به گزارش ایراف، مرکز خبرنگاران افغانستان (AFJC) روز دوشنبه ۶ مهر به مناسبت ۲۸ سپتامبر، روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات، با انتشار گزارشی تاکید کرد که تضمینهای قانونی و عملی آزادی رسانهها در افغانستان تحت تسلط حکومت طالبان روندی کاهشی داشته است.
بر اساس یافتههای این نهاد نظارتی، از زمان روی کار آمدن حکومت طالبان در مرداد ۱۴۰۰ تا کنون، دستکم ۲۴ دستورالعمل محدودکننده و هدایتی علیه فعالیت رسانهای صادر شده است. این گزارش میافزاید که دستورالعملهای مذکور با مفاد قانون رسانههای همگانی و چارچوبهای قانونی دسترسی شهروندان به اطلاعات در تضاد مستقیم قرار دارد و فعالیت حرفهای خبرنگاران را با دشواریهای روزافزون مواجه کرده است.
همزمان با روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات، مراسمی نیز از سوی کمیته مصونیت خبرنگاران در کابل با حضور مدیران رسانه و مقامهای حکومت طالبان برگزار شد. جمیل وقار، مسئول این کمیته، در این نشست با تشریح چالشهای خبرنگاران در ۲۴ استان اعلام کرد که تاخیر در ارائه اطلاعات، عدم پاسخگویی به موقع سخنگویان، محدودیتهای فنی مانند منع تصویربرداری و ورود تلفن همراه به برخی ادارات، و همچنین محدودیتهای مضاعف برای خبرنگاران زن از اصلیترین چالشهای جامعه رسانهای است.
در مقابل، حیاتالله مهاجر فراهی، معاون پخش وزارت اطلاعات و فرهنگ حکومت طالبان، و نعیمالحق حقانی، رئیس مرکز اطلاعات و رسانههای حکومت طالبان، با تاکید بر لزوم هماهنگی خواستهها با واقعیتهای موجود، وعده دادند که نهادهای مربوطه برای ایجاد تسهیلاتهای بیشتر و رفع مشکلات رسانهها اقدامات لازم را انجام خواهند داد.
تنگتر شدن فضای رسانهای و چالشهای شفافیت اداری
-
موازیکاری اداری و سانسور هدایتشده: صدور دستورالعملهای متعدد از سوی نهادهای امنیتی و اطلاعاتی موجب شده تا دسترسی خبرنگاران به آمار رسمی، اخبار امنیتی و گزارشهای اقتصادی به شدت قطرهچکانی شود. مدیران رسانههای داخلی تاکید میکنند که تاخیر در پاسخگویی رسمی، زمینه را برای انتشار اخبار تاییدنشده و شایعات فراهم میسازد.
-
فشار بر رسانهها و تعطیلی دفاتر در کابل: نشستهای رسمی درباره حق دسترسی به اطلاعات در شرایطی برگزار میشود که طی ماههای اخیر با تصمیمات وزارت دادگستری حکومت طالبان، روند تعطیلی برخی شبکههای تلویزیونی و خبرگزاریها از جمله تلویزیون تمدن، شبکه راه فردا، خبرگزاری صدای افغان (آوا) و برخی مراکز فرهنگی کابل شدت یافته است.
ارزیابی نهادهای بینالمللی درباره یکپارچگی اطلاعات
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) و سازمان ملل متحد همزمان با ۲۸ سپتامبر تاکید کردند که دسترسی برابر و همگانی به اطلاعات برای حفظ کرامت انسانی، توسعه جوامع دانشمحور و ریشهکنسازی فقر الزامی است. این نهادها یادآور شدند که در عصر انفجار اطلاعات، تضمین دسترسی به منابع معتبر تنها یک رویداد خبری نیست، بلکه حق اساسی شهروندان برای اتخاذ تصمیمات آگاهانه به شمار میرود.
