به گزارش ایراف، به نقل از ایندیا تودی، ذاکر نایک، واعظ فراری هندی که سال‌هاست در مالزی اقامت دارد، در یک کلیپ ویدیویی از سیاست‌های طالبان در قبال آموزش دختران دفاع کرد و محدودیت‌های اعمال‌شده را نه ممنوعیت، بلکه «تعویق موقت» توصیف کرد.
این اظهارات با واکنش گسترده روزنامه‌نگاران، فعالان و دانشگاهیان از هند، پاکستان و افغانستان روبه‌رو شد و به گفته ناظران، به‌شکل کم‌سابقه‌ای افکار عمومی این سه کشور را در محکومیت یک چهره مذهبی متحد کرد.
ادعای نایک: رسانه‌ها واقعیت را تحریف می‌کنند
نایک در این ویدیو مدعی شد که شخصاً با نمایندگان طالبان گفت‌وگو کرده و تصریح کرد: «هر آنچه در رسانه‌ها منتشر می‌شود، درست نیست.»
او با اشاره به اینکه طالبان به دختران تا پایه ششم اجازه تحصیل می‌دهد، گفت: «اگر کسی آموزش را تا زمانی که معلم مناسب فراهم شود به تعویق بیندازد، هیچ مشکلی وجود ندارد.»
این واعظ هندی همچنین کمبود معلمان زن و ناامنی محیط را دلیل اصلی توقف تحصیلات متوسطه و عالی دختران عنوان کرد و افزود: «تنها تحصیلات عالی به دلیل ناامن بودن محیط به تعویق افتاده و آنان منتظر تأمین امنیت هستند.»
او در ادامه ادعا کرد که زنان افغان می‌توانند در رشته‌های شریعت، عربی و قرآن تا سطح کارشناسی ارشد و دکتری تحصیل کنند و گفت: «اینکه بگوییم آنان تحصیلات عالی ندارند، اشتباه و اطلاعات نادرست است.»
تضاد آشکار با گزارش‌های سازمان ملل
این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که بر اساس گزارش مردادماه یونیسف، از زمان بازگشت طالبان به قدرت در ۱۵ اوت ۲۰۲۱، بیش از ۲.۶ میلیون دختر افغان از تحصیلات متوسطه محروم شده‌اند.
دختران از سپتامبر ۲۰۲۱ از تحصیل رسمی فراتر از پایه ششم منع شده‌اند و زنان از دسامبر ۲۰۲۲ اجازه ورود به دانشگاه‌ها را ندارند.
افغانستان هم‌اکنون تنها کشوری در جهان است که آموزش متوسطه و عالی عملاً برای دختران و زنان بسته است.
بر پایه گزارش‌های دفتر بازرس ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) و هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان، طالبان پس از بازگشت به قدرت جداسازی جنسیتی در کلاس‌ها را اجرا کردند، در مارس ۲۰۲۲ برنامه بازگشایی مدارس متوسطه دخترانه را لغو کردند، در دسامبر ۲۰۲۲ زنان را از دانشگاه‌های دولتی و خصوصی منع کردند و در دسامبر ۲۰۲۴ نیز حضور زنان در مؤسسات آموزش پزشکی از جمله پرستاری و مامایی را ممنوع اعلام کردند.
واکنش تند افغان‌ها
عظیم شینواری، عضو پیشین نیروهای امنیتی افغانستان مقیم بلژیک، با طرح یک پرسش به ادعای نایک واکنش نشان داد: «اگر دختران از تحصیل منع شوند، چگونه قرار است معلمان واجد شرایطی که افغانستان نیاز دارد، تربیت شوند؟»
او همچنین ادعای نایک درباره تحصیلات تکمیلی زنان افغان را بی‌سند خواند و پرسید: «شواهد این ادعاها کجاست؟»
مریم سلیمانخیل، عضو پارلمان افغانستان در تبعید، با لحنی کنایه‌آمیز نوشت: «به گفته ذاکر نایک، دختران افغان از تحصیل منع نشده‌اند، آنان فقط منتظر معلمان زن هستند؛ همان معلمان زنی که طالبان از کار منعشان کرد. منطق درخشان، دکتر!»
