به گزارش ایراف، سازمان خبرنگاران بدون مرز هم‌زمان با دوم نوامبر، روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران، گزارش سال ۲۰۲۶ خود درباره محدودکنندگان آزادی رسانه‌ها را منتشر کرد؛ گزارشی که در آن نام ۳۳ رهبر سیاسی، نهاد حکومتی، گروه تبهکار و شرکت فناوری به‌عنوان عوامل محدودکننده فعالیت رسانه‌های مستقل معرفی شده است.
این سازمان در گزارش خود با عنوان «فهرست محدودکنندگان آزادی رسانه‌ها»، افراد و نهادهای مورد نظر را در پنج حوزه سیاسی، امنیتی، قضایی، اقتصادی و اجتماعی دسته‌بندی کرده و عملکرد آن‌ها را از منظر فشار بر روزنامه‌نگاران، محدود کردن دسترسی به اطلاعات و تضعیف استقلال رسانه‌ها مورد بررسی قرار داده است.
در میان اسامی مطرح‌شده در این گزارش، نام هبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بیش از دیگر موارد مورد توجه قرار گرفته است.
خبرنگاران بدون مرز از سیاست‌های طالبان در قبال رسانه‌ها در افغانستان و همچنین رویکرد دولت ترامپ در محدود کردن دسترسی خبرنگاران به نهادهای دولتی و مراکز تصمیم‌گیری در آمریکا انتقاد کرده است.
انتقاد از سیاست‌های رسانه‌ای دولت ترامپ
یکی از نکات قابل توجه گزارش امسال، قرار گرفتن نام دونالد ترامپ در فهرست محدودکنندگان آزادی رسانه‌ها پس از آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری اوست.
خبرنگاران بدون مرز معتقد است فشارهای دولت ترامپ بر رسانه‌ها به انتقادهای لفظی و موضع‌گیری‌های سیاسی علیه مطبوعات محدود نمانده و در عمل نیز دسترسی خبرنگاران به برخی نهادهای حکومتی و مراکز تصمیم‌گیری را با محدودیت‌هایی مواجه کرده است.
این سازمان همچنین اعلام کرده است که جایگاه آمریکا در شاخص جهانی آزادی رسانه‌ها به رتبه ۶۴ تنزل یافته است.
تیبو بروتین، مدیرکل سازمان خبرنگاران بدون مرز، در توضیح اهداف انتشار این فهرست گفته است افراد و نهادهای معرفی‌شده با استفاده از ابزارهای مختلف، از جمله خشونت فیزیکی و کلامی، فشارهای قضایی و اقتصادی و دست‌کاری اطلاعات، فعالیت رسانه‌های مستقل را مختل می‌کنند و دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
هبت‌الله آخوندزاده در کنار هفت رهبر سیاسی دیگر
در بخش سیاسی گزارش، نام هشت رهبر و مقام سیاسی آمده است که از دیدگاه خبرنگاران بدون مرز، در محدودسازی آزادی بیان و اعمال فشار بر رسانه‌های مستقل نقش دارند.
هبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، در کنار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، الکساندر لوکاشنکو، رئیس‌جمهور بلاروس، دانیل اورتگا و روزاریو موریو، رهبران نیکاراگوئه، و موهوزی کاینروگابا در اوگاندا، در این بخش قرار گرفته‌اند.
قرار گرفتن نام رهبر طالبان در این فهرست در شرایطی صورت گرفته است که فعالیت رسانه‌ها و خبرنگاران در افغانستان طی سال‌های اخیر با محدودیت‌های گسترده‌ای مواجه بوده و موضوع دسترسی رسانه‌ها به اطلاعات و نهادهای حکومتی همچنان از محورهای انتقاد نهادهای بین‌المللی فعال در حوزه آزادی مطبوعات است.
غزه، چین و مکزیک در کانون انتقادهای امنیتی
در بخش امنیتی گزارش نیز هشت فرد و نهاد به دلیل آنچه نقش داشتن در قتل، حمله و بازداشت خبرنگاران عنوان شده، معرفی شده‌اند.
