهای گسترده به بار میآورد.
در چنین شرایطی، نیاز به دیپلماتهایی آگاه و توانمند بسیار احساس میشود؛ افرادی که بتوانند کشور و جامعه خود را از اینگونه بحرانها و مصیبتها حفظ کنند. تجربه نشان داده است که بسیاری از جنگها در نهایت از طریق دیپلماسی، گفتوگو و مذاکرات پایان یافتهاند. بنابراین، اگر دیپلماسی میتواند به پایان جنگ کمک کند، باید پیش از وقوع جنگ نیز بهگونهای بهکار گرفته شود که از بروز آن جلوگیری کند.
در چنین وضعیتی، مسئولیت دیپلماتها بسیار سنگین است. آنها باید بهدرستی تربیت شوند، مطالعه مستمر داشته باشند، تحولات جهان را بشناسند، از وضعیت کشورهای همسایه و منطقه آگاهی داشته باشند و با درک صحیح از شرایط، از بروز مشکلات جلوگیری کنند. دیپلماسی موضوعی نیست که در مدت کوتاه آموخته شود؛ بلکه نیازمند یادگیری مداوم و شناخت پیوسته تحولات است.
هدف از این برنامههای آموزشی نیز همین است که بتوانیم نسل آینده را بهگونهای تربیت کنیم که کشور را در مسیر درست هدایت کنند. افغانستان کشوری است که در دهههای گذشته با مشکلات و جنگهای زیادی روبهرو بوده است و اکنون نیازمند هدایت درست برای حرکت به سوی آیندهای بهتر است.
عزت و اعتبار کشور تا حد زیادی به رفتار و عملکرد دیپلماتها بستگی دارد. اگر یک دیپلمات دارای اخلاق نیک، رفتار مناسب، مدیریت قوی و تدبیر باشد، نام کشور نیز در سطح بینالمللی نیک خواهد بود و روابط با دیگران بهتر خواهد شد. از همین رو، لازم است در این بخش تلاش بیشتری صورت گیرد.
اگر ما بتوانیم کشور را از تهدیدها و آسیبها حفظ کنیم، روند پیشرفت بهصورت طبیعی ادامه خواهد یافت. در سفرهایی که به ولایتهای مختلف انجام شده، مشاهده شده که نسبت به سالهای گذشته تغییرات مثبتی بهوجود آمده است. این نشان میدهد که اگر کشور از خطرهای داخلی و خارجی مصون بماند، توانایی رشد و توسعه را دارد.
افغانستان دارای ظرفیتهای انسانی قابل توجهی است؛ از جمله تاجران، مهندسان، استادان، معلمان و جوانان مستعد. باید تلاش شود تا این ظرفیتها در مسیر درست بهکار گرفته شوند و کشور از آسیبها حفظ گردد.
در زمینه روابط خارجی نیز، لازم است دیپلماسی بهگونهای بهکار گرفته شود که به منافع کشور کمک کند. در خصوص مشکلات اخیر با پاکستان، مذاکراتی با میانجیگری چین در شهر ارومچی برگزار شد که نتایج مثبتی به همراه داشته است. در این زمینه، از همه اقشار از جمله سیاستمداران، علما، استادان، نویسندگان و فعالان رسانهای خواسته میشود که در برخورد با مسائل حساس میان کشورهای همسایه، مسئولانه و سنجیده عمل کنند.
ضروری است که آگاهی عمومی افزایش یابد و منافع ملی بهدرستی شناخته شود. برخی افراد، بهویژه جوانان کمتجربه، ممکن است بدون درک دقیق از پیامدها، مطالبی را منتشر کنند که به جای سود، زیان به کشور وارد کند. بنابراین، تصمیمگیری در مسائل کلان باید بر اساس منافع ملی و نه دیدگاههای شخصی صورت گیرد.
این امور نیازمند دقت، دانش، تدبیر و هماهنگی است و باید از رفتارهای فردگرایانه و تصمیمگیریهای ناهماهنگ پرهیز شود، زیرا چنین رفتارهایی میتواند جامعه را با مشکلات جدی مواجه سازد.
در حال حاضر، شرایط کشور بهگونهای است که نشانهای از فعالیت گسترده مخالفان در سطح کشور مشاهده نمیشود و این یک فرصت مهم به شمار میرود. همه اقوام و گروهها در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و این میتواند زمینهساز پیشرفت باشد. باید از این فرصت بهخوبی استفاده شود.
در پایان، بار دیگر به شما تبریک عرض میکنم و از خداوند متعال میخواهم که به شما توفیق دهد تا آنچه آموختهاید، در عمل بهکار گیرید و در آینده خدمات بیشتری به جامعه و کشور ارائه کنید.
والسلام
