به گزارش ایراف، منابع محلی در هرات از بازداشت حجت‌الاسلام محمدآقا روحانی، مسئول مدرسه علمیه صادقیه، و حجت‌الاسلام محمدجواد رجب‌زاده، از روحانیون و امامان نماز جمعه این شهر، خبر داده‌اند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در رسانه‌ها، بازداشت این دو روحانی پس از برگزاری مراسم نماز جمعه و همچنین سوگواری سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) در مسجد جامع صادقیه هرات صورت گرفته است.
گزارشها حاکی است نیروهای وابسته به طالبان پس از برگزاری این مراسم، این دو روحانی را برای بازجویی و ارائه توضیحات فراخوانده و بازداشت کرده‌اند. با این حال، جزئیات دقیقی درباره چگونگی بازداشت و اتهام‌های احتمالی مطرح‌شده علیه آنان در دست نیست.
منابع محلی همچنین گفته‌اند که این دو روحانی پس از بازداشت همچنان در اختیار نیروهای طالبان قرار دارند و تاکنون اطلاعاتی درباره محل نگهداری، وضعیت جسمی و دلایل رسمی بازداشت آنان منتشر نشده است. مقام‌های محلی طالبان نیز تا زمان انتشار این گزارش توضیحی در این زمینه ارائه نکرده‌اند.
تکرار بازداشت روحانیون شیعه در هرات
بازداشت محمدآقا روحانی در حالی صورت می‌گیرد که او پیش از این نیز در روزهای پایانی سال گذشته بازداشت شده بود. بر اساس گزارشهای منتشرشده، وی در اسفند/حوت ۱۴۰۴ و در جریان اختلاف بر سر تعیین روز عید فطر و پس از مخالفت شماری از عالمان شیعه با تبعیت از تقویم اعلام‌شده از سوی طالبان، بازداشت شده بود. در آن مقطع، محمدآقا روحانی، مسئول مدرسه علمیه صادقیه، از جمله روحانیون بازداشت‌شده در هرات بود.
بازداشت روحانیون شیعه در هرات به این دو مورد محدود نیست. در آبان/عقرب ۱۴۰۳، دو روحانی شیعه به نام‌های سید محمد اکبری، رئیس پیشین شورای علمای شیعه در منطقه جبرئیل هرات، و سید حسین عظیمی، امام جماعت مسجد سیدالشهدا(ع)، از سوی نیروهای طالبان بازداشت شدند. این بازداشت‌ها در حالی صورت گرفت که پیش‌تر این دو روحانی نسبت به محدودیت‌های اعمال‌شده بر برگزاری مراسم عزاداری محرم اعتراض کرده بودند. در فروردین/حمل ۱۴۰۵ نیز برای بار دوم، حسین عظیمی، روحانی شیعه و امام جماعت مسجد سیدالشهدا جبرئیل بازداشت شده بود.
این رویدادها در کنار محدودیت‌های اعمال‌شده بر برگزاری مراسم مذهبی، فعالیت مساجد و حضور عمومی شیعیان، از تداوم چالش‌های جامعه شیعه افغانستان در زمینه آزادی انجام مناسک دینی حکایت دارد.
این در حالی است که شیعیان در هرات، سابقه تاریخی طولانی دارند و برای سالیان سال مراسمهای مذهبی و مناسک دینی خود را آزادانه انجام می‌دادند، اما با قدرت گرفتن طالبان، فشارها بر این جامعه بیشتر و محدودیت‌های گسترده‌ای بر برنامه‌های مذهبی آنان اعمال شده است.
محدودیت‌های مذهبی؛ از هرات تا کابل
محدودیت بر فعالیت‌های مذهبی شیعیان افغانستان در سال‌های اخیر و در شهرهای مختلف ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. گزارشهای رسمی منابع معتبر نشان می‌دهد که مقام‌های طالبان در چندین ولایت، از جمله کابل و هرات، برگزاری مراسم محرم و عاشورا را تحت نظارت قرار داده و در مواردی برگزاری مراسم در فضاهای عمومی را ممنوع یا با محدودیت مواجه کرده‌اند. جمع‌آوری نمادهای عزاداری و محدود کردن حضور مردم در این مراسم‌ها نیز از جمله موارد ثبت‌شده در این گزارشها است.
در سال جاری و در جریان مراسمهای ایام محرم و عاشورا، نیروهای وزارت عدلیه طالبان در کابل دهها مرد شیعه را تنها به دلیل نصب پرچم یا بنر عزاداری، بازداشت کردند. همچنین در مناطق شیعه‌نشین در غرب کابل نیز محدودیت‌های شدیدی برای برگزاری مراسمهای عزاداری اعمال کرده و در برخی موارد فعالان هیات‌های مذهبی را بازداشت کردند.
این در حالی است که برگزاری مراسمهای عزاداری امام حسین(ع) از دیرباز در میان مردم شهر کابل، چه شیعه و چه سنی رواج داشته و همه ساله در ایام محرم، چهره شهر تغییر می‌کرد.
علاوه بر محدودیت در برگزاری مناسک مذهبی، گزارش‌هایی نیز درباره محدود شدن آموزش فقه جعفری، حذف برخی کتاب‌های مذهبی شیعه از مراکز آموزشی و کتابخانه‌ها و کاهش حضور پیروان این مذهب در ساختارهای اداری و قضایی افغانستان منتشر شده است.
همچنین گفته می‌شود طالبان در دانشگاه‌ها، دانشجویان شیعه مذهب را وادار به امضای تعهدنامه‌ای میکنند که برخلاف مذهب خودشان و در راستای پذیرش مذهب حنفی است.
در همین راستا، بر اساس آخرین گزارشها، قضات دادگاه طالبان در منطقه جنگلک، در سه پرونده جداگانه شهادت شهروندان شیعه، هزاره، سادات و قزلباش را نپذیرفته و پذیرش شهادت را به سنی و حنفی‌مذهب بودن شاهد مشروط کرده‌اند. این گزارشها در حالی منتشر شده که پیش‌تر نیز مواردی از حذف فقه جعفری از ساختار قضایی افغانستان و محدودیت‌های مذهبی علیه شیعیان گزارش شده بود؛ روندی که نگرانی‌ها درباره تبعیض مذهبی و قومی و دسترسی برابر شهروندان به عدالت در افغانستان را افزایش داده است.
بازداشت دو روحانی شیعه در هرات در شرایطی رخ می‌دهد که گزارشهای رسمی و معتبر بین‌المللی از افزایش فشارها بر جامعه شیعیان افغانستان توسط طالبان خبر می‌دهند. فشارهایی که علاوه بر افراد و شخصیت‌های شاخص، شامل دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه، بیمارستان‌ها، رسانه‌ها و مراکز فرهنگی و حتی ساختمان‌های مسکونی نیز می‌شود.
