به گزارش ایراف، مرکز جهانی مسئولیت حمایت (Global Centre for the Responsibility to Protect) در تازهترین گزارش خود با عنوان «هشدار جنایت شماره ۵۰۳» که چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۷ آبان ۱۴۰۵) منتشر شد، وضعیت سرزمینهای اشغالی فلسطین، اتیوپی و افغانستان را بررسی و درباره افزایش خطر جنایتهای گسترده علیه غیرنظامیان در این مناطق هشدار داد.
به گزارش این مرکز، بحران انسانی در نوار غزه با آغاز فصل سرما و بارندگیهای زمستانی تشدید شده است و صدها هزار خانواده آواره که در چادرها و سرپناههای موقت زندگی میکنند، با شرایط دشوارتری روبهرو هستند.
این گزارش میافزاید نخستین طوفان شدید زمستانی در ششم نوامبر، موجب آبگرفتگی بیش از ۷۰۰ هزار چادر محل اسکان آوارگان در غزه شد.
در پی این حادثه، هزاران خانواده سرپناه خود را از دست دادند و دسترسی به برخی خدمات ضروری نیز مختل شد. همچنین در روزهای بعد، فروریختن تپهای شنی روی یک چادر به کشته شدن چند نفر انجامید.
مرکز جهانی مسئولیت حمایت با اشاره به ادامه محدودیتها در ورود کمکهای بشردوستانه به غزه، به نقل از تام فلچر، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه و هماهنگکننده امداد اضطراری، بر ضرورت پایان دادن به مجازات جمعی فلسطینیان و جلوگیری از رنج قابل پیشگیری آنان تأکید کرد.
بر اساس این گزارش، بیش از ۸۰ درصد ساختمانهای غزه آسیب دیده یا ویران شدهاند و رژیم صهیونیستی همچنان از ورود بخش مهمی از مصالح مورد نیاز برای بازسازی جلوگیری میکند؛ موضوعی که وضعیت زیرساختهای حیاتی، از جمله شبکه آب و فاضلاب، مراکز درمانی، تأمین انرژی و مسکن را وخیمتر کرده است.
این مرکز همچنین اعلام کرد حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر همچنان در داخل غزه آواره هستند که نزدیک به یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از آنان در چادرها یا سرپناههای موقت زندگی میکنند. از این تعداد، حدود ۹۵۰ هزار نفر در مناطق مستعد آبگرفتگی سکونت دارند.
در بخش دیگری از گزارش، به افزایش تنشهای نظامی میان اتیوپی و اریتره و احتمال گسترش درگیریها در منطقه شاخ آفریقا پرداخته شده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای اتیوپی و اریتره بین ۱۱ تا ۱۳ نوامبر در نزدیکی شهر مرزی مورد مناقشه «بادمه» با یکدیگر تبادل آتش داشتهاند. در این درگیریها، نیروهای اتیوپی از پهپاد و نیروهای اریتره از توپخانه سنگین استفاده کردهاند.
این گزارش با اشاره به سابقه جنگ خونین دو کشور در سالهای ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۰، اختلافات مرزی و تشدید تنشها بر سر دسترسی اتیوپی به دریای سرخ را از عوامل افزایش احتمال درگیری گستردهتر دانسته است.
همچنین در منطقه اورومیا، دستکم ۹۴ مسیحی ارتدوکس در مجموعهای از حملات بین ۲۰ اکتبر تا پنجم نوامبر کشته شدهاند. کمیسیون حقوق بشر اتیوپی مسئولیت حمله ۲۴ اکتبر در منطقه «سیرکا» را به ارتش آزادیبخش اورومو نسبت داده است؛ با این حال، این گروه این اتهام را رد کرده است.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که درگیریها از ماه اکتبر در اطراف منطقه مویاله نیز افزایش یافته و تنش میان نیروها و شبهنظامیان وابسته به مقامات مناطق اورومیا و سومالی، موجب آوارگی حدود ۵۰ هزار نفر به مناطق همجوار در کنیا شده است.
مرکز جهانی مسئولیت حمایت از دولتهای اتیوپی و اریتره خواسته است درگیریها را متوقف کرده و از طریق گفتوگوهای دیپلماتیک اختلافات خود را حلوفصل کنند. این نهاد همچنین بر ضرورت حفاظت از غیرنظامیان و بررسی حملات علیه جوامع آسیبپذیر تأکید کرده است.
