به گزارش ایراف، مریخ سیارهای است که سطح آن برخلاف زمین، طی میلیاردها سال تقریباً بدون تغییر باقی مانده است.
نبود تکتونیک صفحهای، جریانهای پایدار آب و فعالیتهای گسترده آتشفشانی باعث شده چهره مریخ همچون آرشیوی طبیعی از تاریخ باستانی منظومه شمسی حفظ شود. همین ویژگی، هر تصویر تازه از این سیاره را به فرصتی برای بازسازی گذشته آن تبدیل میکند.
ثبت نزدیکترین تصاویر از ساختارهای چندضلعی
مریخنورد کنجکاوی ناسا اخیراً از منطقهای در دهانه گِیل تصویری ارسال کرده که در آن سطحی با الگوی چندضلعی و منظم دیده میشود؛ ساختاری که پیشتر تنها در تصاویر مدارگردها مشاهده شده بود، اما این نخستینبار است که از فاصله نزدیک و با جزئیات دقیق ثبت میشود.
دکتر اشوین واساوادا، دانشمند مأموریت کنجکاوی، درباره این کشف میگوید: «در طول مأموریت، مناظر شگفتانگیز بسیاری دیدهایم، اما این دریای چندضلعیها واقعاً نفسگیر بود. اندازهگیریهای دقیق شکل و ترکیب شیمیایی آنها انجام شده و امیدواریم دادهها سرنخهایی از نحوه تشکیل این ساختارها ارائه دهند.»
ترکهایی شبیه گلولای خشکشده
این ساختارهای چندضلعی که قطر هر یک بین ۴ تا ۸ سانتیمتر برآورد شده، شباهت زیادی به ترکهای گلولای خشکشده روی زمین دارند.
پژوهشگران این الگو را با نتایج مطالعهای در سال ۲۰۲۳ مرتبط میدانند که نشان میداد چنین ترکهایی میتوانند حاصل چرخههای شدید خشکسالی و بارندگی در مریخ باستان باشند؛ چرخههایی که احتمالاً بین ۳.۸ تا ۳.۶ میلیارد سال پیش رخ دادهاند.
سرنخهایی از وجود آب در مریخ باستان
بر اساس این پژوهشها، مریخ در آن دوران ممکن است آبوهوایی مشابه زمین داشته و دورههایی از بارندگی و تبخیر را تجربه کرده باشد.
ساختارهای مشابه در مناطق دیگری از مریخ مانند هلاس پلانیتیا، نوآکیس ترا و مارگاریتیفر ترا نیز دیده شدهاند؛ مناطقی که سطح ترکخورده آنها میتواند نشانهای از وجود آبهای راکد در گذشته باشد.
هلاس پلانیتیا، بزرگترین حوضه برخوردی مریخ، با عرض ۲۳۰۰ کیلومتر و عمق بیش از ۷ هزار متر، یکی از مهمترین مناطقی است که چنین الگوهایی در آن دیده شده است.
تفاوت ساختارهای کوچک و بزرگ
مدارگردهای مریخ پیشتر ساختارهای چندضلعی بسیار بزرگتری را ثبت کرده بودند؛ ساختارهایی با قطر ۱۵ تا ۳۵۰ متر. تفاوت اندازه میان این ساختارها نشان میدهد که سازوکارهای شکلگیری آنها یکسان نیست.
ساختارهای کوچک احتمالاً از ترکخوردگی گلولای ناشی شدهاند، اما ساختارهای بزرگتر میتوانند حاصل چرخههای یخزدن و آبشدن، یا تنشهای زمینشناختی و آتشفشانی باشند.
گامی تازه در شناخت تاریخ اقلیمی مریخ
این کشف تازه بار دیگر نشان میدهد که مریخ هنوز هم رازهای بسیاری برای فاشکردن دارد.
بررسی دقیقتر این ساختارهای چندضلعی میتواند به درک بهتر تاریخچه آب، اقلیم و حتی احتمال وجود حیات در گذشته مریخ کمک کند.
به گفته دکتر واساوادا، دادههای کنجکاوی ممکن است سرنخهای ارزشمندی درباره نحوه تشکیل این الگوها ارائه دهند.
با ادامه مأموریت کنجکاوی و فعالیت دیگر مریخنوردها، امید میرود تصویر دقیقتری از تاریخ پیچیده سیاره سرخ به دست آید.
