به گزارش ایراف، تداوم جنگ در ایران و بیثباتی در مسیرهای انتقال کالا طی هفت ماه گذشته، تأثیر مستقیم و قابل توجهی بر بازار افغانستان گذاشته است.
این کشور که بخش مهمی از واردات خود را از طریق ایران تأمین میکند، اکنون با افزایش محسوس قیمت مواد غذایی و سوخت مواجه شده است؛ افزایشی که فشار اقتصادی بر خانوارهای کمدرآمد را تشدید کرده و نگرانیهای تازهای در میان شهروندان کابل و سایر شهرها ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش تازه بانک جهانی، ۳۲.۹ درصد واردات افغانستان از ایران انجام میشود و بیش از ۵۶ درصد مبادلات تجاری این کشور از مسیر ایران عبور میکند.
این وابستگی گسترده باعث شده هرگونه اختلال در مسیرهای ترانزیتی ایران، بهسرعت در بازار افغانستان منعکس شود و قیمت کالاهای اساسی را تحت تأثیر قرار دهد.
افزایش قیمت مواد غذایی
بررسیهای میدانی از بازار کابل نشان میدهد که طی ماههای اخیر، قیمت آرد، روغن و برنج بهطور متوسط ۱۵.۳ درصد افزایش داشته است.
فروشندگان میگویند افزایش هزینههای حملونقل، نوسان نرخ دلار، و محدودیتهای ناشی از جنگ در ایران، از عوامل اصلی رشد قیمتهاست.
بهگفته فعالان بازار، قیمت روغن بیشترین افزایش را داشته و با ۲۰.۶ درصد رشد، به یکی از کالاهای پرهزینه برای خانوارهای کمدرآمد تبدیل شده است.
آرد و برنج نیز با افزایشهای قابل توجهی همراه بودهاند و بسیاری از خانوادهها توان خرید سابق را ندارند.
یکی از شهروندان کابل میگوید: «قیمت مواد اولیه نسبت به درآمد مردم بسیار بالا رفته است. بسیاری از خانوادهها حتی توان خرید یک ظرف روغن را ندارند و مجبورند مصرف خود را کاهش دهند.»
افزایش قیمت سوخت
در بخش سوخت نیز روند افزایشی چشمگیر بوده است. طبق دادههای موجود، قیمت هر لیتر بنزین طی این مدت ۵۸.۹ درصد، گازوئیل ۴۱.۱ درصد و گاز مایع ۳۰.۶ درصد افزایش یافته است.
این افزایش قیمتها، هزینه حملونقل شهری و بینشهری را بالا برده و فشار مضاعفی بر رانندگان و مسافران وارد کرده است.
یکی از رانندگان کابل میگوید: «هزینه سوخت برای ما سنگین شده است. اگر کار کنیم، چیزی برای خانواده میماند و اگر کار نکنیم، هیچ درآمدی نداریم. این وضعیت برای رانندگان بسیار سخت شده است.»
پیامدهای اقتصادی و نگرانیهای عمومی
افزایش قیمت سوخت و مواد غذایی، نهتنها هزینههای روزمره مردم را بالا برده، بلکه بر فعالیتهای اقتصادی کوچک نیز تأثیر گذاشته است.
بسیاری از کسبوکارهای خرد که به حملونقل وابستهاند، با کاهش سود و افزایش هزینهها مواجه شدهاند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند ادامه این روند میتواند فشار تورمی را در افغانستان تشدید کند و دولت این کشور باید برای کاهش وابستگی به مسیرهای ایران، مسیرهای جایگزین تجاری را فعال کند.
واکنش حکومت طالبان
وزارت صنعت و تجارت طالبان با تأیید چالشهای موجود اعلام کرده است که تلاشها برای بهبود روندهای گمرکی، کاهش هزینههای ترانزیت و توسعه مسیرهای تجاری از طریق کشورهای آسیای مرکزی ادامه دارد.
محمدآصف الیاس، سخنگوی این وزارت، میگوید: «روابط ما با کشورهای آسیای مرکزی نسبت به گذشته گستردهتر شده و برنامههای کاهش هزینههای تجاری در حال اجراست. انشاءالله وضعیت رو به بهبود است.»
چشمانداز آینده
بهنظر میرسد با ادامه جنگ در ایران، میزان اثرگذاری آن بر بازار افغانستان همچنان وابسته به وضعیت مسیرهای انتقال، هزینههای ترانزیت و قیمت جهانی انرژی باشد.
کارشناسان هشدار میدهند که اگر مسیرهای جایگزین بهسرعت فعال نشود، فشار اقتصادی بر مردم افغانستان در ماههای آینده بیشتر خواهد شد.
