به گزارش ایراف، وبسایت رسمی دانشگاه کابل روز ۱۷ شهریور با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد که بر اساس مصوبه شورای عالی آموزش عالی طالبان در تاریخ ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، دپارتمانهای زبان و ادبیات دری و زبان و ادبیات پشتو به سطح دو دانشکده مستقل ارتقا یافتهاند.
این دانشگاه تأکید کرده است که چنین تغییری «برای اولینبار» در ساختار آموزش عالی افغانستان رخ میدهد.
پیشینه آموزش زبانهای ملی در دانشگاه کابل
طبق اعلام این دانشگاه، از سال ۲۰۱۳ آموزش زبان و ادبیات دری و پشتو تا سطح دکتری در دانشگاه کابل ارائه میشده است؛ دو رشتهای که تنها برنامههای دکتری فعال در میان دانشگاههای افغانستان محسوب میشوند.
پیشتر این دو رشته در قالب دو دپارتمان زیرمجموعه یک دانشکده واحد تدریس میشدند و ساختاری مشابه در سایر دانشگاههای دولتی و خصوصی افغانستان نیز وجود داشت.
در کنار این دو رشته، دانشگاه کابل زبانهای انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، ترکی و چینی را نیز در سطح کارشناسی ارائه میکند.
پیامدهای ارتقای ساختاری
احمدضیا رفعت، استاد پیشین دانشکده ادبیات، در گفتوگو با بیبیسی این تغییر را «گامی مؤثر» در بهبود کمی و کیفی دورههای تحصیلات تکمیلی میداند.
او معتقد است استقلال این دانشکدهها میتواند زمینه ایجاد برنامههای بیشتر دکتری و ارتقای کیفیت آموزشی را فراهم کند.
مجیب مهرداد، نویسنده مقیم آمریکا، نیز این تحول را از منظر ساختاری «پیشرفت صوری» توصیف میکند، اما تأکید دارد که هنوز نمیتوان درباره منطق پشت این تصمیم با قطعیت سخن گفت.
او یادآور میشود که در سالهای دوره جمهوریت، تمام استادان دانشکده ادبیات دری دکتری خود را از ایران، تاجیکستان یا همین دانشگاه گرفته بودند و کیفیت آموزشی این رشتهها بهطور قابل توجهی ارتقا یافته بود. با این حال، او نسبت به کمبود استادان متخصص در شرایط فعلی ابراز نگرانی میکند.
چالشهای آموزشی و ضرورت جداسازی
در رشته زبان و ادبیات دری، آموزش در سه بخش ادبیات، زبانشناسی و واژهشناسی ارائه میشود.
استادان این حوزه معتقدند که استقلال دانشکدهها میتواند به تخصصیسازی آموزش و بهبود کیفیت یادگیری دانشجویان کمک کند.
اجمل شکلی، رئیس بخش زبان و ادبیات پشتو دانشگاه کابل، میگوید که زبانشناسی و ادبیات دو حوزه کاملاً متفاوتاند و تدریس همزمان آنها در یک ساختار واحد، چالشهای علمی و آموزشی ایجاد میکرد.
او توضیح میدهد که حدود دو سال پیش بحث جداسازی این دو رشته مطرح شد، زیرا دانشجویان ناچار بودند همزمان در دو حوزه متفاوت تحصیل کنند؛ موضوعی که بهگفته او «نتایج مطلوب علمی» نداشت.
به گفته شکلی، دانشجویان علاقهمند به ادبیات در بخش زبانشناسی با دشواری روبهرو میشدند و بالعکس، علاقهمندان زبانشناسی نیز در بخش ادبیات با چالشهای مشابه مواجه بودند.
او تأکید میکند که تخصصی شدن آموزش میتواند به دانشجویان کمک کند تا مهارت و دانش عمیقتری در حوزه مورد علاقه خود کسب کنند.
