به گزارش ایراف، در ۲۶ اوت ۲۰۲۱، در حالی که هزاران شهروند افغانستان در اطراف میدان هوایی کابل برای یافتن راهی جهت خروج از کشور تجمع کرده بودند، یک مهاجم انتحاری خود را در میان جمعیت منفجر کرد.
انفجار در نزدیکی یکی دروازههای فرودگاه رخ داد؛ یکی از ورودیهایی که در آن روزها هزاران نفر در اطراف آن برای ورود به فرودگاه و سوار شدن به پروازهای تخلیه تجمع کرده بودند. حضور همزمان شمار زیادی از غیرنظامیان افغان و نیروهای آمریکایی، موجب شد این حمله تلفات سنگینی بر جای بگذارد.
بر اساس آمارهای منتشرشده، در این حمله دستکم ۱۷۰ شهروند افغانستان و ۱۳ نظامی آمریکایی کشته شدند و دهها نفر نیز زخمی شدند. شدت انفجار، ازدحام جمعیت و دشواری امدادرسانی در فضای محدود اطراف فرودگاه، ابعاد انسانی حادثه را گستردهتر کرد.
تصاویر منتشرشده از محل انفجار، از جمله خونآلود بودن فضای اطراف دروازه فرودگاه و انتقال گسترده مجروحان، به یکی از سیاهترین تصاویر روزهای پایانی سقوط افغانستان تبدیل شد؛ روزهایی که هزاران شهروند افغان در جستوجوی راهی برای ترک کشور، ساعتها و حتی روزها در اطراف فرودگاه کابل انتظار میکشیدند.
قربانیانی در جستوجوی راه خروج
بسیاری از افرادی که در اطراف فرودگاه حضور داشتند، شهروندانی بودند که پس از سقوط کابل در تلاش بودند از افغانستان خارج شوند. برخی از آنان واجد شرایط خروج یا دارای مدارک و ویزای کشورهای دیگر بودند، اما ازدحام شدید در ورودیهای فرودگاه و محدودیت ظرفیت، امکان ورود بسیاری از آنان را سلب کرده بود.
حمله فرودگاه تنها یک عملیات تروریستی نبود؛ بلکه در بستر یکی از آشفتهترین مقاطع تاریخ معاصر افغانستان رخ داد؛ زمانی که سقوط حکومت پیشین و بازگشت طالبان به کابل، هزاران نفر را در هراس از آینده، به سمت فرودگاه کابل کشانده بود.
یکی از بزرگترین حملات داعش خراسان
شاخه خراسان داعش مسئولیت این حمله را برعهده گرفت. این گروه پیش از آن نیز حملات مرگباری را علیه غیرنظامیان در افغانستان انجام داده بود و پس از بازگشت طالبان به قدرت نیز به یکی از مهمترین تهدیدهای امنیتی در این کشور تبدیل شد.
حمله به فرودگاه کابل نشان داد که داعش خراسان، همچنان توانایی اجرای عملیات انتحاری در محیطهای بهشدت متراکم و امنیتی را دارد. هدف قرار گرفتن همزمان غیرنظامیان افغان و نیروهای آمریکایی، این حمله را به رویدادی با ابعاد امنیتی و سیاسی گسترده تبدیل کرد.
رویدادی که باعث شد ایالات متحده، ثنالله غفاری، معروف به «شهاب المهاجر» سرکرده این گروه تروریستی را تحت تعقیب قرار دهد و برای او جایزه تعیین کند.
واکنش آمریکا و حمله جنجالی پهپادی
پس از انفجار، مقامهای آمریکایی اعلام کردند که داعش خراسان مسئول این حمله بوده است. چند روز بعد، ارتش آمریکا در واکنش به حمله، موضعی متعلق به داعش خراسان در ولایت ننگرهار را با پهپاد هدف قرار داد.
در روزهای پایانی حضور نظامی آمریکا، یک حمله هوایی دیگر نیز در کابل انجام شد که مقامهای آمریکایی در ابتدا آن را اقدامی برای جلوگیری از حمله احتمالی داعش اعلام کردند. اما بررسیهای بعدی نشان داد این حمله به کشته شدن ۱۱ عضو یک خانواده و چند غیرنظامی منجر شده است؛ رویدادی که انتقادهای گستردهای را متوجه نحوه عملیات نیروهای آمریکایی کرد.
اگرچه پس از این حمله، وزارت دفاع آمریکا مسئولیت آنرا پذیرفت و اشتباه محاسباتی را علت آن اعلام کرد، اما ابعاد حقوقی و انسانی این اقدام شتابزده هیچگاه مورد بررسی قرار نگرفت.
این حمله کور آمریکا که یازده عضو یک خانواده به شمول زنان و کودکان را به خاک و خون کشید، به یکی از تلخترین پروندههای حضور آمریکا در افغانستان تبدیل شد، اشتباه محاسباتی که با وجود پذیرش مسئولیت از سوی آمریکا، همچنان حلنشده باقی ماند.
پایان حضور نظامی آمریکا
حمله فرودگاه کابل تنها چند روز پیش از پایان رسمی حضور نظامی آمریکا در افغانستان رخ داد. در ۳۰ اوت ۲۰۲۱، آخرین نیروهای آمریکایی افغانستان را ترک کردند و به نزدیک به دو دهه حضور نظامی آمریکا و متحدانش در این کشور پایان داده شد.
حضوری که با هدف مبارزه با تروریسم آغاز شد اما در ادامه ابعاد گستردهتری یافت و به اشغال افغانستان و تبدیل خاک این کشور به یکی از پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه انجامید.
از این منظر، انفجار فرودگاه کابل به نمادی از آشفتگی و هزینه انسانی روزهای پایانی این حضور تبدیل شد؛ حملهای که در فاصله کوتاهی از پایان عملیات تخلیه، تصویری خونین از روزهای سقوط افغانستان بر جای گذاشت.
زخمی که هنوز خونین است
پنج سال پس از این حمله، آثار این حادثه برای خانوادههای قربانیان همچنان پابرجاست. شماری از بازماندگان با پیامدهای جسمی و روانی انفجار زندگی میکنند و خانوادههای کشتهشدگان نیز خاطره روزی را به دوش میکشند که تلاش برای یافتن راهی به سوی آیندهای امن، برای آنان به تراژدی مرگبار تبدیل شد.
سالگرد حمله فرودگاه کابل بار دیگر توجهها را به فعالیت داعش خراسان، وضعیت امنیتی افغانستان و پیامدهای انسانی خروج نیروهای خارجی از این کشور جلب میکند. ۲۶ اوت ۲۰۲۱ برای بسیاری از افغانها نهتنها تاریخ یک حمله تروریستی، بلکه یادآور روزهایی است که سقوط کابل، هراس از آینده و امید به خروج از کشور درهم آمیخت و یکی از تلخترین فصلهای تاریخ معاصر افغانستان را رقم زد.
