به گزارش ایراف، امروز، ۱۸ سنبله/شهریور مصادف با بیستوپنجمین سالروز شهادت احمدشاه مسعود، فرمانده نظامی و قهرمان ملی افغانستان است. این مناسبت در حکومت پیشین افغانستان بهعنوان «هفته شهید» نامگذاری شده و گرامی داشته میشد. در این ایام، مراسمهایی در نقاط مختلف افغانستان برای مسعود و دیگر شهیدان افغانستان برگزار میشد.
حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، که در کابل حضور دارد، با گرامیداشت سالروز شهادت مسعود گفت او به دلیل «جهاد، تلاش برای آزادی وطن و حضور در میان مردم» شایسته احترام است.
کرزی افزود که در این مناسبت باید به همه شهدای افغانستان ادای احترام کرد و یاد آنان را گرامی داشت.
عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی حکومت پیشین افغانستان، که او نیز در کابل حضور دارد، در پیام خود گفت ۲۵ سال از شهادت مسعود، «فرزند صادق و فداکار افغانستان» گذشته است.
عبدالله افزود که مسعود منافع جمعی را بر خواستهای فردی، گروهی و تباری ترجیح میداد و تفرقه، چندپارچگی و نبود اعتماد میان اقوام افغانستان را عامل شکست جمعی مردم و کشور میدانست. او گفت مسعود تا پایان زندگی برای ایجاد اتحاد و اجماع میان اقوام مختلف افغانستان تلاش کرد.
عطامحمد نور: مسعود نماد صداقت، وطندوستی و پایمردی
عطامحمد نور، از رهبران جمعیت اسلامی افغانستان، در پیام خود احمدشاه مسعود را «اسطوره بیبدیل و تکرارنشدنی جهاد و مقاومت» و نماد صداقت، وطندوستی و پایمردی در راه آزادی توصیف کرد.
او گفت مسعود تنها یک فرمانده نظامی نبود، بلکه یک «مکتب فکری» و میراثی ماندگار از ایستادگی در برابر اشغال، ظلم و استبداد بود.
نور افزود که تجلیل واقعی از مسعود نباید به تقلیدهای ظاهری مانند پوشیدن «پکول» و بستن دستمالگردن محدود شود.
او تأکید کرد که پیروان مسعود باید تقوا، عمل نیک، ویژگیهای شخصیتی و منش آزادیخواهانه او را الگوی خود قرار دهند و این ارزشها را در مسیر مبارزه به کار گیرند.
صالح: مسعود برجستهترین شهید و اسطوره تاریخ کشور است
امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان، مسعود را «الگوی شفافیت و شهامت» خواند و گفت شیوه مبارزه او معیارهایی را ایجاد کرده بود که پس از وی کسی نتوانسته است به آن معیارها عمل کند.
صالح با اشاره به وضعیت سیاسی افغانستان گفت بسیاری از بحرانها و حسابهای حلنشده گذشته همچنان پابرجاست و طالبان را یکی از نمونههای این وضعیت دانست.
او افزود که مخالفان میراث مسعود هرچه در توان دارند برای تبلیغات علیه او به کار میگیرند، اما به گفته وی، مسعود همچنان «برجستهترین شهید و اسطوره تاریخ کشور» است.
صالح همچنین گفت حتی نسلی که پس از مرگ مسعود متولد شده، کاریزما و جذابیت او را آرمان خود میداند و افزود که برای او افتخار بزرگی است که زمانی سرباز مسعود بوده است.
از سوی دیگر، صلاحالدین ربانی، از رهبران حزب جمعیت اسلامی افغانستان، نیز در پیام خود مسعود را «مبارز نستوه، سلحشور و اعتدالاندیش» خواند و گفت اندیشهها و آرمانهای او همچنان در میان مردم افغانستان زنده است.
ربانی افزود که مسعود بر پیوند میان دیانت و مدنیت، تقوای عملی و سیاست اخلاقمحور تأکید داشت و برای افغانستانی مردمسالار، باثبات، مرفه و متکثر مبارزه میکرد.
او گفت مسعود تأمین عدالت، پاسداری از آزادیهای اساسی و ایجاد نظام سیاسی مبتنی بر مشارکت همه شهروندان را از اصول مبارزات خود میدانست.
صلاحالدین ربانی همچنین گفت مسعود بر مشارکت مردم و انعکاس اراده آنان در ساختار سیاسی تأکید داشت و باورمند بود که تصمیمهای اساسی کشور باید از طریق انتخابات آزاد، عادلانه و سراسری اتخاذ شود.
او افزود که مسعود افغانستانی را میخواست که در آن اقوام و مذاهب مختلف بدون تبعیض و در کنار یکدیگر زندگی کنند و در ساختار سیاسی کشور مشارکت داشته باشند.
در همین حال، فضلاحمد معنوی، وزیر حکومت پیشین، نیز گفت ۱۸ سنبله/شهریور هر سال تکرار میشود، اما خاطره این روز تکراری نیست. وی مسعود را نماد ایستادگی در برابر ظلم، جهل، وحشت و استبداد خواند و گفت او ایمان، آزادی، عدالت و عزت انسان را در میدان مبارزه به هم پیوند زده بود.