هشدار درباره تضعیف روند پاسخگویی قضایی در پرونده افغانستان
بخش دیگری از گزارش شماره ۵۰۳ به تحولات قضایی پرونده افغانستان در دیوان کیفری بینالمللی اختصاص دارد؛ جایی که تصمیم اخیر این دادگاه برای مختومه کردن بخشی از تحقیقات درباره جنایتهای احتمالی در افغانستان، نگرانیهایی درباره آینده روند پاسخگویی قضایی ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش مرکز جهانی مسئولیت حمایت، شعبه مقدماتی دوم دیوان کیفری بینالمللی در ۱۲ نوامبر دستور مختومه شدن رسمی پرونده موسوم به «وضعیت افغانستان یک» را صادر کرد.
این شعبه اعلام کرده است که دادستانی دیوان نتوانسته فعالیتهای تحقیقاتی و تعقیب قضایی مؤثری را در ادامه این پرونده انجام دهد.
این تحقیقات که در سال ۲۰۲۰ مجوز آن صادر شده بود، اتهامهای مربوط به جنایتهای جنگی و جنایت علیه بشریت در خاک افغانستان از اول مه ۲۰۰۳ را دربر میگرفت.
اتهامها علیه نیروهای طالبان، نیروهای دولت پیشین افغانستان، نیروهای نظامی و اطلاعاتی آمریکا و گروه داعش شاخه خراسان مطرح شده بود.
قتل، شکنجه، حمله عمدی به غیرنظامیان و بازداشت غیرقانونی از جمله مواردی بود که در چارچوب این تحقیقات مورد بررسی قرار داشت.
با این حال، دادستانی دیوان کیفری بینالمللی در ۱۳ نوامبر درخواست تجدیدنظر خود نسبت به تصمیم مختومه شدن پرونده را ثبت کرد و خواستار توقف اجرای این تصمیم تا زمان رسیدگی به اعتراض شد.
این مرکز تأکید کرده است که مختومه شدن پرونده افغانستان یک، خلأ قابل توجهی در روند پاسخگویی درباره جنایتهای احتمالی ارتکابی از سوی طرفهای مختلف در بیش از دو دهه درگیری در افغانستان ایجاد میکند.
در ادامه گزارش آمده است که دیوان کیفری بینالمللی در پنجم اکتبر ۲۰۲۶ نیز حکم بازداشت چهار مقام ارشد طالبان را در پرونده جداگانه افغانستان دو صادر کرده بود.
اتهام مطرحشده علیه این افراد، جنایت علیه بشریت از طریق آزار و تعقیب بر مبنای جنسیت است.
مرکز جهانی مسئولیت حمایت همچنین به تحریمهای آمریکا علیه دیوان کیفری بینالمللی در نهم اکتبر اشاره کرده و آن را بخشی از فشارهای فزاینده واشنگتن علیه این نهاد قضایی دانسته است.
به اعتقاد این مرکز، چنین اقداماتی میتواند توانایی دیوان برای پیگیری پروندههای مربوط به جنایتهای بینالمللی را تحت تأثیر قرار دهد.
این نهاد در عین حال بر اهمیت سازوکار مستقل تحقیقاتی سازمان ملل درباره افغانستان تأکید کرده است؛ سازوکاری که شورای حقوق بشر سازمان ملل در اکتبر ۲۰۲۵ برای جمعآوری، حفظ و بررسی شواهد مربوط به نقضهای جدی حقوق بشر و جنایتهای بینالمللی در افغانستان ایجاد کرد.
در پایان، مرکز جهانی مسئولیت حمایت از کشورهای عضو اساسنامه رم خواسته است از درخواست تجدیدنظر دادستانی دیوان کیفری بینالمللی حمایت کنند و منابع مالی و سیاسی لازم را برای فعالیت سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان فراهم آورند.
این مرکز همچنین تأکید کرده است که جامعه جهانی نباید اجازه دهد مختومه شدن یک مسیر قضایی، به معنای پایان تلاشها برای تحقق عدالت و پاسخگو کردن عاملان جنایتهای احتمالی در افغانستان باشد.
گزارش هشدار جنایت شماره ۵۰۳ در مجموع از جامعه جهانی خواسته است با استفاده از ابزارهای دیپلماتیک، حقوقی و بشردوستانه، برای حفاظت از غیرنظامیان در غزه، جلوگیری از گسترش درگیریها در اتیوپی و اریتره و پیگیری مسئولیت عاملان نقض حقوق بشر در افغانستان اقدام کند.





