به گزارش ایراف و به نقل از منابع تحلیلی منطقهای، در نخستین واکنش رسمی، رندهیر جیسوال، سخنگوی وزارت امور خارجه هند اعلام کرد که دهلینو تحولات مربوط به این توافق سهجانبه را از نزدیک زیر نظر دارد. این واکنش پس از آن صورت گرفت که مفاد معاهده نشان داد هرگونه حمله مسلحانه به یکی از اعضا، به منزله حمله به تمامی اعضا تلقی خواهد شد.
کارشناسان برجسته هندی و بینالمللی بر این باورند که اگرچه این ائتلاف با هدف مدیریت تحولات پسابحران در خاورمیانه شکل گرفته، اما بند «دفاع جمعی» آن به شدت بر مناقشات دیرینه میان هند و پاکستان سایه انداخته است.
پیچیدهتر شدن مدیریت بحران و ارتقای توان بازدارندگی اسلامآباد
تحلیلگران برجسته نظامی و دیپلماتیک هند هشدار میدهند که این معاهده ساختار حمایتی و دیپلماتیک جدیدی برای اسلامآباد فراهم میآورد. تنوی مدان، پژوهشگر ارشد اندیشکده بروکینگز با مقایسه این معاهده با پیمانهای دوران جنگ سرد مانند «سیتو» و «سنتو» یادآور شد که در پیمانهای گذشته شروطی برای عدم ورود مستقیم آمریکا در مناقشات هند و پاکستان وجود داشت، اما در پیمان جدید صراحت بالایی دیده میشود.
برهما چلانی، استراتژیست مطرح بینالمللی نیز تصریح کرد که در صورت بروز تنش مجدد و اقدام نظامی هند علیه مواضع تروریستی یا نظامی در خاک پاکستان، اسلامآباد میتواند با استناد به بندهای دفاع جمعی، خواستار ورود و پشتیبانی مستقیم آنکارا و ریاض شود؛ موضوعی که روند مدیریت بحران را برای دهلینو بسیار پیچیده خواهد کرد.
چالش جدید در روابط راهبردی و اقتصادی هند و عربستان
این تحول امنیتی در حالی رخ میدهد که دهلینو حساب ویژهای روی مناسبات اقتصادی گسترده خود با ریاض باز کرده بود. حجم مبادلات تجاری دوطرفه به ۴۳ میلیارد دلار میرسد، بیش از ۲.۵ میلیون تبعه هندی در عربستان مشغول به کار هستند و برنامهریزی برای سرمایهگذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری عربستان در بخشهای انرژی و زیرساخت هند در جریان است.
با این حال، الحاق عربستان به این پیمان نشان میدهد که ریاض برای دومین بار در طول یک سال گذشته، ملاحظات امنیت ملی خود را به امنیت پاکستان پیوند زده است؛ اقدامی که از نگاه دیپلماتهای سابق هند، ضربهای جدی به محاسبات دهلینو در حوزه خلیج فارس محسوب میشود.
پیشنهادهای کارشناسان هندی برای مقابله با ائتلاف نوظهور
واکنشها در میان نظامیان و دیپلماتهای ارشد هند نشاندهنده لزوم تجدیدنظر در سیاست خارجی این کشور است. کنوال سیبال، معاون سابق وزارت خارجه هند با منفی خواندن این توافق تأکید کرد که دهلینو باید برای توازنبخشی به این وضعیت، همگرایی خود را با کشورهایی نظیر امارات متحده عربی، یونان و قبرس تقویت کند.
وی همچنین بر ضرورت تنظیم مجدد تعاملات با افغانستان و انجام رایزنیهای فشرده و استراتژیک با جمهوری اسلامی ایران برای مهار پیامدهای این ائتلاف نوظهور تاکید کرد.
تاکید بانیان پیمان بر ماهیت غیرتقابلی معاهده
در مقابل نگرانیهای مطرحشده در دهلینو، مقامات سه کشور بانی پیمان تأکید دارند که این اقدام علیه هیچ کشور ثالثی نیست. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه تصریح کرد که این پیمان بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد و حق دفاع مشروع امضا شده و درهای آن به روی تمامی کشورهای دوستی که خواهان صلح و ثبات در منطقه هستند، باز است.
