به گزارش ایراف، سازمان ملل متحد و سازمان بینالمللی مهاجرت(IOM) با گرامیداشت روز جهانی مقابله با قاچاق انسان، بر ضرورت مبارزه با شبکههای قاچاق، حمایت از قربانیان و ایجاد مسیرهای امن و قانونی برای مهاجرت تأکید کرده است.
افغانستان در سالهای اخیر یکی از مهمترین کشورهای مبدأ مهاجرتهای غیرقانونی بوده است. ناامنی، بحران اقتصادی، بیکاری، محدودیتهای اجتماعی و نبود چشمانداز روشن برای آینده، بسیاری از شهروندان این کشور را وادار کرده تا برای رسیدن به اروپا، زندگی خود را به قاچاقچیان انسان بسپارند.
آمار نگرانکننده قربانیان افغانستانی
بر اساس دادههای «پروژه مهاجران مفقود» سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)، هزاران مهاجر هر سال در مسیرهای مهاجرت جان خود را از دست میدهند یا مفقود میشوند. این سازمان اعلام کرده است که تنها در سال ۲۰۲۵ نزدیک به هشت هزار نفر در مسیرهای مهاجرتی جهان جان باخته یا ناپدید شدهاند که بیش از سه هزار مورد آن در مسیرهای آسیایی ثبت شده است. با این حال، این نهاد تأکید میکند که آمار واقعی احتمالاً بسیار بیشتر از ارقام ثبتشده است؛ زیرا بسیاری از مرگها هرگز ثبت یا شناسایی نمیشوند.
هرچند آمار دقیقی از شمار شهروندان افغانستانی که در مسیر ترکیه یا اروپا جان باختهاند وجود ندارد، زیرا بیشتر نهادهای بینالمللی آمار تلفات مهاجران را بدون تفکیک ملیت منتشر میکنند، اما سازمان بینالمللی مهاجرت اعلام کرده است که دستکم یکهزار و ۴۹۲ شهروند افغانستان در سال ۲۰۲۵ در مسیرهای مهاجرت جان باخته یا مفقود شدهاند؛ آماری که یکی از بالاترین ارقام ثبتشده برای مهاجران افغانستانی به شمار میرود.
بر اساس دادههای همین نهاد، از سال ۲۰۱۴ تاکنون نیز بیش از یکهزار و ۳۹۰ شهروند افغانستان در مسیرهای مهاجرت جان خود را از دست داده یا مفقود شدهاند. سازمان بینالمللی مهاجرت تأکید میکند که این آمار تنها شامل موارد ثبتشده است و شمار واقعی قربانیان احتمالاً بهمراتب بیشتر است؛ زیرا بسیاری از اجساد هرگز شناسایی نمیشوند یا مرگ آنان در آمارهای رسمی ثبت نمیشود.
مسیرهای مرگ؛ از کوهستانهای ترکیه تا دریای اژه
مسیر ایران، ترکیه و سپس یونان، یکی از خطرناکترین راههای مهاجرت برای افغانستانیها به شمار میرود. بسیاری از مهاجران در جریان عبور از کوهستانهای مرزی میان ایران و ترکیه، بهویژه در فصل زمستان، بر اثر سرمازدگی جان خود را از دست میدهند. زمستان گذشته نیز گزارشهایی از جانباختن شماری از مهاجران افغانستانی در ارتفاعات مرزی ترکیه پس از گرفتار شدن در برف و سرمای شدید منتشر شد؛ حادثهای که بار دیگر خطرات این مسیر را آشکار کرد. افزون بر این، هر سال دهها مهاجر افغانستانی در آبهای دریای اژه و مدیترانه نیز قربانی غرقشدن قایقهای حامل پناهجویان میشوند.
در تازهترین نمونه، در فوریه ۲۰۲۶ واژگونی یک قایق حامل مهاجران در نزدیکی جزیره «خیوس» یونان دستکم ۱۵ کشته بر جای گذاشت و گزارشها نشان داد که بیشتر بازماندگان این حادثه شهروندان افغانستان بودند؛ رویدادی که بار دیگر خطرات مسیرهای قاچاق انسان به اروپا را برجسته کرد.
لزوم مقابله با شبکههای قاچاق انسان
فعالان حقوق مهاجران هشدار میدهند که شبکههای قاچاق انسان با دریافت مبالغ هنگفت، مهاجران را از مسیرهای بسیار خطرناک عبور میدهند و در بسیاری از موارد آنان را در کوهستان، بیابان یا دریا رها میکنند. بسیاری از قربانیان نیز هرگز شناسایی نمیشوند و خانوادههایشان سالها در انتظار اطلاع از سرنوشت عزیزان خود باقی میمانند.
کارشناسان معتقدند مقابله با قاچاق انسان تنها از طریق برخورد با قاچاقچیان امکانپذیر نیست، بلکه کاهش عوامل مهاجرت اجباری، حمایت از پناهجویان، ایجاد مسیرهای امن و قانونی برای مهاجرت و همکاری دولتها و نهادهای بینالمللی، از مهمترین راهکارهای جلوگیری از تکرار این تراژدی انسانی است.
روز جهانی مقابله با قاچاق انسان یادآور رنج هزاران قربانی در سراسر جهان است؛ در میان آنان، شهروندان افغانستانی همچنان یکی از آسیبپذیرترین گروهها به شمار میروند؛ افرادی که بسیاری از آنان پیش از رسیدن به مقصد، جان خود را در کوهستانهای یخزده، بیابانها یا آبهای مرگبار مسیر اروپا از دست میدهند.
