به گزارش ایراف، ثناءالله غفاری، معروف به شهابالمهاجر Shahab al-Muhajirاز جمله رهبران ارشد داعش خراسان است که نام او طی سالهای اخیر در گزارشهای سازمان ملل، وزارت خارجه آمریکا و نهادهای امنیتی بینالمللی بارها مطرح شده است.
بر اساس اطلاعات رسمی سازمان ملل، غفاری با نام اصلی «ثناءالله غفاری» و با عنوان «دکتر» در فهرست تحریمهای شورای امنیت ثبت شده است.
تاریخ تولد او در منابع سازمان ملل با دو تاریخ متفاوت، از جمله ۲۸ اکتبر ۱۹۹۴، ثبت شده و محل تولد او افغانستان ذکر شده است. سازمان ملل همچنین او را کارشناس فناوری اطلاعات معرفی کرده و نام پدرش را عبدالجبار و نام پدربزرگش را عبدالغفار اعلام کرده است.
از کابل تا رهبری داعش خراسان
غفاری در ژوئن ۲۰۲۰ از سوی رهبری مرکزی داعش بهعنوان رهبر داعش خراسان منصوب شد. در اطلاعیه داعش هنگام معرفی او، شهابالمهاجر بهعنوان فرماندهی با تجربه توصیف شده بود که در عملیاتهای چریکی و برنامهریزی حملات انتحاری و پیچیده در کابل نقش داشته است.
وزارت خارجه آمریکا نیز در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد که غفاری مسئول تأیید عملیات داعش خراسان در سراسر افغانستان و فراهمکردن منابع مالی برای اجرای این عملیاتها بوده است. همین نقش، جایگاه او را از یک فرمانده محلی فراتر برده و به یکی از عناصر اصلی تصمیمگیری در این گروه تبدیل کرده است.
اتهام سازمان ملل علیه غفاری چیست؟
شورای امنیت سازمان ملل در ۲۱ دسامبر ۲۰۲۱ غفاری را در فهرست تحریمهای داعش و القاعده قرار داد. بر اساس خلاصه دلایل درج نام او، غفاری در تأمین مالی، برنامهریزی، تسهیل و آمادهسازی فعالیتهای داعش خراسان، انتقال سلاح و جذب نیرو برای این گروه نقش داشته است.
سازمان ملل همچنین او را مسئول تأیید عملیات داعش خراسان و سازماندهی منابع مالی برای اجرای حملات معرفی کرده است. در همین گزارش آمده که او در طراحی حملات تروریستی در افغانستان و پاکستان نقش داشته، حملاتی که به کشتهشدن صدها نفر منجر شده است.
از سوی دیگر، وزارت خارجه آمریکا در ۲۲ نوامبر ۲۰۲۱ ثناءالله غفاری را بهعنوان «تروریست جهانی ویژهتعیینشده» معرفی کرد. در همان زمان، واشنگتن دو رهبر دیگر داعش خراسان، سلطان عزیز اعظم و مولوی رجب را نیز تحریم کرد.
این اقدام دستکم روی کاغذ به معنای مسدودشدن داراییها و منافع مالی افراد تحت صلاحیت آمریکا و ممنوعیت انجام معاملات توسط اشخاص آمریکایی با آنهاست. آمریکا داعش خراسان را نیز پیشتر در سال ۲۰۱۶ بهعنوان «سازمان تروریستی خارجی» تعیین کرده بود. با این حال، کارشناسان امنیتی درباره ارتباط داعش و آمریکا به ویژه داعش خراسان در زمان حضور نیروهای خارجی، ابراز نظر کرده و نسبت به رویکرد واقعی واشنگتن برای مقابله با داعش، به طور جدی ابراز تردید کردهاند.
ارتباط غفاری با حمله فرودگاه کابل
یکی از مهمترین دلایلی که نام غفاری را در پرونده مبارزه آمریکا با داعش خراسان برجسته کرد، نقش رهبری او در دورهای بود که این گروه حملات گستردهای را در افغانستان انجام داد.
در ۲۶ اوت ۲۰۲۱، همزمان با عملیات تخلیه نیروها و شهروندان آمریکا و دیگر کشورها از افغانستان، یک عامل انتحاری داعش خراسان در نزدیکی فرودگاه کابل خود را منفجر کرد. وزارت خارجه آمریکا شمار کشتهشدگان این حمله را دستکم ۱۸۵ نفر اعلام کرده که در میان آنان ۱۳ نظامی آمریکایی نیز بودند؛ بیش از ۱۵۰ نفر دیگر نیز زخمی شدند. بعد از این عملیات، داعش خراسان مسئولیت حمله را پذیرفت.
این در حالی است که آمریکا پیشتر درباره احتمال حمله تروریستی در فرودگاه کابل، هشدار داده بود و سرویس جاسوسی خارجی انگلیس نیز هشداری مشابه صادر کرده بود و این امر، احتمال آگاهی و حتی همدستی آمریکا در آن حمله را تقویت کرد.
اهمیت غفاری و داعش خراسان
اهمیت ثناءالله غفاری در شرایط کنونی از آن جهت است که داعش خراسان، برخلاف دیگر گروههای صرفاً محلی، تلاش کرده شبکهای فرامرزی ایجاد کند و علاوه بر افغانستان و پاکستان، ارتباطاتی با آسیای مرکزی و دیگر مناطق نیز برقرار کند.
گزارشهای سازمان ملل در سالهای اخیر نشان دادهاند که داعش خراسان تلاش کرده تا از افغانستان بهعنوان یکی از مراکز فعالیت و سازماندهی خود استفاده کند. همین مسئله موجب شده است که این گروه همچنان در محاسبات امنیتی آمریکا و سازمان ملل جایگاه ویژهای داشته باشد، از این رو جایزه ۱۰ میلیون دلاری آمریکا قابل توجیه است.
پاداشی که معنای امنیتی دارد
تعیین پاداش ۱۰ میلیون دالری برای اطلاعات درباره ثناءالله غفاری، بیش از آنکه صرفاً یک جایزه مالی باشد، نشاندهنده اهمیت اطلاعات انسانی درباره شبکه داعش خراسان است. واشنگتن با این اقدام ظاهرا تلاش میکند از منابع محلی و بینالمللی برای شناسایی محل حضور و شبکه ارتباطی یکی از مهمترین رهبران داعش خراسان استفاده کند؛ اما از یک جهت دیگر، این تصمیم میتواند به تقویت داعش و بزرگنمایی خطر آن برای امنیت منطقه منجر شود و اراده واقعی آمریکا از این تصمیم را پنهان نگه دارد.
ثناءالله غفاری چهرهای است که نام او با دورهای از گسترش عملیات داعش خراسان در افغانستان گره خورده است؛ فردی که از سال ۲۰۲۰ رهبری این شاخه داعش را برعهده داشته، از سوی شورای امنیت سازمان ملل تحریم شده و از سوی آمریکا نیز در فهرست تروریستهای ویژه قرار گرفته است. ادامه درج نام او در فهرست افراد تحت تعقیب آمریکا، با وجود گزارشهای متناقض درباره سرنوشتش، نشان میدهد که واشنگتن همچنان روی او حساب باز کرده و بخشی از پروژه امنیتی آمریکا در حوزه امنیت منطقه محسوب میشود.
