معصومه محمدی در گفتوگو با ایراف با اشاره به همزمانی عید فطر و نوروز، این تقارن را نمادی از پیوندهای عمیق فرهنگی و تمدنی در منطقه دانست و تأکید کرد: «این مناسبتها میتوانند بستری برای تقویت همگرایی میان ملتهای منطقه و شکلگیری نوعی “امت واحده” باشند.» او به ظرفیتهای این دو عید بزرگ در گردآوری ملتها و ایجاد فضای همدلی در میان آنها اشاره کرده و گفت: «در جهانی که مرزهای قومی و مذهبی بیش از پیش مورد توجه قرار میگیرند، این مناسبتها میتوانند نقطه عطفی برای ایجاد تعامل میان کشورهای مختلف باشند.»
او با بیان اینکه آیینهایی مانند نوروز و عید فطر ظرفیت گردهمآوردن ملتها را فراتر از مرزهای قومی، زبانی و مذهبی دارند، افزود: «در صورت کاهش تنشهای سیاسی و تبلیغاتی، زمینه برای تقویت صلح، همزیستی و همکاری منطقهای بیش از پیش فراهم خواهد شد.»
هشدار نسبت به گسترش تنشهای منطقهای
محمدی در ادامه با اشاره به درگیریها و تنشهای موجود در منطقه، بر ضرورت خویشتنداری میان پاکستان و افغانستان تأکید کرد و گفت: «هرگونه تشدید تنش میان کشورهای همسایه میتواند به گسترش بیثباتی در کل منطقه منجر شود.» او بر این نکته تأکید کرد که عدم توجه به این موارد میتواند به تبعات ناگواری منجر شود که نه تنها بر کشورهای درگیر تأثیر میگذارد، بلکه به کل منطقه آسیب میزند.
وی تصریح کرد: «منطقه غرب و شرق آسیا به دلیل تنوع قومی، مذهبی و ژئوپلیتیکی، همزمان ظرفیت بالایی برای همکاری و نیز بروز بحران دارد؛ ازاینرو مدیریت هوشمندانه اختلافات، یک ضرورت راهبردی است.»
این استاد دانشگاه، نقش ترمیمی و پیشگیرانه کشورهای منطقه را در کنترل این بحرانها بسیار حیاتی دانست و پیشنهاد کرد که دولتها بر اساس ویژگیهای فرهنگی و تاریخی خود، راهکارهایی جامع برای رفع اختلافات تدوین کنند.
نقش بازیگران فرامنطقهای در بیثباتی
این استاد دانشگاه با انتقاد از حضور قدرتهای فرامنطقهای، از جمله ایالات متحده، در معادلات منطقهای گفت: «بسیاری از مداخلات خارجی، تحت عناوینی مانند تأمین امنیت یا حمایت از حقوق بشر، در عمل به تشدید درگیریها و افزایش فروش تسلیحات منجر شده است. این روند نه تنها به تضعیف امنیت منطقهای انجامیده، بلکه موجب شده کشورهای منطقه به سوی رقابتهای تسلیحاتی کشیده شوند.»
وی افزود: «تداوم این روند، کشورها را به سمت مصرف و وابستگی به تسلیحات پیشرفته سوق داده و مانع شکلگیری یک نظم بومی و پایدار در منطقه شده است.»
محمدی تأکید کرد که کشورهای منطقه باید با همفکری و همکاری تلاش کنند تا فضایی برای تأمین امنیت داخلی خود ایجاد کنند و این وابستگی به قدرتهای خارجی را کاهش دهند.
امنیت منطقهای؛ از وابستگی تا خوداتکایی
محمدی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد کشورهای منطقه اظهار داشت: «اگر دولتها به این باور برسند که امنیت باید توسط خود آنها و در چارچوب همکاریهای منطقهای تأمین شود، وابستگی به قدرتهای خارجی کاهش مییابد و ثبات پایدارتری شکل خواهد گرفت.» برای تحقق این هدف، باید نهادهای محلی و منطقهای تقویت شوند و چارچوبهای همکاری میان کشورهای همسایه بهبود یابد.
وی در این زمینه به نقش کشورهایی مانند ایران، چین، روسیه، عربستان و سایر بازیگران منطقهای اشاره کرد و گفت: «این کشورها میتوانند با همکاری مشترک، سازوکارهای امنیتی و اقتصادی بومی را توسعه دهند. این منطقه باید تلاش کند تا ثبات و امنیت را بهگونهای شکل دهد که به منافع مشترک همه اعضای آن پاسخ دهد.»
