به گزارش ایراف و به نقل از تحلیلی از رسانه آمریکایی «هو وات وای»، حکومت طالبان علاوه بر خرید و تغییر کاربری پهپادهای تجاری وارداتی، تمرکز ویژهای بر تولید داخلی پهپادهای رزمی و شناسایی قرار داده است.
احمد ضیا سراج، رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان، در این باره اعلام کرد که اگرچه طالبان در گذشته عمدتاً از پهپادهای تجاری تغییریافته استفاده میکرد، اما در حال حاضر با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفتهتر -از جمله پهپادهای صنعتی مانند «ماتریس ۳۰۰» ساخت چین- به سمت بومیسازی ساخت پهپادهای رزمی حرکت کرده است.
بر اساس این گزارش، حکومت طالبان جهت پیشبرد این برنامه، اقدام به جلب و بهکارگیری مهندسان برجسته افغان کرده است.
اسلامخان غفاروف، تحلیلگر سیاسی در تاشکند، تأکید میکند که کابل علاوه بر تلاش برای بومیسازی، تحرکات دیپلماتیک و ارزیابیهای فنی وسیعی را در سطح بینالمللی آغاز کرده است؛ از جمله ابراز علاقه مقامات ارشد نظامی و دیپلماتیک حکومت طالبان به پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی در نمایشگاههای دفاعی منطقه نظیر نمایشگاه بینالمللی دفاعی دوحه (دیمکس) در قطر و رایزنیها در ترکیه.
تحلیلگران حوزه امنیت منطقهای دو هدف فوری را برای این برنامه پهپادی تعریف میکنند: نخست، تقویت توان جابهجایی و پایش امنیتی جهت مقابله با گروههای مخالف داخلی از جمله داعش؛ و دوم، جبران خلاء شدید در بخش نیروی هوایی که پس از خروج نیروهای خارجی و زمینگیر شدن هواپیماها و بالگردهای باقیمانده رخ داده است.
این تحولات هوایی در شرایطی صورت میگیرد که گذرگاههای مرزی و مناسبات امنیتی میان کابل و اسلامآباد طی ماههای اخیر با تنشهای متعددی همراه بوده است. گزارشهای منطقهای نشان میدهد که استفاده از پهپادهای سبک و تغییرکاربرییافته در خطوط مرزی، به یکی از ابزارهای نظارتی و دفاعی جدید حکومت طالبان برای مهار فرامرزی و پاسخ به تحرکات نظامی مبدل شده است.
ساختار هوایی جدید و چالشهای امنیتی در شمال و شرق افغانستان
برنامه هوایی حکومت طالبان در چارچوب حوادث و تحرکات امنیتی ماههای اخیر ارزیابی میشود:
توسعه پایگاهها و مراکز پهپادی در ولایات: این گزارشها همزمان با انتشار اخبار محلی مبنی بر ایجاد مراکز جدید پشتیبانی و شناسایی پهپادی حکومت طالبان در ولایتهای شمالی از جمله بدخشان مطرح میشود؛ مراکزی که با هدف پایش شبانهروزی، جمعآوری اطلاعات و مقابله با تحرکات گروههای مخالف در مناطق کوهستانی راهاندازی شدهاند.
محدودیتهای ناوگان سنتی و جایگزینی تکنولوژی پهپادی: با توجه به تحریمهای بینالمللی و نبود قطعات یدکی برای نگهداری بالگردها و هواپیماهای ساخت غرب، حکومت طالبان پهپادهای تجاری و رزمی را به عنوان گزینهای مقرونبهصرفه، سریع و کارآمد جهت جایگزینی پوشش هوایی کشور انتخاب کرده است.
بازتاب امنیتی در مرزهای همسایگان: افزایش توان پهپادی حکومت طالبان و تغییر در معادلات نظامی مرزی، حساسیتهای امنیتی همسایگان را نسبت به امنیت دالانهای ترانزیتی و مبادلات تجاری به همراه داشته است.
