به گزارش ایراف، نشست آنلاین کمیسیون آزادیهای مذهبی بینالمللی آمریکا، روز چهارشنبه اول مهر، با حضور جمعی از پژوهشگران و فعالان حقوق بشر برگزار شد؛ نشستی که بخش عمده آن به بررسی وضعیت آزادیهای مذهبی در افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت اختصاص داشت.
این کمیسیون که نهادی مستقل و دوحزبی در ساختار قانونگذاری آمریکا بهشمار میرود، سالهاست نقض آزادیهای مذهبی در کشورهای مختلف را رصد میکند و بارها از جامعه جهانی خواسته است از شهروندان افغانِ در معرض آزار مذهبی حمایت کنند.
افغانستان؛ از همزیستی تاریخی تا محدودیتهای امروز
حنیفه گیرووال، مشاور گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد برای افغانستان، در این نشست با اشاره به پیشینه تاریخی همزیستی مذهبی در افغانستان گفت که این کشور در گذشته محل زندگی مسالمتآمیز پیروان ادیان و مذاهب گوناگون بوده است.
او افزود که جنگهای چند دهه اخیر، از جمله حمله شوروی و درگیریهای داخلی، بنیان تحمل مذهبی را تضعیف کرد و اکنون «پنج سال پس از بازگشت طالبان، افغانستان با بحرانی جدی در حوزه آزادیهای مذهبی روبهرو است.»
گیرووال تأکید کرد که طالبان ساختاری ایجاد کردهاند که در آن مقامهای حکومتی تعیین میکنند کدام برداشت از اسلام مشروع است؛ ساختاری که بهگفته او، آزادی عقیدتی را در سطحی فراتر از یک اقلیت مذهبی خاص محدود کرده است.
سیاست مذهبی طالبان؛ تمرکز بر یک قرائت واحد
شهرزاد اکبر، رئیس سازمان حقوقبشری «رواداری»، در این نشست گفت که طالبان از سال ۲۰۲۱ فشار بر پیروان مذاهب مختلف را افزایش داده و تلاش کردهاند آنان را به پیروی از مذهب حنفی سوق دهند.
او این سیاست را ضربهای جدی به آزادیهای مذهبی دانست و گفت: «طالبان عملاً آزادی مذهبی غیرسنیها، مسیحیان و حتی مسلمانان سنیای را که با تفسیر رسمی آنان همخوانی ندارد، محدود کردهاند.»
اکبر همچنین به قانون جزایی جدید طالبان در سال ۲۰۲۶ اشاره کرد و گفت این قانون تنها مسلمانان سنی را بهعنوان شهروند افغانستان به رسمیت میشناسد؛ اقدامی که نگرانیها درباره وضعیت اقلیتهای مذهبی را تشدید کرده است.
زنان و دختران؛ محرومیت از آموزش و حضور اجتماعی
شرکتکنندگان نشست تأکید کردند که زنان و دختران افغان همچنان با محدودیتهای گسترده روبهرو هستند؛ محدودیتهایی که نهتنها آموزش متوسطه را شامل میشود، بلکه حضور آنان در مراسم مذهبی و فعالیتهای اجتماعی را نیز محدود کرده است.
به گفته آنان، دختران بالاتر از کلاس ششم همچنان از آموزش محروماند و این محرومیت یکی از جدیترین موارد نقض حقوق زنان در افغانستان محسوب میشود.
اقلیتهای مذهبی؛ تداوم محدودیتها
در این نشست همچنین گفته شد که محدودیتهای شدید بر فعالیتهای مذهبی اقلیتهایی چون اسماعیلیان، شیعیان، مسیحیان و هندوها همچنان ادامه دارد و گزارشهای متعدد از جلوگیری آنان در برگزاری مراسم مذهبی منتشر شده است.
موضع طالبان
طالبان تاکنون نسبت به اظهارات مطرحشده در این نشست واکنش تازهای نشان ندادهاند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، پیشتر بارها گفته است که حقوق همه شهروندان، از جمله زنان و دختران، «در چارچوب شریعت اسلام تأمین شدهاست».