پیامدهای ناامنی در شرق ایران
این پژوهشگر با اشاره به تأثیرات احتمالی ناامنی در مرزهای شرقی ایران هشدار داد: «هرگونه بیثباتی در این مناطق میتواند به فعال شدن گروههای تروریستی و حتی شکلگیری تهدیدات جدید در سطح منطقه منجر شود. این گروهها نه تنها امنیت کشور را تهدید میکنند، بلکه میتوانند بر دیگر زمینههای اقتصادی و اجتماعی نیز تأثیر بگذارند.»
وی افزود: «چنین روندی علاوه بر پیامدهای امنیتی، آثار اقتصادی و اجتماعی از جمله مهاجرت، اختلال در تجارت و تضعیف زیرساختها را نیز به همراه خواهد داشت. در واقع، باید به این نکته توجه شود که هرگونه بیثباتی میتواند به شکلگیری پیامدهای جبرانناپذیر منجر شود و برای برطرف کردن این چالشها، اولویت باید بر همکاری و همگرایی متمرکز شود.»
ناتوانی نهادهای بینالمللی در مدیریت بحرانها
محمدی در بخش دیگری از سخنان خود، عملکرد نهادهای بینالمللی را مورد انتقاد قرار داد و گفت: «ناتوانی این نهادها در مدیریت بحرانها و ایجاد صلح پایدار، موجب کاهش اعتماد عمومی به آنها شده است.» او در ادامه تأکید کرد که نهادهای بینالمللی باید در راستای تأمین آرای متنوع کشورهای منطقه تلاش بیشتری کنند و به جای سیاستگذاریهای یکسویه، به نظرات کشورهای منطقه توجه نمایند.
وحدت منطقهای بهعنوان راهکار کلان
وی تأکید کرد: «تنها راه برونرفت از بحرانهای موجود، تقویت وحدت، همگرایی و حسن همجواری میان کشورهای منطقه است.» به گفتهٔ او، اگر این رویکرد بهصورت عملی دنبال شود، میتوان به شکلگیری ثباتی پایدار و کاهش نفوذ بازیگران خارجی امیدوار بود.
محمدی خاطرنشان کرد: «آیندهٔ منطقه در گروِ عبور از نگاههای صرفاً ملی به سمت رویکردی منطقهمحور است؛ رویکردی که در آن امنیت هر کشور، با امنیت همسایگانش پیوند خورده است و این ارتباطات میتواند زمینهساز پیشرفت و توسعهٔ پایدار در منطقه باشد.»
با توجه به تحولات اخیر در خاورمیانه و آسیای مرکزی، بحث همگرایی منطقهای و ضرورت مدیریت بومی امنیت به موضوعی حیاتی تبدیل شده است. در جهانی که نهادهای بینالمللی بهصورت مؤثری قادر به حلوفصل بحرانهای امنیتی نیستند، نقش کشورهای همسایه و منطقه در تأمین امنیت و ثبات، رویهای جدی میتواند بارها و بارها مورد تأکید قرار گیرد. نوروز بهعنوان نمادی از تجدید حیات و وحدت فرهنگی، فرصتی مناسب برای دولتها و ملتهاست تا با بهرهگیری از این فضا، روابط خود را تقویت کرده و بر مشکلات موجود غلبه کنند. کارشناسان بر اهمیت همگرایی و همکاری برای آیندهای بهتر تأکید مینمایند. آیا کشورهای منطقه میتوانند گامهایی در جهت تأمین امنیت مشترک بردارند و از دخالت قدرتهای فرامنطقهای جلوگیری کنند؟ این پرسشی است که پاسخِ آن میتواند سرنوشت آیندهٔ این منطقه را تعیین کند.
بیشتر بخوانید:
گاردین: ایران دست برتر را دارد | آمریکا در موقعیتی بدتر از قبل است
از غذا و دارو تا تلفنهای هوشمند؛ بستهشدن تنگه هرمز چه پیامدهایی دارد؟
هشدار انصارالله درباره انسداد تنگه بابالمندب؛ زنگ خطر در اروپا به صدا درآمد
با نظرات این خواهر عزیز موافقم گرچه نظرات ایشان کلی و تا حدودی عام هست ولی در کل دیدگاه خوبی نسبت به جهان فعلی و بخصوص منطقه غرب آسیا دارد و نشان از این دارد که مشکل رو بخوبی متوجه شده و دغدغه حل مشکلات منطقه را دارد. موفق و موید باشند