به گزارش ایراف، اسماعیل بقائی روز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ (۱۵ نوامبر ۲۰۲۶)، در نشست خبری با خبرنگاران، ضمن تشریح مواضع تهران درباره تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، به موضوعاتی از جمله روابط ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مذاکرات با آمریکا، امنیت تنگه هرمز و مسئولیت کشورهای همکار با متجاوزان پرداخت.
وی در واکنش به اظهارات دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس درباره مسئول شناختن ایران در قبال حملات به برخی کشورهای منطقه و درخواست غرامت از تهران گفت: کشورهای منطقه باید مراقب باشند زخم‌های کهنه را دوباره نیشتر نزنند؛ چراکه حمایت‌های همه‌جانبه برخی از آنها از رژیم صدام حسین همچنان در حافظه تاریخی ایرانیان باقی مانده است.
بقائی با بیان اینکه شماری از کشورهای منطقه در جریان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران صدها میلیارد دلار کمک مالی، تسلیحاتی و سیاسی در اختیار رژیم صدام قرار دادند، افزود: این حمایت‌ها، از جمله اعزام نیرو و کمک‌های نظامی، مستند شده و بخشی از مطالبات تاریخی ایران است.
سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: کشورهایی که خاک، آب و امکانات خود را در اختیار نیروهای آمریکایی و رژیم صهیونیستی برای حمله به ایران قرار داده‌اند، در جایگاهی نیستند که درباره مطالبه غرامت از ایران سخن بگویند.
وی با اشاره به اظهارات مقام‌های آمریکایی درباره همکاری برخی کشورهای منطقه در حملات علیه ایران اظهار داشت: شواهد روشنی درباره نقش مستقیم و غیرمستقیم این کشورها وجود دارد و تمامی موارد مربوط به استفاده از پایگاه‌ها، امکانات لجستیکی و پشتیبانی آنها مستندسازی شده است.
بقائی تأکید کرد که ایران این موضوع را از طریق مجاری دیپلماتیک به کشورهای مربوطه اعلام کرده و پیگیری حقوقی و دیپلماتیک آن را با جدیت ادامه خواهد داد.
وی همچنین خاطرنشان کرد که اقدامات دفاعی ایران بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد انجام شده و صرفاً پایگاه‌ها و دارایی‌های نظامی آمریکا را که برای حمله به ایران مورد استفاده قرار گرفته‌اند، هدف قرار داده است.
انتقاد تهران از رویکرد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از این نشست، با انتقاد از گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره برنامه هسته‌ای ایران، این گزارش‌ها را یک‌سویه و متأثر از فشار آمریکا و برخی کشورهای اروپایی دانست.
بقائی با اشاره به انتشار گزارش‌های آژانس پیش از اعلام رسمی از سوی برخی رسانه‌های غربی گفت: این اتفاق برای نخستین بار رخ نداده و آژانس باید درباره چنین نقض‌هایی پاسخگو باشد.
وی افزود: رویکرد جانبدارانه آژانس به اعتبار این نهاد بین‌المللی آسیب زده است و مسئولیت پیامدهای آن متوجه مدیران این سازمان خواهد بود.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هسته‌ای ایران اظهار داشت: آژانس در گزارش اخیر خود به بی‌سابقه بودن شرایط ایجادشده و اختلال در فعالیت‌های نظارتی‌اش در ایران اذعان کرده است، اما همچنان از بیان صریح عامل اصلی این وضعیت خودداری می‌کند.
وی تأکید کرد: تا زمانی که آژانس مسئولیت حملات نظامی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران را به رسمیت نشناسد و رویکرد فعلی ادامه داشته باشد، نمی‌توان انتظار تحول جدی در همکاری‌های تهران و این نهاد را داشت.
بقائی درباره احتمال خروج ایران از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) نیز گفت که این موضوع باید در نهادهای ذی‌ربط و بر اساس فرایندهای قانونی بررسی شود و ایران تا زمانی که عضو این معاهده است، به تعهدات خود پایبند خواهد بود.
