به گزارش ایراف، به نقل از الجزیره، قضات دادگاه کیفری بین‌المللی روز پنجشنبه (۲۱ آبان) دستور توقف و بستن پرونده تحقیقات اولیه درباره جرایم ارتکابی در افغانستان را صادر کردند؛ تحقیقاتی که جنایات جنگی نیروهای آمریکایی و اقدامات نیروهای اطلاعاتی خارجی این کشور را نیز شامل می‌شد.
این حکم روز جمعه (۲۲ آبان) در اسناد رسمی دادگاه منتشر شد.
قضات در توجیه تصمیم خود اعلام کردند که دادستانی با محدودیت‌های جدی در زمینه انجام تحقیقات و دسترسی به شواهد و مدارک روبه‌رو بوده و نتوانسته است توانایی خود را برای ادامه مؤثر روند تحقیقات و پیگرد قضایی اثبات کند.
بر اساس این تصمیم، تحقیقات درباره جنایات جنگی نیروهای آمریکایی در افغانستان که از سال ۲۰۲۱ عملاً متوقف شده بود، به‌صورت رسمی بسته می‌شود. همچنین، پرونده تحقیقات درباره اقدامات گروه داعش خراسان از سال ۲۰۱۶ نیز در چارچوب این تصمیم مختومه خواهد شد.
با این حال، قضات تأکید کرده‌اند که در صورت فراهم شدن شرایط لازم، دادستانی می‌تواند برای دریافت مجوز جدید و ازسرگیری تحقیقات درباره داعش خراسان اقدام کند.
در همین حال، تحقیقات جداگانه دادگاه کیفری بین‌المللی درباره اقدامات طالبان از زمان بازگشت این گروه به قدرت در اوت ۲۰۲۱ همچنان ادامه خواهد یافت.
این تحقیقات سه محور اصلی را دنبال می‌کند: اقدامات طالبان علیه زنان و دختران، آزار و تعقیب افراد بر اساس گرایش‌های سیاسی، قومی و مذهبی و همچنین جنایات گروه داعش خراسان.
دفتر دادستانی دادگاه کیفری بین‌المللی در واکنش به این حکم به خبرگزاری‌های آسوشیتدپرس و رویترز اعلام کرده است که نسبت به تصمیم قضات درخواست تجدیدنظر کرده، اما جزئیات بیشتری درباره این درخواست ارائه نکرده است.
تشدید اختلافات واشنگتن و دادگاه کیفری بین‌المللی
توقف تحقیقات درباره جنایات جنگی نیروهای آمریکایی در افغانستان در شرایطی صورت می‌گیرد که روابط واشنگتن و دادگاه کیفری بین‌المللی با تنش‌های جدی روبه‌رو شده است.
دولت دونالد ترامپ با هرگونه اقدام این دادگاه برای پیگرد قضایی شهروندان آمریکایی مخالفت کرده و پیش‌تر ۱۳ نفر از کارکنان فعلی و سابق این نهاد را تحریم کرده است.
واشنگتن همچنین به صدور حکم بازداشت مقام‌های رژیم صهیونیستی از سوی دادگاه کیفری بین‌المللی اعتراض داشته است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پیش‌تر در اظهاراتی تأکید کرده بود که دونالد ترامپ اجازه نخواهد داد دادگاه کیفری بین‌المللی شهروندان آمریکایی را تحت پیگرد قرار دهد.
روبیو همچنین تهدید کرده بود که آمریکا به کارزار خود برای برچیدن این نهاد بین‌المللی ادامه خواهد داد.
الجزیره گزارش داده است که اگرچه تصمیم اخیر دادگاه به‌طور رسمی به اختلافات سیاسی و حقوقی با واشنگتن مرتبط نشده، این تحول در ادامه تنش‌های میان آمریکا و دادگاه کیفری بین‌المللی رخ داده است.
پیشینه تحقیقات در افغانستان
دادگاه کیفری بین‌المللی در سال ۲۰۲۰ تحقیقات درباره جنایات جنگی و سایر جرایم بین‌المللی در افغانستان را آغاز کرد.
این تحقیقات اقدامات نیروهای دولت پیشین افغانستان، طالبان، نظامیان آمریکایی و نیروهای اطلاعاتی خارجی آمریکا را از سال ۲۰۰۲ به بعد در بر می‌گرفت.
با این حال، کریم خان، دادستان وقت دادگاه، در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد که رسیدگی به پرونده نیروهای آمریکایی را در اولویت پایین‌تری قرار می‌دهد؛ تصمیمی که با دشواری دسترسی به شواهد و مدارک توجیه شده بود.
دادگاه کیفری بین‌المللی در سال جاری میلادی تحقیقات افغانستان را به دو پرونده جداگانه تقسیم کرد؛ پرونده نخست به تحقیقات اولیه درباره جرایم جنگی، از جمله اقدامات نیروهای آمریکایی و داعش خراسان اختصاص داشت و پرونده دوم اقدامات طالبان از زمان بازگشت به قدرت را بررسی می‌کرد.
با وجود توقف تحقیقات اولیه، حکم اخیر تأثیری بر روند پرونده جداگانه طالبان ندارد و چهار حکم بازداشت صادرشده علیه رهبران این گروه همچنان به قوت خود باقی است.
این تصمیم همچنین صلاحیت قضایی دادگاه کیفری بین‌المللی را تغییر نمی‌دهد.
بر اساس اساسنامه رم، این دادگاه می‌تواند جرایم بین‌المللی ارتکاب‌یافته در قلمرو کشورهای عضو را بررسی کند؛ حتی اگر افراد متهم از اتباع کشورهایی باشند که عضو این دادگاه نیستند.
آمریکا عضو دادگاه کیفری بین‌المللی نیست و صلاحیت قضایی آن را به رسمیت نمی‌شناسد.
