به گزارش ایراف، حزب جمعیت اسلامی افغانستان در بیانیهای به مناسبت پنجمین سالروز بازگشت طالبان به قدرت، پانزدهم آگست ۲۰۲۱ را نتیجه «بیکفایتی، بیمسؤولیتی و انحصارگرایی» حکومت پیشین و آنچه «توطئه مبهم منطقهای و بینالمللی» خوانده، دانسته است.
این حزب میافزاید که بازگشت طالبان افغانستان را با «انحطاط خطرناک» مواجه کرده، زنان را در معرض حذف از زندگی اجتماعی قرار داده، حاکمیت قانون را تضعیف کرده و ساختارهای دولتی و اقتصادی را با فروپاشی مواجه ساخته است.
حزب جمعیت اسلامی همچنین طالبان را به اختلاس عواید مالی و کمکهای بشردوستانه، غارت منابع طبیعی و تخریب محیط زیست متهم کرده و مدعی شده است که میزان ظلم و استبداد این گروه با هیچ دورهای در تاریخ معاصر افغانستان قابل مقایسه نیست.
این حزب در ادامه، سیاست طالبان را مبتنی بر «برداشت گزینشی و انحرافی از شریعت» دانسته و گفته است که رفتار این گروه ترکیبی از تفکر قومی، هراسافکنی، افراطگرایی خشونتبار، فساد و مصونیت قضایی برای اعضای آن است.
حزب التحریر: جمهوریت سقوط کرد، اما میراث فکری آن باقی مانده است
از سوی دیگر، حزب التحریر افغانستان نیز در بیانیهای، پنجمین سالروز سقوط جمهوری را فرصتی برای ارزیابی عملکرد پنج سال گذشته دانسته است.
این حزب سقوط جمهوری را نتیجه سالها مبارزه و مقاومت در برابر «اشغال و نظام برخاسته از آن» خوانده، اما افزوده است که پس از پنج سال، بخشهایی از چارچوب فکری و سیاسی نظام پیشین همچنان در افغانستان باقی مانده است.
حزب التحریر میافزاید که ساختار دولت ـ ملت، مفهوم «منافع ملی»، مرزهای کنونی، رویکرد اقتصادمحور به موفقیت و برخی دیگر از مفاهیم سیاسی گذشته همچنان بر سیاستگذاری در افغانستان سایه افکنده است.
این حزب همچنین از آنچه «عدم استفاده از 8فرصت تاریخی» پس از سقوط جمهوری خوانده، انتقاد کرده و گفته است که افغانستان میتوانست به نقطه آغاز تحولی بزرگ در جهان اسلام تبدیل شود.
حزب التحریر در ادامه بر ضرورت تقویت استقلال صنعتی، نظامی و علمی افغانستان تأکید کرده و گفته است که استقلال فکری باید اساس سایر انواع استقلال باشد.
این حزب همچنین از افزایش فشار و سانسور انتقاد کرده و افزوده است که فاصله میان حکومت و مردم افزایش یافته است. حزب التحریر در نهایت بر ایجاد آنچه «خلافت راشده بر منهج نبوت» میخواند، تأکید کرده است.
حزب عدالت و آزادی: پنج سال حاکمیت طالبان، پنج سال شکست
در همین حال، حزب عدالت و آزادی افغانستان در بیانیهای، پانزدهم آگست را «گسست عمیق» در تاریخ سیاسی افغانستان و نشانه شکست پروژه دولتسازی دانسته است.
این حزب میافزاید که طالبان پس از پنج سال حاکمیت، در زمینه حقوق بشر، آزادی بیان، آزادی رسانه ها، مشارکت سیاسی و فعالیتهای مدنی محدودیتهای گستردهای اعمال کردهاند.
حزب عدالت و آزادی، حذف زنان از عرصههای آموزشی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را از مهمترین ویژگیهای حکومت طالبان دانسته و افزوده است که هیچ جامعهای با حذف نیمی از جمعیت خود نمیتواند به توسعه و ثبات پایدار دست یابد.
این حزب همچنین طالبان را به ادامه بازداشت، شکنجه و کشتار نیروها و کارمندان حکومت پیشین متهم کرده و نسبت به تبعیض علیه هزارهها و شیعیان، محدودیتهای مذهبی، تصرف اراضی و حذف برخی نهادهای متعلق به این جامعه ابراز نگرانی کرده است.
حزب عدالت و آزادی در بخش دیگری از بیانیه خود از نبود شفافیت، پاسخگویی و نهادهای مستقل در حکومت طالبان انتقاد کرده و گفته است که تمرکز قدرت و نبود نظارت عمومی زمینه فساد و ناکارآمدی اداری را فراهم کرده است.
این حزب همچنین نسبت به فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان، وضعیت اقتصادی، فقر و بیکاری و نبود حاکمیت قانون ابراز نگرانی کرده است.
حزب عدالت و آزادی در پایان خواستار بازنگری جامعه جهانی در سیاست تعامل با طالبان شده و بر ایجاد یک «جبهه فراگیر ملی» از نیروهای سیاسی و مدنی مخالف طالبان تأکید کرده است. این حزب همچنین نظام فدرال و کثرتگرا را یکی از گزینههای مناسب برای آینده سیاسی افغانستان دانسته است.