وی همچنین تصریح کرد که تعهدات پادمانی ایران تعلیق نشده، اما بخش عمده همکاری‌ها به دلیل شرایط تحمیل‌شده در پی حملات نظامی متوقف شده است. به گفته او، بازرسی‌های دوره‌ای نیروگاه اتمی بوشهر نیز بر اساس توافق دوجانبه با روسیه و تعهدات پادمانی ادامه دارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به درخواست آژانس و گروه هفت برای بازگشت بازرسان به ایران گفت: آژانس نمی‌تواند بدون توجه به پیشینه تحولات و حملات صورت‌گرفته، صرفاً خواستار ازسرگیری همکاری‌ها شود.
وی افزود: این نهاد باید مشخص کند که قصد دارد به‌عنوان یک سازمان فنی و مستقل فعالیت کند یا همچنان تحت تأثیر آمریکا و برخی کشورهای اروپایی باقی بماند.
بقائی همچنین گمانه‌زنی مدیرکل آژانس درباره احتمال وجود تأسیسات جدید غنی‌سازی در اصفهان را غیر‌فنی دانست و گفت که تکرار چنین ادعاهایی نه مشکلی از آژانس حل می‌کند و نه به کاهش تنش‌های منطقه‌ای کمک خواهد کرد.
ایران از حق غنی‌سازی و استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای عقب‌نشینی نمی‌کند
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال طرح موضوع تعلیق غنی‌سازی اورانیوم در مذاکرات احتمالی با آمریکا اظهار داشت: ایران در حال حاضر وارد گفت‌وگو درباره جزئیات موضوع هسته‌ای نشده است.
وی با تأکید بر اینکه حق استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای بر اساس معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای برای ایران به رسمیت شناخته شده است، گفت: این حق را آلمان، فرانسه یا کشورهای دیگر به ایران نداده‌اند که بتوانند آن را سلب کنند.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین مواضع برلین و پاریس درباره توقف غنی‌سازی ایران را مغایر با تعهدات پیشین آنها در چارچوب برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت دانست و افزود: چنین رویکردهایی به اعتبار نظام منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای آسیب می‌زند.
وی درباره احتمال مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم با آمریکا نیز گفت که نحوه برگزاری مذاکرات مسئله اصلی نیست، بلکه موضوع مهم، وجود اراده واقعی برای پیشبرد دیپلماسی و احترام به حقوق و منافع طرف مقابل است.
بقائی با اشاره به تجربه توافق قبلی ایران و آمریکا اظهار داشت: تهران با واشنگتن مذاکره کرد و توافقی در بالاترین سطح به امضا رسید، اما آمریکا حتی دو هفته نیز به آن پایبند نماند.
وی تأکید کرد که دیپلماسی نباید به ابزاری برای امتیازگیری یک‌طرفه تبدیل شود و آمریکا در دو نوبت و در فاصله کمتر از ۹ ماه، از مذاکرات به‌عنوان پوششی برای حمله نظامی استفاده کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین درباره انتصاب مارکو روبیو به‌عنوان مذاکره‌کننده ارشد آمریکا گفت که تغییر افراد یا احزاب در واشنگتن برای تهران اهمیت تعیین‌کننده‌ای ندارد و آنچه مهم است، رفتار و عملکرد دولت آمریکاست.
بقائی: مسکو و پکن مواضع ایران را به‌خوبی می‌دانند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال گفت‌وگوی روسای جمهور آمریکا، روسیه و چین درباره جنگ علیه ایران گفت که تهران با مسکو و پکن در تماس نزدیک قرار دارد.
وی با اشاره به روابط راهبردی ایران با روسیه و چین اظهار داشت: این دو کشور مواضع جمهوری اسلامی ایران را به‌خوبی می‌دانند و با یک‌جانبه‌گرایی و رویکردهای ستیزه‌جویانه آمریکا مخالف هستند.
بقائی افزود: رایزنی‌های ایران با این دو کشور از طریق تماس‌های تلفنی، سفارتخانه‌ها و دیدارهای دیپلماتیک به‌صورت مستمر ادامه دارد و مسائل منطقه‌ای نیز از محورهای اصلی این گفت‌وگوهاست.
وی همچنین درباره سفر مقام‌های قطری به تهران و گزارش‌ها درباره ورود هواپیمای دولتی این کشور گفت که هر رفت‌وآمد دیپلماتیک الزاماً به معنای آغاز دور جدیدی از مذاکرات نیست و ایران با کشورهای مختلف در حوزه‌های گوناگون روابط و تعاملات مستمر دارد.