معنوی ابراز امیدواری کرد که روزی دختران و پسران افغانستان آزادانه به مکتب و دانشگاه بازگردند و مردم این کشور در کنار یکدیگر برای آزادی و عدالت تلاش کنند.
بازخوانی میراث مسعود و نقد عملکرد وارثان سیاسی
سیدباقر محسنی، استاد دانشگاه و فعال رسانهای، در یادداشتی گفت ماندگاری شخصیت مسعود بیش از هر چیز به صداقت و بیآلایشی او مربوط میشود.
او گفت مسعود با وجود شهرت و جایگاه نظامی، در رفتار خود نشانهای از غرور و تکبر نشان نمیداد و در برابر مردم با گشادهرویی و بدون تظاهر برخورد میکرد.
محسنی همچنین مسعود را فردی صریح، صمیمی و پایبند به اصول اخلاقی توصیف کرد و گفت همین ویژگیها در شکلگیری جذابیت و ماندگاری شخصیت او نقش داشته است.
سیدمهدی انوری، فعال سیاسی نیز مسعود را نماد مقاومت در برابر افراطگرایی، استبداد و سلطهجویی خواند و گفت افغانستان امروز همچنان با بحران مشروعیت سیاسی، انحصار قدرت، حذف نیروهای سیاسی و محدودیت حقوق شهروندان مواجه است.
او افزود که مسعود به افغانستانی باور داشت که همه اقوام، مذاهب و جریانهای سیاسی خود را در سرنوشت کشور شریک بدانند و ثبات پایدار را نتیجه عدالت، مشارکت ملی و احترام به اراده مردم میدانست.
محمدالماس زاهد، از چهرههای سیاسی در پیام خود گفت بزرگداشت مسعود و دیگر شهدای افغانستان تنها با ستایش از گذشته معنا پیدا نمیکند، بلکه باید از تاریخ برای ساختن آیندهای مبتنی بر صلح، عدالت و همبستگی آموخت.
او تأکید کرد که افغانستان زمانی به آرامش میرسد که خون شهدا بهانهای برای ادامه دشمنی نباشد و هیچ شهروندی به دلیل زبان، قوم، منطقه، اندیشه یا باور خود محروم نشود.
هشدار درباره فاصله گرفتن از توصیههای مسعود
محمداکرم اندیشمند، پژوهشگر و نویسنده، نیز در یادداشتی با اشاره به ویژگیهای شخصیتی احمدشاه مسعود، او را فردی متدین، اهل مطالعه، مشورتپذیر و مخالف فساد و بیعدالتی توصیف کرد.
او نوشت مسعود در برخورد با مردم گشادهرو بود، تملق و ریاکاری را نمیپسندید و در برابر ظلم و بیعدالتی موضع میگرفت.
اندیشمند همچنین به بخشی از یک ویدیوی قدیمی از مسعود اشاره کرد که در آن، او از عملکرد شماری از یاران و همسنگران خود در دوران نخست حکومت مجاهدین انتقاد میکند و نسبت به فساد و سوءاستفاده از قدرت هشدار میدهد.
او در ادامه، عملکرد شماری از چهرههایی را که پس از مسعود در حکومتهای مختلف به مقامهای دولتی رسیدند، مورد انتقاد قرار داد و گفت برخی از آنان به جای پایبندی به ویژگیها و توصیههای مسعود، از نام و جایگاه او برای منافع شخصی استفاده کردند.
اندیشمند افزود که بخشی از این افراد پس از دسترسی به قدرت و ثروت، از مردم فاصله گرفتند و به ساخت خانهها و مجتمعهای تجاری و انباشت سرمایه پرداختند.
او با اشاره به وضعیت کنونی شماری از این چهرهها در خارج از افغانستان گفت آنان اکنون در فضای مجازی برای بازگشت به قدرت تلاش میکنند، اما به باور وی، اختلافات و منازعات میان آنان همچنان ادامه دارد.
اندیشمند نتیجه چنین عملکردی را با تعبیر «خسران دنیا و آخرت» توصیف کرد و پرسید که قصرها، ساختمانهای تجاری، باغها، خودروهای زرهی و تشریفات گسترده مقامهای پیشین چه سرنوشتی پیدا کردهاند.
از سوی دیگر، جبهه آزادی افغانستان در بیانیه خود، مبارزه علیه طالبان را ادامه راه مقاومت توصیف کرد و گفت میراث مسعود تنها به جنگ محدود نمیشود.
این جبهه طالبان را به «استبداد» و «افراطگرایی» متهم کرد و گفت مبارزه با این گروه نباید به معنای مبارزه علیه یک قوم، زبان یا منطقه مشخص باشد.
جبهه آزادی همچنین بر تفاهم میان نیروهای سیاسی و اجتماعی افغانستان درباره ساختار نظام آینده تأکید کرد و گفت نیروهای سیاسی لازم نیست در یک حزب یا سازمان واحد گردهم آیند، اما باید بر اصول اساسی نظام آینده به تفاهم برسند.
