به گزارش ایراف، در حاشیه هشتمین نشست «فرمت مسکو» درباره افغانستان، صادق خان نماینده ویژه نخست‌وزیر پاکستان در امور افغانستان با محمدرضا بهرامی دستیار وزیر و مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران دیدار کرد.
این دیدار پیش از آغاز نشست انجام شد؛ نشستی که طبق اعلام وزارت خارجه پاکستان روز دوشنبه ۵ اکتبر به میزبانی فدراسیون روسیه برگزار می‌شود و علاوه بر صادق خان، سفیر پاکستان در کابل نیز در آن حضور خواهد داشت.
بهرامی پس از این گفت‌وگو اعلام کرد که پیش از نشست، «تبادل نظر و گفت‌وگویی دوستانه و سازنده» با هیأت پاکستانی داشته و دو طرف درباره تحولات جاری منطقه و پیامدهای تنش‌های اخیر میان افغانستان و پاکستان رایزنی کرده‌اند.
تنش‌های امنیتی میان کابل و اسلام‌آباد طی سه سال گذشته شدت گرفته و این اختلافات، به گفته ناظران، بر فضای نشست مسکو تأثیر گذاشته است.
در همین زمینه، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه اعلام کرده که در نشست روز دوشنبه «به شدت‌گرفتن درگیری‌ها میان افغانستان و پاکستان توجه ویژه‌ای خواهد شد» و مسکو آماده میانجیگری میان دو کشور برای دستیابی به مصالحه‌ای معقول است.
«فرمت مسکو» سازوکاری منطقه‌ای برای رایزنی درباره تحولات افغانستان است که از سال ۱۳۹۶ به ابتکار روسیه شکل گرفت و با هدف هماهنگی میان کشورهای منطقه و بررسی راه‌های دستیابی به ثبات و صلح در افغانستان برگزار می‌شود.
ایران، روسیه، چین، هند، کشورهای آسیای مرکزی و همسایگان افغانستان از اعضای اصلی این قالب هستند.
اهمیت بحران افغانستان برای تهران
پیامدهای امنیتی بحران افغانستان بر محیط پیرامونی ایران
به باور ناظران، بحران افغانستان برای ایران یک مسئله صرفاً سیاسی یا دیپلماتیک نیست؛ بلکه واقعیتی امنیتی و پیوسته است که مستقیماً بر محیط پیرامونی کشور اثر می‌گذارد.
در چند سال گذشته، مجموعه‌ای از تحولات در افغانستان باعث شده این کشور به کانون نگرانی‌های منطقه‌ای تبدیل شود؛ از جمله تنش میان طالبان و پاکستان که کنترل مرزها را دشوار کرده و امکان تحرک گروه‌های مسلح را افزایش داده است، فعالیت گروه‌های افراطی در مناطق مرزی که امنیت کشورهای پیرامونی را تحت فشار قرار داده، بی‌ثباتی سیاسی کابل که مانع شکل‌گیری سازوکارهای مشترک امنیتی شده و هزینه‌های امنیتی همسایگان را بالا برده، و گسترش رقابت‌های امنیتی در جنوب و شرق افغانستان که پیامدهای آن به‌طور مستقیم بر کشورهای منطقه اثر می‌گذارد.
پیوند ناامنی‌های افغانستان با درگیری‌های زاهدان و سراوان
در همین چارچوب، تهران معتقد است هر موج بی‌ثباتی در افغانستان به‌طور طبیعی به شرق ایران سرریز می‌شود؛ موضوعی که در هفته‌های گذشته با وقوع چندین درگیری مسلحانه در زاهدان و سراوان بار دیگر آشکار شد.
درگیری‌های شدید در منطقه منزل‌آب زاهدان و همچنین عملیات چندساعته نیروهای امنیتی در سراوان علیه اعضای گروه‌های مسلح، نشان داد که فعالیت این شبکه‌ها به‌طور مستقیم با وضعیت امنیتی افغانستان و پاکستان پیوند دارد و هر خلأ امنیتی در مرزهای شرقی، زمینه تحرک این گروه‌ها را افزایش می‌دهد.
تلاش تهران برای پاسخگو کردن پاکستان
در پی این رخدادها، تهران بارها تأکید کرده که پاکستان باید در قبال کنترل مرزها و جلوگیری از تحرک گروه‌های تروریستی مسئولانه‌تر عمل کند.
ایران معتقد است بخشی از ناامنی‌های شرق کشور ناشی از رفت‌وآمد آزادانه عناصر مسلح در مرزهای پاکستان و فعالیت گروه‌هایی مانند جیش‌العدل است.
این مطالبه در گفت‌وگوهای اخیر تهران و اسلام‌آباد نیز مطرح شده و یکی از محورهای اصلی رایزنی‌های دو کشور در نشست‌های منطقه‌ای بوده است.
اعلام آمادگی ایران برای میانجیگری میان طالبان و پاکستان
در کنار این مواضع، تهران طی ماه‌های گذشته بارها اعلام کرده که آماده است برای کاهش تنش میان طالبان و پاکستان نقش‌آفرینی کند.
ایران این اختلافات را یکی از عوامل اصلی بی‌ثباتی در مرزهای شرقی می‌داند و معتقد است میانجیگری منطقه‌ای می‌تواند از گسترش بحران جلوگیری کند.
این رویکرد در نشست‌های مختلف از جمله «فرمت مسکو» نیز تکرار شده و تهران تلاش دارد با ایجاد کانال‌های گفت‌وگو میان کابل و اسلام‌آباد، از تأثیرات امنیتی این تنش‌ها بر محیط پیرامونی خود بکاهد.