واکنش ایران به اتهامات سایبری فرانسه و بلژیک
بقائی در بخش دیگری از این نشست، اتهامات مطرح‌شده از سوی فرانسه و بلژیک درباره نقش ایران در حملات سایبری را بی‌اساس خواند و گفت: برخی کشورهای اروپایی بدون ارائه مدرک و مستندات، به اتهام‌زنی علیه ایران روی آورده‌اند.
وی با اشاره به ادعای دستکاری سامانه‌های سرمایشی فروشگاه‌های مواد غذایی در فرانسه اظهار داشت: به نظر می‌رسد این اتهامات برای فرار از مسئولیت و ضعف‌های فنی سامانه‌های سایبری این کشور مطرح شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به هشدار قبلی یکی از شرکت‌های مستقر در رژیم صهیونیستی درباره مشکلات این سامانه‌ها گفت که فرانسه باید به‌جای طرح اتهامات بی‌اساس، ایرادهای زیرساختی خود را برطرف کند.
وی از دولت فرانسه خواست روند اتهام‌زنی علیه ایران را متوقف کند و تأکید کرد که چنین اقداماتی می‌تواند مسئولیت بین‌المللی این کشور را به دنبال داشته باشد.
آمریکا و اروپا مسئول حمایت از جنایات رژیم صهیونیستی هستند
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در واکنش به عدم حضور آمریکا در نشست بررسی دوره‌ای وضعیت حقوق بشر این کشور در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد گفت: این اقدام نشان‌دهنده بی‌اعتقادی واشنگتن به شعارهای حقوق بشری خود است.
بقائی با اشاره به مواضع اخیر وزیر خارجه آمریکا درباره تقدم قدرت بر قانون اظهار داشت: دولت آمریکا برای حقوق بین‌الملل و قواعد بین‌المللی ارزشی قائل نیست و طی سال‌های اخیر نیز از شماری از اسناد و سازمان‌های بین‌المللی خارج شده است.
وی تأکید کرد که حمایت واشنگتن از رژیم صهیونیستی و تلاش برای مصون نگه‌داشتن آن از پاسخگویی در قبال جنایات جنگی و نسل‌کشی، بخشی از همین رویکرد است.
بقائی همچنین کمک‌های تسلیحاتی آلمان به رژیم صهیونیستی را محکوم کرد و گفت: آلمان پس از آمریکا دومین تأمین‌کننده تسلیحات این رژیم است و نمی‌تواند خود را از مسئولیت استفاده از این تسلیحات در حملات نظامی مبرا بداند.
وی با اشاره به حملات علیه مناطق میناب و لامرد و آسیب به زیرساخت‌های ایران افزود: اقدامات آلمان یادآور حمایت تسلیحاتی این کشور از رژیم صدام در دهه ۱۳۶۰، به‌ویژه در زمینه تسلیحات شیمیایی، است.
سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد که تهران نقش آلمان و سایر تأمین‌کنندگان تسلیحات رژیم صهیونیستی را پیگیری خواهد کرد و موضوع استفاده از پایگاه نظامی رامشتاین آلمان در عملیات نظامی آمریکا علیه ایران نیز در دستور کار بررسی قرار دارد.
هیچ تعرض نظامی بدون پاسخ نخواهد ماند
بقائی در واکنش به پرسشی درباره حمله سپاه پاسداران به تأسیسات نظامی آمریکا در بحرین و احتمال گسترش پاسخ نظامی ایران گفت: تهران بر صیانت از امنیت و منافع ملی خود متمرکز است و برای تصمیم‌گیری درباره اقدامات لازم منتظر هیچ طرفی نمی‌ماند.
وی تصریح کرد: استفاده ایران از ابزار دیپلماسی به معنای امید بستن به طرف مقابل نیست و تهران بر اساس تشخیص خود و با هدف تأمین امنیت و منافع ملی تصمیم می‌گیرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اینکه هیچ تعرض نظامی آمریکا یا دیگران علیه ایران بدون پاسخ نخواهد ماند، گفت: ایران این موضوع را در عمل نیز اثبات کرده و در آینده هم نیروهای نظامی کشور بر اساس تشخیص و ارزیابی خود اقدام خواهند کرد.
وی همچنین درباره اظهارات برخی مقام‌های آمریکایی مبنی بر اینکه موضوع لبنان ارتباطی به ایران ندارد، گفت: این مردم لبنان و کشورهای منطقه هستند که باید از آمریکا بپرسند تحولات منطقه چه ارتباطی به واشنگتن دارد.