محمدکریم خلیلی: ادامه وضعیت کنونی میتواند به گسترش بیثباتی منجر شود
محمدکریم خلیلی، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان و معاون پیشین ریاست جمهوری، نیز در پیامی به مناسبت پنجمین سالروز بازگشت طالبان به قدرت، این رویداد را یکی از «تلخترین و سرنوشتسازترین» تحولات تاریخ معاصر افغانستان خوانده است.
خلیلی میافزاید که حاکمیت طالبان روند دولتسازی، مردمسالاری و توسعه را متوقف کرده و افغانستان را به سوی رکود اقتصادی، گسترش شکافهای اجتماعی و انزوای بینالمللی سوق داده است.
او اعمال تبعیض قومی، مذهبی، زبانی و جنسیتی، محدودیت بر زنان، حمایت از گروههای تروریستی، مهاجرت گسترده، غصب اراضی، قتلهای هدفمند، کوچ اجباری و محدودیت بر رسانههای آزاد را از پیامدهای پنج سال حاکمیت طالبان دانسته است.
رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان هشدار داده است که ادامه وضعیت کنونی میتواند زمینهساز «انفجار اجتماعی و گسترش بیثباتی» در کشور شود.
خلیلی همچنین با اشاره به مقاومتها و اعتراضها در برخی مناطق، از جمله بدخشان، افزوده است که اگر طالبان با خواستهای مردم و واقعیت جامعه متکثر افغانستان سازگار نشوند، مقاومتهای پراکنده ممکن است به یک جنبش گسترده علیه این گروه تبدیل شود.
او راهحل بحران افغانستان را در یک روند سیاسی فراگیر و شفاف با مشارکت همه اقوام و جریانهای سیاسی دانسته و خواستار تشکیل حکومتی فراگیر، مبتنی بر عدالت اجتماعی، حاکمیت قانون و اراده مردم شده است.
رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان همچنین از جامعه جهانی خواسته است تعامل خود با طالبان را به رعایت حقوق اساسی شهروندان، حقوق زنان و اقلیتها و ایجاد یک نظام سیاسی فراگیر و پاسخگو مشروط کند.
او در بخش دیگری از پیام خود نسبت به «دولتی خواندن شهرکها» و تلاش برای کوچ اجباری ساکنان برخی شهرکها ابراز نگرانی کرده و آن را در چارچوب نگرانیها درباره تبعیض علیه هزارهها و شیعیان و تغییر بافت جمعیتی برخی مناطق افغانستان دانسته است.
خلیلی در پایان بر ایجاد اجماع ملی، وحدت نیروهای سیاسی و اجتماعی و تلاش برای شکلگیری افغانستانی آزاد، دموکراتیک، کثرتگرا و عادلانه تأکید کرده است.
طالبان: ۱۵ آگست «سالروز فتح» و پایان اشغال افغانستان است
در مقابل این واکنشها، حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، پیام این گروه به مناسبت پنجمین سالروز بازگشت به قدرت را منتشر کرده است.
در این پیام، ۲۴ اسد ۱۴۰۰ «روز رهایی افغانستان از اشغال» و «روز فتح» خوانده شده و طالبان تأکید کرده است که این تحول در نتیجه «نصرت الله» و قربانیهای مردم افغانستان و نیروهای این گروه صورت گرفته است.
طالبان در این پیام، پنجمین سالروز بازگشت به قدرت را به مردم افغانستان، نیروهای خود، خانوادههای کشتهشدگان، بیوهها و یتیمان تبریک گفته و از خداوند خواسته است افغانستان را از جنگ، ناامنی و «اشغال» حفظ کند.
در این پیام همچنین از مسئولان طالبان خواسته شده است که به شریعت و خدمت به مردم توجه کرده، با مردم با «اخلاص، محبت و برادری» رفتار کنند و برای رسیدگی به وضعیت بیوهها و یتیمان و تأمین امنیت و رفاه مردم تلاش بیشتری داشته باشند.
طالبان همچنین تأکید کرده است که افغانستان خواهان زندگی در فضای صلح و آرامش با کشورهای جهان است و اجازه نخواهد داد از خاک این کشور علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
در پایان این پیام، طالبان بار دیگر بازگشت خود به قدرت را «فتح» خوانده و برای تأمین امنیت، پیشرفت و رفاه افغانستان ابراز امیدواری کرده است.
طالبان در حالی پنجمین سالروز بازگشت به قدرت خود را روز فتح مینامند، که دیگر احزاب و گروهها که خارج از افغانستان به سر میبرند، این روز را با نامهایی چون «روز سیاه» و «سالروز سقوط» یادآوری میکنند.
پنج سال پیش در چنین روزهایی، ولایات افغانستان یکی پس از دیگری سقوط کرد و فرار اشرفغنی باعث شد تا حکومت نیمبند جمهوریت از هم بپاشد و طالبان در کمتر از یک روز کابل را تسخیر کنند.
