به گزارش ایراف، قزاقستان با هدف تقویت امنیت انرژی و کاهش وابستگی به منابع سنتی تولید برق، برنامه احداث دو نیروگاه هسته‌ای با مشارکت روسیه و چین را در دستور کار قرار داده و امیدوار است هر دو پروژه را تا سال ۲۰۳۵ به مرحله تکمیل برساند.
به گزارش رسانه‌های منطقه‌ای، یرلان آکنژنوف، وزیر انرژی قزاقستان، چهارشنبه ۴ نوامبر در نشست خبری دولت این کشور اعلام کرد که نخستین نیروگاه هسته‌ای قزاقستان با مشارکت کنسرسیومی به رهبری شرکت دولتی روس‌اتم احداث خواهد شد و مذاکرات برای توسعه دومین نیروگاه با شرکت ملی هسته‌ای چین (CNNC) در جریان است.
به گفته وزیر انرژی قزاقستان، جزئیات مربوط به شرایط توافق، مشخصات فنی و جدول زمانی اجرای پروژه دوم همچنان در دست بررسی است، اما دولت این کشور امیدوار است هر دو نیروگاه تا سال ۲۰۳۵ تکمیل شوند.
نخستین نیروگاه هسته‌ای قزاقستان با نام «بالخاش» در نزدیکی روستای اولکن، در منطقه آلماتی و در ساحل دریاچه بالخاش احداث خواهد شد. این پروژه شامل دو رآکتور از نوع VVER-1200 روسی با ظرفیت مجموع ۲ هزار و ۴۰۰ مگاوات است.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، عملیات ساخت این نیروگاه قرار است از سال ۲۰۲۷ آغاز شود و پیش‌بینی می‌شود در میانه دهه ۲۰۳۰ به بهره‌برداری برسد.
هزینه این پروژه پیش‌تر حدود ۱۵ میلیارد دلار برآورد شده بود، اما برآوردهای جدیدتر از افزایش هزینه آن به حدود ۱۶.۴ میلیارد دلار حکایت دارد.
دومین نیروگاه هسته‌ای با نام «مویینکوم» نیز در منطقه ژامبیل و در نزدیکی دریاچه بالخاش احداث خواهد شد. قزاقستان شرکت ملی هسته‌ای چین را به‌عنوان شریک اصلی و گزینه موردنظر برای توسعه این پروژه معرفی کرده است.
بر اساس طرح‌های اولیه، این نیروگاه نیز قرار است از دو واحد تولید برق با ظرفیت هزار و ۲۰۰ مگاوات تشکیل شود و ظرفیت مجموع آن به ۲ هزار و ۴۰۰ مگاوات برسد. با این حال، برخلاف پروژه نخست، هنوز توافق نهایی درباره شرایط قرارداد، فناوری مورد استفاده و زمان‌بندی ساخت آن حاصل نشده است.
به نوشته نشریه دیپلمات، تعیین سال ۲۰۳۵ به‌عنوان زمان تکمیل هر دو نیروگاه، به‌ویژه برای پروژه مویینکوم، هدفی بلندپروازانه به شمار می‌رود؛ زیرا مذاکرات با طرف چینی همچنان ادامه دارد و جزئیات اجرایی آن نهایی نشده است.
برنامه احداث سومین نیروگاه هسته‌ای
هم‌زمان با پیشبرد دو پروژه نخست، دولت قزاقستان در حال بررسی گزینه‌های احداث سومین نیروگاه هسته‌ای نیز هست.
آلماس‌آدام ساتکالیف، رئیس آژانس انرژی اتمی قزاقستان، دوم نوامبر اعلام کرد که دو گزینه برای محل احداث این نیروگاه در نظر گرفته شده است: شهر کورچاتوف در شرق کشور و منطقه‌ای در غرب قزاقستان.
بر اساس بررسی‌های اولیه، ظرفیت نیروگاه سوم بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ مگاوات خواهد بود؛ ظرفیتی به‌مراتب کمتر از دو نیروگاه نخست.
این تأسیسات علاوه بر تولید برق، می‌تواند برای تأمین گرمایش و شیرین‌سازی آب نیز مورد استفاده قرار گیرد.
مقام‌های قزاقستان هنوز محل نهایی احداث این نیروگاه را مشخص نکرده‌اند و بررسی‌های مقدماتی درباره گزینه‌های پیشنهادی ادامه دارد.
تأکید توکایف بر توسعه انرژی هسته‌ای
قاسم جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، در سخنرانی سالانه خود در اواخر اکتبر، توسعه انرژی هسته‌ای را از اولویت‌های بنیادین کشور دانست و بر ضرورت گسترش زیرساخت‌های صنعتی و فناوری پیشرفته تأکید کرد.
او همچنین تصمیم مردم قزاقستان در همه‌پرسی اکتبر ۲۰۲۴ برای حمایت از توسعه انرژی هسته‌ای را اقدامی درست توصیف کرد.
در این همه‌پرسی حدود ۷۰ درصد شرکت‌کنندگان به احداث نخستین نیروگاه هسته‌ای رأی مثبت داده بودند.
قزاقستان که از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان اورانیوم جهان به شمار می‌رود، در نظر دارد از ظرفیت‌های معدنی و صنعتی خود برای توسعه زنجیره تولید انرژی هسته‌ای استفاده کند. این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۰ درصد اورانیوم تولیدی جهان را تأمین کرده است.
در همین راستا، دولت قزاقستان اعلام کرده است که قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۷ ذخیره راهبردی اورانیوم برای تأمین سوخت نیروگاه‌های هسته‌ای داخلی ایجاد کند؛ اقدامی که با برنامه احداث سه نیروگاه در این کشور ارتباط مستقیم دارد.
رقابت روسیه و چین در بازار انرژی هسته‌ای آسیای مرکزی
ورود هم‌زمان روسیه و چین به پروژه‌های هسته‌ای قزاقستان، علاوه بر اهمیت اقتصادی و انرژی، از منظر همکاری‌های راهبردی دو قدرت آسیایی با کشورهای آسیای مرکزی نیز قابل توجه است.
روسیه با در اختیار گرفتن مدیریت پروژه نخست و چین با حضور در پروژه دوم، جایگاه خود را در توسعه زیرساخت‌های راهبردی این کشور تقویت می‌کنند. در عین حال، قزاقستان می‌کوشد با استفاده از ظرفیت فنی و سرمایه‌گذاری خارجی، فناوری هسته‌ای را توسعه دهد و در بلندمدت وابستگی خود به نیروگاه‌های زغال‌سنگی را کاهش دهد.
با وجود برخورداری قزاقستان از ذخایر عظیم اورانیوم، اجرای این برنامه به سرمایه‌گذاری کلان، انتقال فناوری، تربیت نیروی متخصص، تأمین سوخت هسته‌ای و ایجاد زیرساخت‌های ایمنی و نظارتی نیاز دارد.
از این رو، تحقق هدف تکمیل دو نیروگاه تا سال ۲۰۳۵، به‌ویژه با توجه به نهایی نشدن توافق با طرف چینی، همچنان به پیشرفت مذاکرات و سرعت اجرای پروژه‌های عمرانی و فنی وابسته است.