بقائی با انتقاد از مداخله نظامی و سیاسی آمریکا در منطقه اظهار داشت: کشوری که از فاصله هزاران کیلومتری در امور داخلی کشورهای منطقه دخالت می‌کند، نمی‌تواند درباره ارتباط تحولات منطقه با کشورهای آن اظهارنظر کند.
تأکید ایران بر مسئولیت کشورهای منطقه در قبال امنیت تنگه هرمز
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره درخواست سازمان ملل برای تسهیل عبور محموله‌های بشردوستانه از تنگه هرمز گفت که ایران از ابتدای حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، آمادگی خود را برای همکاری در انتقال اقلام بشردوستانه اعلام کرده است.
وی با انتقاد از رویکرد سازمان ملل در قبال حملات نظامی علیه ایران اظهار داشت: این سازمان باید به‌جای درخواست از ایران، طرفی را مورد خطاب قرار دهد که عامل اصلی ایجاد وضعیت فعلی است.
بقائی افزود: آمریکا با اعمال تحریم و محاصره اقتصادی علیه ایران، در روند انتقال کالاها و تردد کشتی‌ها اختلال ایجاد کرده و مسئولیت این شرایط بر عهده واشنگتن است.
وی همچنین در واکنش به استناد برخی کشورهای منطقه به قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت درباره تنگه هرمز گفت که ایران عضو کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها نیست و اقدامات خود را در چارچوب حقوق بین‌الملل عرفی و با هدف تأمین امنیت ملی انجام داده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه این قطعنامه را فاقد مشروعیت قانونی، سیاسی و اخلاقی دانست و اظهار داشت: شورای امنیت در این قطعنامه بدون اشاره به سابقه تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، مسئولیت تحولات را به‌صورت یک‌طرفه متوجه ایران کرده است.
تأکید بر تداوم روابط ایران و عراق و مسئولیت دیپلمات‌ها در شرایط جنگی
بقائی در بخش دیگری از سخنان خود، روابط ایران و عراق را از موضوعات مهم سیاست خارجی تهران دانست و گفت که در دیدارها و تماس‌های مقام‌های دو کشور، موضوعاتی مانند امنیت مرزها، همکاری‌های اقتصادی و تجاری و تداوم روابط دوستانه دو ملت مورد بررسی قرار می‌گیرد.
وی با اشاره به فشارهای آمریکا بر دولت عراق تأکید کرد: ایران و عراق همسایگان دائمی یکدیگر هستند و دوستی میان دو کشور باید به‌ویژه در شرایط فشارهای خارجی تقویت شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین در واکنش به انتقادها از ادبیات برخی مقام‌های دیپلماتیک ایران گفت که کشور در شرایط جنگی قرار دارد و همه بخش‌های حاکمیت باید با توجه به شرایط موجود از منافع ملی دفاع کنند.
وی افزود: دیپلمات‌های ایران ضمن رعایت چارچوب‌های حرفه‌ای، موظف‌اند از ادبیاتی متناسب برای پاسخ به تهدیدها و مواضع طرف مقابل استفاده کنند؛ به‌ویژه آنکه مقام‌های آمریکایی و برخی متحدان آنها در اظهارات خود از توهین و ادبیات تهدیدآمیز علیه ایران استفاده می‌کنند.
بقائی در پاسخ به اظهارات توهین‌آمیز برخی مقام‌های آمریکایی نیز با لحنی کنایه‌آمیز گفت: «اُف بر کسانی که واقعاً جنایت کرده‌اند و اکنون در مخفیگاه‌های خود پنهان شده‌اند.»
وی با اشاره به حملات آمریکا علیه ایران، به‌ویژه حوادث میناب و لامرد، تأکید کرد که واشنگتن باید در برابر افکار عمومی جهان درباره اقدامات خود پاسخگو باشد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان، با اشاره به مواضع رهبران دینی درباره جنگ علیه ایران گفت که تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی با انتقاد گسترده افکار عمومی و رهبران دینی مواجه شده است.
وی تأکید کرد که رهبران دینی و مذهبی در برابر جنگ و تجاوز مسئولیت اخلاقی و دینی دارند و باید مواضع خود را در محکومیت چنین اقداماتی به‌صراحت بیان کنند.
