به گزارش ایراف، اظهارات عایشه وهاب با واکنشهای گسترده شماری از فعالان سیاسی، نویسندگان و کنشگران حقوق زنان افغانستان روبهرو شده است.
وهاب در حالی این موضع را مطرح کرده است که تنها چند روز از پیروزی اش در کنگره میگذرد، پیروزی که با موج حمایت افغانها در فضای مجازی روبرو شد، اما با این موضع بسیاری از طرفداران او، به مخالفانش تبدیل شدهاند.
انتقاد حمیرا قادری از موضع وهاب
حمیرا قادری، نویسنده و فعال حقوق زنان افغانستان، در واکنش به اظهارات وهاب بهشدت از این موضع انتقاد کرده و او را مورد خطاب قرار داده است.
قادری با لحنی کنایهآمیز از وهاب خواسته است شرایط زندگی زنان افغانستان تحت حاکمیت طالبان را تصور کند و یک روز را در چنین شرایطی سپری کند. او تأکید کرده است که زنان افغانستان با محدودیتهای گسترده در زمینه آموزش، کار، رفتوآمد و آزادیهای اجتماعی روبهرو هستند و حمایت از تعامل با طالبان بدون درنظرگرفتن این وضعیت، قابل انتقاد است.
داوود عرفان: میلیونها شهروند افغانستان گمراهاند؟
از سوی دیگر، داوود عرفان، فعال سیاسی افغانستان، نیز با انتقاد از سخنان وهاب پرسیده است که منظور او از «مخالفان طالبان» چه کسانی هستند.
عرفان گفته است اگر میلیونها شهروند افغانستان که از حقوق اساسی خود محروم شدهاند، در شمار مخالفان طالبان قرار گیرند، آیا از دید وهاب آنان «گمراه» هستند و تنها حامیان طالبان موفق و برحقاند؟
او در ادامه، این نگاه را زمینهساز توجیه سیاستهای طالبان دانسته و وهاب را به تلاش برای لابیگری به نفع طالبان متهم کرده است.
در ادامه واکنشها، محمد اشرف حیدری، دیپلمات پیشین افغانستان، در واکنشی متفاوت تأکید کرده است که باید میان شخص وهاب و محتوای سخنان او تفکیک قائل شد.
حیدری گفته است رهاکردن افغانستان برای مدتی نامعلوم تحت حاکمیت نظامی «سرکوبگر، انحصاری و مبتنی بر آپارتاید جنسیتی طالبان»، هم برای مردم افغانستان و هم برای امنیت منطقه و جهان پیامدهای منفی دارد.
او در عین حال گفته است تعامل دیپلماتیک اصولمحور امریکا با طالبان لزوماً به معنای بهرسمیتشناختن این گروه یا تسلیمشدن در برابر آن نیست، بلکه میتواند ابزاری برای اعمال فشار و پیگیری تغییرات در زمینه حکومتداری فراگیر، حقوق بشر، مشارکت زنان و صلح پایدار باشد.
حیدری همچنین تأکید کرده است که افغانستان به یک بدیل سیاسی فراگیر، ملی و مشروع نیاز دارد و بازگشت دوباره به جناحهای مسلح و چهرههایی که در گذشته در ویرانی کشور نقش داشتهاند، نمیتواند راهحل مناسبی برای آینده افغانستان باشد.
او در پایان گفته است داشتن یک چهره افغانتبار در سیاست امریکا بهخودیخود دستاوردی برای افغانستان نیست و افغانها باید بهجای واکنشهای احساسی، با سازماندهی و ارائه دیدگاههای روشن، با چنین چهرههایی وارد گفتوگو شوند و مواضع آنان را به چالش بکشند.
حسن علی عدالت: موضع وهاب ریشه قومی دارد
در همین حال، حسن علی عدالت، فعال سیاسی، اظهارات وهاب را با سیاستهای زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا در امور افغانستان، مقایسه کرده است.
او مدعی شده است که حمایت وهاب از برقراری روابط با طالبان، ریشه در نگاه قومی و قبیلهای دارد و گفته است استقبال بخشی از جامعه پشتون از سخنان او، سایر گروههای قومی افغانستان، از جمله تاجیکها، هزارهها و ازبکها را با وضعیت پیچیدهای روبهرو کرده است.