محبوب شاه محبوب، فعال رسانه‌ای نیز پرسید: «اگر مدارس بسته باشند، این معلمان قرار است از کجا بیایند؟ از آسمان؟ دختران افغان شایسته آموزش هستند، نه بهانه.»
لینا روزبه، روزنامه‌نگار افغان‌الاصل مقیم آمریکا، خطاب به نایک نوشت: «اگر واقعاً از ممنوعیت آموزش دختران توسط طالبان حمایت می‌کنی، خودت به افغانستان برو و زیر سلطه طالبان زندگی کن، به جای آن‌که از آنان دفاع کنی.»
محکومیت از پاکستان و هند
ضیاالدین یوسفزئی، فعال آموزشی پاکستانی و پدر ملاله یوسفزئی، برنده جایزه صلح نوبل، توجیه نایک را «بسیار نگران‌کننده و ناامیدکننده» خواند و نوشت: «ارائه یک ممنوعیت نامحدود به عنوان تعویق موقت و استناد به کمبود معلمان زن بدون توضیح درباره چگونگی رفع این کمبود، دفاع معتبری نیست.» او هشدار داد که چنین استدلال‌هایی می‌تواند به حذف دختران افغان از آموزش، مشروعیت مذهبی ببخشد.
فیض‌الرحمن، عالم اسلامی هندی، با اشاره به حمایت مالزی از نایک، نخست‌وزیر این کشور را زیر سوال برد و نوشت: «تعجب می‌کنم که ذاکر نایک، مدافع طالبان، از حمایت گسترده در جهان اسلام، به‌ویژه مالزی، برخوردار است. چرا؟»
عرفان حبیب، مورخ هندی نیز با کنایه گفت: «از سخاوت نخست‌وزیر انور ابراهیم شگفت‌زده‌ام.»
روچیکا شارما، یوتیوبر و مورخ هندی، رهبران مذهبی را که در محکومیت محدودیت‌های افغانستان بر آموزش زنان سکوت کرده‌اند، مورد انتقاد قرار داد و نوشت: «این یکی از فاحش‌ترین نقض‌های حقوق بشر در جهان است.»
پیشینه نایک؛ از فرار از هند تا پناهندگی در مالزی
ذاکر نایک در سال ۲۰۱۶ هند را ترک کرد، در حالی که ادعاهایی مطرح بود که سخنرانی‌هایش الهام‌بخش یکی از عاملان حمله به کافه‌ای در داکا بوده است.
او بعدها با اتهامات ترویج نفرت مذهبی، فعالیت غیرقانونی و پولشویی مواجه شد که همه را رد کرده است.
نایک در سال ۲۰۱۷ در مالزی درخواست پناهندگی کرد و اقامت دائم گرفت؛ تلاش‌های هند برای استرداد او تاکنون ناکام مانده است.
هشدار یونیسف؛ آینده معلمان زن در ابهام
اظهارات نایک و موج انتقادها در حالی مطرح می‌شود که محدودیت‌های طالبان بر آموزش دختران در سال ۲۰۲۶ وارد ششمین سال خود شده و هیچ تاریخ اعلام‌شده‌ای برای بازگشایی مدارس متوسطه و دانشگاه‌ها به روی دختران و زنان وجود ندارد.
ارزیابی جداگانه یونیسف در فروردین‌ماه هشدار داد که در صورت ادامه محدودیت‌های آموزشی و شغلی، افغانستان تا سال ۲۰۳۰ ممکن است تا ۲۰ هزار معلم زن و پنج هزار و ۴۰۰ کارمند بهداشتی را از دست بدهد؛ هشداری که پرسش اصلی منتقدان نایک را برجسته می‌کند: اگر دختران افغان نتوانند تحصیل کنند، نسل بعدی معلمان زن از کجا خواهند آمد؟
