به گزارش ایراف، بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، ارتش آمریکا گزینه‌هایی برای حمله احتمالی به زیرساخت‌های انرژی و برخی تأسیسات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران را بررسی کرده است که در میان این گزینه‌ها، به استفاده از مادر همه بمب‌ها نیز اشاره شده است.
نخستین استفاده از «مادر همه بمب‌ها» در افغانستان
در ۱۳ آوریل ۲۰۱۷، آمریکا برای نخستین‌بار در یک عملیات نظامی از «مادر همه بمب‌ها» استفاده کرد. این حمله در منطقه اچین ولایت ننگرهار در شرق افغانستان و علیه مواضع گروه داعش خراسان انجام شد.
ارتش آمریکا اعلام کرد که هدف عملیات، تخریب شبکه‌ای از غارها و تونل‌هایی بود که نیروهای داعش برای استقرار و فعالیت از آنها استفاده می‌کردند. این بمب با وزن حدود ۹٫۸ تن، از یک هواپیمای نظامی MC-130 رها شد و انفجاری گسترده در منطقه هدف ایجاد کرد.
در نخستین گزارش‌ها، مقام‌های افغان از کشته شدن دست‌کم ۳۶ عضو داعش خبر دادند؛ اما در روزهای بعد، برخی مقام‌های محلی شمار کشته‌شدگان را حدود ۹۰ تا ۹۴ نفر اعلام کردند.
بعد از این حمله، مقامات وقت افغانستان، نسبت به این عملیات واکنش نشان داده و آمریکا را متهم به آزمایش سلاح‌های خطرناک کردند.
حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، استفاده از این بمب را محکوم کرد و نسبت به تبدیل شدن خاک افغانستان به آزمایشگاه تسلیحات آمریکا هشدار داد.
با وجود خسارت واردشده به مواضع داعش خراسان، این حمله به پایان فعالیت این گروه در افغانستان منجر نشد و عملیات نظامی علیه آن ادامه یافت. تجربه ننگرهار همچنین نشان داد که استفاده از یک بمب با قدرت انفجاری بالا، لزوماً به نابودی کامل یک گروه مسلح یا پایان تهدیدهای امنیتی منجر نمی‌شود. کما اینکه کارشناسان نظامی آمریکا نیز این عملیات را ناموفق دانستند.
«مادر همه بمب‌ها» چیست و چگونه عمل می‌کند؟
بمب GBU-43/B که به «موآب» (MOAB) یا «مادر همه بمب‌ها» شهرت دارد، از بزرگترین بمب‌های غیراتمی هدایت‌شونده ارتش آمریکا است. نام رسمی آن از عبارت انگلیسی «Massive Ordnance Air Blast» گرفته شده و به مهماتی اشاره دارد که برای ایجاد موج انفجار گسترده طراحی شده است. این سلاح در سال ۲۰۰۳ توسعه یافت و در سال ۲۰۱۷ در افغانستان آزمایش شد.
وزن کل این بمب حدود ۹٫۸ تن و طول آن نزدیک به ۹٫۱ متر است؛ قطر بدنه نیز حدود یک متر گزارش شده است. از وزن کلی آن، حدود ۸٫۵ تن به مواد منفجره اختصاص دارد. ماده انفجاری این سلاح با عنوان H-6 شناخته می‌شود و در کلاهک موسوم به BLU-120/B قرار گرفته است. قدرت انفجاری موآب در برخی منابع معادل حدود ۱۱ تن تی‌ان‌تی برآورد شده است.
موآب بمبی غیرهسته‌ای است که برای وارد کردن ضربه‌ای گسترده به اهداف زمینی، مواضع نظامی و برخی اهداف واقع در غارها و تونل‌ها طراحی شده است. سازوکار اصلی آن بر ایجاد موج فشار ناشی از انفجار متکی است؛ موجی که می‌تواند به نیروها، تجهیزات و سازه‌های نزدیک به محل انفجار آسیب برساند.
میزان و گستره تخریب به شرایط محیطی، جنس و شکل سازه‌ها، وضعیت زمین و فاصله از نقطه انفجار بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان برای اثر آن شعاع تخریب ثابتی در همه موقعیت‌ها تعیین کرد.
این بمب به سامانه هدایت ماهواره‌ای GPS و سامانه ناوبری اینرسی مجهز است. باله‌ها و سطوح کنترلی مشبک در بخش انتهایی بدنه، به هدایت و تنظیم مسیر آن پس از رهاسازی کمک می‌کنند. موآب از هواپیماهای ترابری نظامی خانواده C-130، حمل و رها می‌شود. برخلاف بسیاری از بمب‌های متعارف که از زیر بال هواپیماهای جنگنده پرتاب می‌شوند، این سلاح از محفظه بار هواپیما و با استفاده از سکوی مخصوص به بیرون پرتاب می‌شود.
آیا آمریکا از «مادر همه بمب‌ها» علیه ایران استفاده می‌کند؟
بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، ارتش آمریکا گزینه استفاده از بمب «مادر همه بمب‌ها» را در چارچوب برنامه‌ریزی برای حملات احتمالی تازه علیه ایران بررسی کرده است. هدف از این حملات، افزایش فشار نظامی بر تهران و هدف قرار دادن تأسیسات مهم، از جمله زیرساخت‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران عنوان شده است؛ با این حال، تصمیم قطعی برای استفاده از این بمب اعلام نشده است.
یکی از اهداف مورد بحث، تأسیسات زیرزمینی موسوم به «کوه کلنگ» در نزدیکی نطنز است که گفته می‌شود بخش‌هایی از برنامه هسته‌ای ایران در آن قرار دارد.
آمریکا ممکن است استفاده از این بمب را برای وارد کردن خسارت گسترده به چنین اهدافی بررسی کند؛ هرچند توانایی آن برای نابودی تأسیسات عمیقاً مدفون‌شده محل تردید است.
از سوی دیگر، اهداف سیاسی و روانی نیز در بررسی این گزینه نقش دارند، به نوشته سی‌ان‌ان، دولت دونالد ترامپ با فشار برای پایان دادن به جنگ روبه‌رو است و ممکن است حمله‌ای گسترده را راهی برای نمایش قدرت نظامی و افزایش فشار بر ایران بداند.
بحث استفاده از مادر همه بمب‌ها در حالی مطرح می‌شود که آمریکا عملا در جنگ با ایران، نتوانسته است موفقیت چندانی کسب کند. بسیاری از کارشناسان معتقدند که هیچ یک از اهداف اولیه‌ای که ترامپ در حمله به ایران طرح کرده بود، به انجام نرسیده است.
از سوی دیگر رویترز در گزارشی دیگر نسبت به احتمال استفاده آمریکا از مادر همه بمب‌ها در جنگ علیه ایران، ابراز تردید کرده و گزارش سی‌ان‌ان را تأیید نکرده است. همچنین پنتاگون بدون اشاره به مادر بمب‌ها گفته است که سناریوهای مختلف برای حمله به ایران را بررسی کرده است. با این حال به نظر می‌رسد استفاده از این بمب، صرفا به‌عنوان یک گزینه در جنگ علیه ایران مطرح است، نه یک تصمیم قطعی و عملیاتی.
