به گزارش ایراف، ارزیابیهای تازه برنامه توسعه سازمان ملل متحد نشان میدهد که تنها حدود ۴۰ تا ۴۲ درصد از جمعیت افغانستان به شبکه سراسری برق دسترسی دارند؛ امری که تمرکز شدید نامتوازن را نیز آشکار میسازد، چرا که نزدیک به ۹۰ درصد از این دسترسی محدود، منحصر به مناطق شهری است و جوامع روستایی و مناطق دورافتاده تا حد زیادی از برق سراسری محروم ماندهاند.
تکیه ۸۰ درصدی به برق وارداتی و خاموشیهای مداوم در شهرهای بزرگ
بر اساس دادههای نهادهای بینالمللی، سیستم انرژی افغانستان به شدت شکننده است و بیش از ۸۰ درصد از برق مورد نیاز کشور از طریق واردات از کشورهای همسایه از جمله ازبکستان، ترکمنستان، تاجیکستان و جمهوری اسلامی ایران تامین میشود. عدم توسعه نیروگاههای داخلی و ناپایداری در خطوط انتقال وارداتی سبب شده تا حتی کلانشهرها و قطبهای صنعتی افغانستان در طول سال با قطعیهای گسترده و کسر شدید انرژی روبرو باشند.
انرژیهای تجدیدپذیر غیرمتمرکز؛ راهکار میانبر برای عبور از بحران
سازمان ملل با اشاره به جغرافیای خشن و ناتوانی فنی در توسعه سریع شبکه ملی برق به تمام نقاط کشور، تاکید کرده است که گسترش خطوط سراسری به مناطق دورافتاده در کوتاهمدت غیرممکن است. از این رو، استقرار سیستمهای غیرمتمرکز انرژیهای تجدیدپذیر—به ویژه انرژی خورشیدی—پایدارترین و عملیترین راهکار برای برقرسانی به مناطق روستایی محسوب میشود.
در همین راستا، برنامه توسعه ملل متحد اجرای طرحهای خورشیدیسازی را در نقاط مختلف افغانستان کلید زده است. تجهیز مدارس، درمانگاهها، مراکز بهداشتی و بازارهای محلی ویژه زنان به صفحات خورشیدی، بستری را فراهم کرده تا علاوه بر استمرار خدمات پزشکی و آموزشی، زمینهای برای توانمندسازی زنان کارآفرین و پایداری مشاغل خرد در شرایط بحران اقتصادی فراهم شود.
پیشینه چالشهای زیرساختی در حکومت طالبان
از زمان روی کار آمدن حکومت طالبان، عدم تمایل سرمایهگذاران خارجی برای تامین مالی پروژههای کلان زیربنایی، تعلیق طرحهای
بزرگ منطقهای نظیر کاسا-۱۰۰۰ و عدم تخصیص بودجههای توسعهای بینالمللی، ناپایداری در شبکه برق افغانستان را تشدید کرده است. کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که بدون تدوین استراتژی جامع برای جذب سرمایهگذاری در ظرفیتهای بالای خورشیدی و بادی افغانستان، ناترازی انرژی همچنان سد راه اصلی بهبود معیشت و رشد اقتصادی کشور خواهد بود.