نیروهای مسلح رژیم صهیونیستی و دولت بنیامین نتانیاهو به دلیل برخورد با خبرنگاران و رسانه‌ها در غزه، کرانه باختری و لبنان در این بخش قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که با توجه به تداوم حملات نظامی رژیم صهیونیستی و کشته شدن خبرنگاران در مناطق درگیری، از محورهای مهم گزارش به شمار می‌رود.
حزب کمونیست چین به رهبری شی جین‌پینگ نیز به دلیل بازداشت و زندانی کردن شمار زیادی از روزنامه‌نگاران در فهرست قرار گرفته است.
خبرنگاران بدون مرز مدعی است چین بیشترین تعداد خبرنگاران زندانی را در جهان دارد.
همچنین نام شماری از کارتل‌های مواد مخدر مکزیک، از جمله کارتل نسل جدید خالیسکو، در این بخش دیده می‌شود.
براساس گزارش این سازمان، گروه‌های تبهکار سازمان‌یافته در مکزیک از ابتدای سال ۲۰۲۶ به‌طور میانگین تقریباً ماهانه یک خبرنگار را به قتل رسانده‌اند.
شورای نظامی حاکم بر بورکینافاسو، حکومت عربستان سعودی، عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، جنبش مسلح ۲۳ مارس در جمهوری دموکراتیک کنگو و شورای نظامی حاکم بر گینه نیز دیگر اسامی این بخش هستند.
اتهام استفاده از ابزارهای قضایی و اقتصادی علیه رسانه‌ها
خبرنگاران بدون مرز در بخش قضایی، شش فرد و نهاد را به استفاده از سازوکارهای حقوقی و قضایی برای اعمال فشار بر خبرنگاران و محدود کردن فعالیت رسانه‌ها متهم کرده است.
برندن کار از آمریکا، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، جان لی کا-چیو، رئیس اجرایی هنگ‌کنگ، روسکوم‌نادزور، نهاد ناظر بر ارتباطات روسیه، گروه آدانی در هند و قاسم جومارت توقایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، در این بخش معرفی شده‌اند.
در بخش اقتصادی نیز نام شش فرد و شرکت به چشم می‌خورد که به گفته این سازمان، از ابزارهای مالی و اقتصادی برای اعمال فشار بر رسانه‌ها و تأثیرگذاری بر استقلال تحریریه‌ها استفاده می‌کنند.
شرکت‌های فناوری آلفابت و متا در آمریکا، بیدزینا ایوانیشویلی در گرجستان، ونسان بولوره در فرانسه، ولادیمیر تاباک در روسیه و ویلیام روتو، رئیس‌جمهور کنیا، از جمله افراد و شرکت‌های معرفی‌شده در این بخش هستند.
اتهام‌زنی به رسانه‌ها و تشدید بی‌اعتمادی عمومی
در بخش اجتماعی گزارش، هفت فرد و نهاد به دلیل آنچه خبرنگاران بدون مرز حمله به اعتبار رسانه‌ها و تضعیف اعتماد عمومی به روزنامه‌نگاری توصیف کرده، قرار گرفته‌اند.
ایلان ماسک، میلیاردر آمریکایی، خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، رابرت فیکو، نخست‌وزیر اسلواکی، مارگاریتا سیمونیان، مدیر شبکه راشا تودی، نهاد «آنست ریپورتینگ» در رژیم صهیونیستی، رسانه «اوپی‌ایندیا» در هند و یک سازمان دیگر در بورکینافاسو، اسامی این بخش را تشکیل می‌دهند.
براساس اطلاعات منتشرشده در گزارش، خاویر میلی در فاصله ماه‌های آوریل و مه ۲۰۲۶، طی ۴۷ روز بیش از یک‌هزار و ۶۰۰ پیام علیه رسانه‌ها در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرده است.