عدالت همچنین مسئله افغانستان را تا حد زیادی مرتبط با «حذف و انکار قومی» دانسته و وهاب را نماد نوعی تفکر قومی و قبیلهای توصیف کرده است.
از سوی دیگر، فهیم صدیقی در واکنش به انتقادها از وهاب گفته است بسیاری از منتقدان «آدرس را اشتباه گرفتهاند».
او تأکید کرده است که وهاب یک سیاستمدار امریکایی است و طبیعی است که منافع امریکا را در نظر بگیرد. صدیقی افزوده است که امریکا هماکنون نیز با طالبان تعامل دارد و پرسش اصلی این است که چرا این تعامل نباید رسمی، شفاف و مشروط باشد.
علی میثم نظری: وهاب به عادیسازی طالبان کمک میکند
علی میثم نظری، مسئول روابط خارجی جبهه مقاومت ملی افغانستان، مواضع وهاب را بهشدت مورد انتقاد قرار داده و گفته است اظهارات او در عمل به معنای حمایت از عادیسازی طالبان است.
نظری همچنین ادعا کرده است که پیشینه و محیط فکری و سیاسی وهاب در شکلگیری دیدگاههای کنونی او مؤثر بوده و او را متهم کرده است که از هویت افغان خود برای ساختن چهره سیاسیاش در امریکا استفاده میکند، اما همزمان از مطالبات زنان و مخالفان طالبان فاصله گرفته است.
او همچنین از افغانهای مخالف عادیسازی طالبان خواسته است از ابزارهای مدنی و قانونی مانند فعالیت رسانهای، نشستهای عمومی و اعتراضات مسالمتآمیز برای پاسخگو کردن وهاب استفاده کنند.
فرزانه نبوی: نگران موضع یک نماینده نباشیم
فرزانه نبوی، فعال حقوق زنان در واکنشی متفاوت گفته است نباید بیش از اندازه نگران اظهارات وهاب بود، زیرا او تازه وارد عرصه سیاست امریکا شده و سیاست خارجی این کشور بسیار پیچیدهتر از مواضع یک نماینده مجلس است.
نبوی تأکید کرده است که سرنوشت افغانستان بیش از آنکه در آن سوی دنیا تعیین شود، به اراده و ایستادگی مردم افغانستان برای دستیابی به خواستههایشان وابسته است.
او افزوده است اگر مردم افغانستان بر خواستههای برحق خود ثابتقدم بمانند، هیچ قدرت خارجی نمیتواند برای همیشه در برابر اراده آنان ایستادگی کند.
آصف اکبری نیز با بازنشر سخنان وهاب، بر درخواست او برای برقراری روابط دیپلماتیک رسمی امریکا با طالبان تأکید کرده و یادآور شده است که امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان، پیش از این و همزمان با پیروزی وهاب در انتخابات، از او خواسته بود «همان امریکایی» بماند و گفته بود افغانستان از «انسانهای دوپاسپورته» خاطره خوشی ندارد.
رخشانه علیزاده نیز با اشاره به اظهارات وهاب گفته است این سیاستمدار افغانتبار، گروههای مخالف طالبان را متهم کرده که بهجای منافع افغانستان، منافع شخصی خود را دنبال میکنند.
اگرچه طالبان تا زمان نوشتن این گزارش واکنشی نشان ندادهاند، اما واکنشهای گسترده کاربران نشاندهنده اهمیت به رسمیت شناخته شدن طالبان از سوی آمریکا است. مجموع واکنشها به سخنان عایشه وهاب، بیانگر دو دیدگاه متفاوت درباره چگونگی روابط با طالبان است، عدهای هرگونه تعامل و به رسمیت شناختن طالبان را به عادیسازی روابط تعبیر میکنند و در مقابل عدهای دیگر بر چگونگی این رابطه اشاره دارند.
از زمان به قدرت رسیدن طالبان، بسیاری از کشورها روابط دیپلماتیک خود با افغانستان را قطع کرده و حکومت طالبان را به رسمیت نشناختهاند. این در حالی است که نهادهای بینالمللی و برخی کشورها، تامین حقوق زنان و باز شدن مدارس دخترانه را از جمله پیش شرطهای لازم برای آغاز روابط با طالبان دانستهاند.
