به گزارش ایراف، بررسیهای میدانی و آمار رسمی بازار کابل و سایر شهرهای بزرگ نشان میدهد که قیمت انواع سوخت طی روزهای اخیر به شکل بیسابقهای افزایش یافته که این امر فشار سنگینی را بر معیشت خانوادههای کمدرآمد و اقشار آسیبپذیر وارد کرده است.
بر اساس تازهترین دادههای بازار، قیمت هر لیتر بنزین (پترول) با جهشی ۲۱.۲ درصدی از ۶۶ افغانی به ۸۰ افغانی رسیده است. همچنین شدیدترین نوسان قیمتی در بخش گاز مایع (پخت و پز) به ثبت رسیده که با افزایش ۵۵.۱ درصدی، از ۵۸ افغانی به ۹۰ افغانی به ازای هر کیلوگرم جهش یافته است.
زمینههای منطقهای و ریشههای بحران سوخت
افغانستان به عنوان کشوری کاملاً محصور در خشکی، بخش اعظم نیازهای سوختی و گاز مایع خود را از طریق واردات از کشورهای همسایه به ویژه جمهوری اسلامی ایران، ترکمناستان و از طریق بنادر پاکستان تامین میکند.
وقوع درگیریهای نظامی سنگین در حوزه خلیج فارس و مسدود شدن جریان ترانزیت نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز — که شریان عبور بیش از ۲۰ درصد انرژی جهان است — موجب افزایش قیمت جهانی نفت (عبور از مرز ۹۵ دلار) و ایجاد اختلال شدید در زنجیرههای تامین منطقه شده است. این انسداد و تشدید تحریمها و تقابلهای دریایی، واردات سوخت به افغانستان را با محدودیتهای لوجستیکی و افزایش سنگین هزینههای حملونقل مواجه کرده است.
ضرورت مداخله فوری طالبان برای نظارت بر بازار و جلوگیری از احتکار
جهش بیش از ۵۵ درصدی قیمت گاز پخت و پز و ۲۱ درصدی بنزین در شرایطی رخ میدهد که بخش عمدهای از مردم افغانستان با فقر، بیکاری و محدودیت شدید درآمدی دستوپنجه نرم میکنند.
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند اگر وزارت صنعت و تجارت حکومت سرپرست طالبان و نهادهای نظارتی به سرعت وارد عمل نشوند، سوءاستفاده واسطهها، گرانفروشی کاذب و احتکار سوخت توسط عمدهفروشان میتواند تورم لجامگسیختهای را به سایر کالاهای اساسی و هزینههای حملونقل شهری و بینشهری تحمیل کند. تعیین سقف قیمت، توزیع سوخت یارانهای و بازرسیهای مستمر از انبارها از مهمترین الزامات فوری برای کنترل این بحران در بازار افغانستان به شمار میرود.
