به گزارش ایراف، عطا محمد نور، والی پیشین بلخ، بخش‌هایی از کتاب خاطرات خود درباره عملیات فتح مزارشریف در آبان ۱۳۸۰ را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد و به تشریح نقش فرماندهان افغان و نیروهای آمریکایی در این عملیات پرداخت.
نور در این یادداشت‌ها نوشته است که گروهی حدوداً ۱۳ نفره از نیروهای ویژه آمریکا به فرماندهی فردی به نام «فرمانده دن» در منطقه کشنده مستقر شده بودند و از طریق تجهیزات مخابراتی با پنتاگون و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) ارتباط داشتند.
همکاری نظامی و پیشروی نیروهای افغان
به روایت نور، در عملیات علیه طالبان، نیروهای افغان مسئولیت حملات زمینی را برعهده داشتند و آمریکا از طریق پشتیبانی هوایی به آنان کمک می‌کرد.
او تأکید کرده است که نیروهای آمریکایی وارد درگیری‌های زمینی نشدند و پیشروی‌ها توسط نیروهای افغان انجام شد.
او همچنین از همکاری نیروهای عبدالرشید دوستم، محمد محقق و دیگر گروه‌های مخالف طالبان خبر داده است.
به گفته نور، پس از تصرف کشنده و شولگره، نیروها در ۱۸ آبان ۱۳۸۰ به تنگی چشمه شفا رسیدند و پس از چند مرحله حمله، مقاومت طالبان در این منطقه نیز شکست.
والی پیشین بلخ می‌گوید همان شب در گفت‌وگو با رادیو بی‌بی‌سی از ورود قریب‌الوقوع نیروهای مخالف طالبان به مزارشریف خبر داد.
نیروهای افغان نیز از چند محور، از جمله مسیرهای سیاه‌جر، کاریز و اطراف کارخانه کود و برق، به سمت شهر حرکت کردند و در طول شب وارد مزارشریف شدند.
اختلاف‌نظر بر سر حملات هوایی آمریکا
نور در بخش دیگری از خاطراتش به اختلاف‌نظر با نیروهای آمریکایی درباره نحوه اجرای عملیات اشاره کرده است.
به نوشته او، حدود ۶۵۰ نیروی طالبان در مدرسه «سلطان رضیه» مزارشریف مستقر بودند و نیروهای مخالف طالبان تلاش می‌کردند آنان را به تسلیم‌شدن وادار کنند.
با این حال، به گفته نور، نیروهای آمریکایی بدون هماهنگی با فرماندهان افغان، این محل را با استفاده از بمب‌افکن بی۵۲ هدف قرار دادند.
او مدعی شده است که این اقدام با اعتراض شدیدش روبه‌رو شد و در دیداری با نماینده سیا در بلخ، نارضایتی خود را اعلام کرد.
نور نوشته است که به نیروهای آمریکایی تأکید کرده بود عملیات در مناطق تحت مسئولیت فرماندهان افغان باید با هماهنگی آنان انجام شود.
با وجود این اختلاف‌ها، همکاری نظامی دو طرف در جریان عملیات علیه طالبان ادامه یافت.
از تصرف مزارشریف تا مذاکرات قندوز
والی پیشین بلخ در ادامه به مذاکرات برای تسلیم نیروهای طالبان در قندوز و همچنین شورش اسیران در قلعه جنگی اشاره کرده است؛ رویدادی که در آذر ۱۳۸۰ به درگیری خونینی انجامید و شماری از نیروهای افغان و خارجی در آن کشته شدند.
او همچنین از دیدار با تامی فرانکس، فرمانده نیروهای آمریکایی، با حضور عبدالرشید دوستم و محمد محقق خبر داده است.
تصرف مزارشریف در نوامبر ۲۰۰۱ (آبان ۱۳۸۰) نخستین شکست بزرگ طالبان پس از آغاز حمله نظامی آمریکا به افغانستان بود.
سقوط این شهر زمینه پیشروی نیروهای مخالف طالبان در شمال افغانستان و در نهایت سقوط حکومت نخست طالبان در کابل را فراهم کرد.
