به گزارش ایراف، الکساندر زویف، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور مبارزه با تروریسم، روز جمعه ۱۵ آبان، در نخستین نشست «گفت‌وگوی شانگهای پلاس درباره امنیت» در شهر سمرقند ازبکستان، اعلام کرد داعش خراسان در افغانستان به تجهیزات پیشرفته‌ای از جمله پهپاد دسترسی پیدا کرده است.
به گفته او، این گروه همچنین از ظرفیت‌های هوش مصنوعی برای ترجمه و انتشار محتوای تبلیغاتی خود به زبان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بهره می‌گیرد.
معاون دبیرکل سازمان ملل با اشاره به گسترش استفاده گروه‌های افراطی از فضای مجازی گفت توسعه دسترسی به اینترنت و افزایش فعالیت‌های جذب نیرو در بسترهای آنلاین، خطر گسترش افراط‌گرایی و تروریسم در کشورهای آسیای مرکزی را بیشتر کرده است.
او تأکید کرد مقابله با این تهدیدها نباید صرفاً به واکنش پس از وقوع حملات محدود شود، بلکه کشورها باید با اتخاذ رویکردهای پیشگیرانه، مانع شکل‌گیری و توسعه شبکه‌های تروریستی شوند.
زویف همچنین با اشاره به تجربه فعالیت خود در تاجیکستان و قزاقستان گفت کشورهای آسیای مرکزی از سال‌ها پیش با تهدید گروه‌های تروریستی مواجه بوده‌اند، اما گسترش ابزارهای ارتباطی و فعالیت‌های آنلاین، ابعاد تازه‌ای به این تهدیدها بخشیده است.
وی به‌ویژه درباره آسیب‌پذیری کودکان و نوجوانان در برابر تبلیغات گروه‌های افراطی هشدار داد و گفت فضای مجازی به یکی از بسترهای مهم فعالیت این گروه‌ها برای شناسایی، ارتباط‌گیری و جذب نیرو تبدیل شده است.
این مقام سازمان ملل پیش‌تر نیز در نشست شورای امنیت در ماه دلو، درباره تداوم فعالیت داعش خراسان هشدار داده و گفته بود این گروه همچنان توانایی بازسازی سریع نیروهای خود و جذب اعضای جدید، از جمله از طریق فضای مجازی، را حفظ کرده است.
او در آن نشست تأکید کرده بود داعش خراسان مستقر در افغانستان همچنان یکی از جدی‌ترین تهدیدهای امنیتی برای منطقه و فراتر از آن به شمار می‌رود.
افزایش فعالیت محتوای افراطی در فضای مجازی ازبکستان
هم‌زمان با هشدار مقام سازمان ملل، بهادر قربان‌اف، رئیس سرویس امنیت دولتی ازبکستان، نیز در نشست سمرقند نسبت به بهره‌برداری گروه‌های افراطی از فناوری‌های دیجیتال ابراز نگرانی کرد.
قربان‌اف اعلام کرد دستگاه‌های امنیتی ازبکستان تنها در سال جاری میلادی بیش از ۴۹ هزار منبع آنلاین حاوی محتوای افراطی را شناسایی کرده‌اند. به گفته او، شمار این منابع در مقایسه با سال گذشته میلادی ۱۴ درصد افزایش یافته است.
رئیس سرویس امنیت دولتی ازبکستان با اشاره به ضرورت تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، پیشنهاد کرد بستری مشترک برای همکاری‌های فناورانه و تبادل اطلاعات با هدف مقابله با آنچه «تروریسم سایبری» خواند، ایجاد شود.
فناوری‌های نوین؛ محور گفت‌وگوهای امنیتی شانگهای پلاس
نخستین نشست «گفت‌وگوی شانگهای پلاس درباره امنیت» روزهای ۱۴ و ۱۵ عقرب در شهر سمرقند ازبکستان برگزار شد. محور اصلی این نشست، بررسی چالش‌های امنیتی در عصر تحول دیجیتال و راهکارهای مقابله با تروریسم و افراط‌گرایی با توجه به توسعه فناوری‌های نوین بود.
در این اجلاس، ۳۳ هیئت از ۲۴ کشور و پنج سازمان بین‌المللی حضور داشتند. همچنین بیش از ۱۸۰ نماینده از نهادهای امنیتی و اطلاعاتی در گفت‌وگوهای تخصصی شرکت کردند.
شرکت‌کنندگان در این نشست، پیامدهای توسعه هوش مصنوعی و سایر فناوری‌های جدید برای فعالیت گروه‌های تروریستی را بررسی کردند.
استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای انتشار تبلیغات افراطی، عضوگیری، برقراری ارتباط میان هسته‌های عملیاتی و تأمین مالی غیرقانونی از جمله موضوعات مطرح‌شده در این گفت‌وگوها بود.
همچنین بر ضرورت انجام تحقیقات مشترک، تبادل تجربیات و افزایش هماهنگی میان نهادهای امنیتی کشورها برای مقابله با تهدیدهای نوظهور تأکید شد.
«شانگهای پلاس» ابتکاری برای گسترش همکاری‌های سازمان همکاری شانگهای با کشورهای خارج از اعضای اصلی این سازمان است. در چارچوب این طرح، کشورهای ناظر، شرکای گفت‌وگو و سازمان‌های بین‌المللی نیز امکان حضور در نشست‌ها و مشارکت در همکاری‌های این سازمان را دارند.
این ابتکار نخستین بار از سوی شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، مطرح شد و توسعه همکاری‌های منطقه‌ای، به‌ویژه در حوزه امنیت، از اهداف اصلی آن عنوان شده است.
نگرانی‌ها درباره گسترش فعالیت داعش خراسان از افغانستان
هشدارهای مطرح‌شده در نشست سمرقند در شرایطی بیان می‌شود که سازمان‌های بین‌المللی در گزارش‌های مختلف خود بارها درباره حضور و فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان تحت کنترل طالبان ابراز نگرانی کرده‌اند.
داعش خراسان از افغانستان به‌عنوان یکی از پایگاه‌های اصلی فعالیت خود استفاده می‌کند و در سال‌های اخیر تلاش داشته است دامنه نفوذ و شبکه ارتباطی خود را در منطقه گسترش دهد.
فعالیت تبلیغاتی گسترده در شبکه‌های اجتماعی، تلاش برای جذب نیرو از میان جوانان، برقراری ارتباط با هسته‌های وابسته در کشورهای دیگر و توسعه ظرفیت‌های عملیاتی، از جمله محورهای فعالیت این گروه عنوان شده است.
گسترش توانایی‌های فناورانه داعش خراسان، به‌ویژه دسترسی احتمالی به پهپادها و استفاده از هوش مصنوعی در فعالیت‌های تبلیغاتی، می‌تواند ابعاد تازه‌ای به تهدیدهای امنیتی ناشی از فعالیت این گروه ببخشد.
حملات منتسب به داعش خراسان در افغانستان و دیگر کشورهای منطقه نیز نشان داده است که پیامدهای فعالیت این گروه به مرزهای افغانستان محدود نمی‌شود و مقابله با آن به یکی از دغدغه‌های مشترک کشورهای آسیای مرکزی و جامعه جهانی تبدیل شده است.
