به گزارش ایراف، سعادت شریفیپور، در پنل دوم همایش سالانه «امنیتیسازی ایران در حوزه مواد مخدر و جرایم سازمانیافته» که روز پنجشنبه ۲۵ تيرماه از سوی موسسه پژوهشی کادراس در تهرا برگزار شده بود، با اشاره به روند افزایش تولید مواد مخدر صنعتی در افغانستان اظهار داشت: از سال ۲۰۲۳ موضوع استفاده از گیاه خودروی «افدرا» در تولید شیشه در افغانستان مطرح شد و در آن زمان میان کارشناسان درباره منشأ این تولیدات اختلاف نظر وجود داشت.
وی افزود: برخی معتقد بودند تولید شیشه در افغانستان میتواند حاصل برنامهریزی کارتلها و حتی بخشی از ساختار طالبان برای حفظ درآمدهای ناشی از مواد مخدر باشد، اما در ابتدا این دیدگاه با تردیدهایی مواجه بود.
این کارشناس مسائل شبهقاره با بیان اینکه بررسیهای جدیدتر نشان میدهد استفاده از مواد شیمیایی در تولید شیشه اهمیت بیشتری پیدا کرده است، گفت: تصور اولیه مبنی بر اینکه تولید شیشه در افغانستان صرفاً بر پایه منابع طبیعی مانند افدرا انجام میشود، تصویر کاملی نیست؛ زیرا تولید وابسته به منابع طبیعی محدودیتهای زمانی و فصلی دارد، در حالی که تولید فعلی در طول سال ادامه مییابد.
تغییر مسیر تولید شیشه در افغانستان
شریفیپور با اشاره به برخی دادههای مربوط به ناخالصیهای موجود در شیشه تولیدشده در افغانستان گفت: بخشی از ناخالصیهای موجود در این مواد از ترکیبات داروهای سرماخوردگی ناشی میشود که نشان میدهد زنجیره تأمین مواد شیمیایی در این حوزه گستردهتر از تصورات اولیه است.
وی افزود: مسیرهای تأمین مواد شیمیایی برای افغانستان موضوع مهمی است و در این میان، نقش برخی کشورهای منطقه و شبکههای قاچاق باید مورد توجه قرار گیرد.
این کارشناس اظهار داشت: با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از تولید در جنوب افغانستان انجام میشود؛ منطقهای که از نظر تاریخی پایگاه مهم طالبان بوده است، نمیتوان نقش ساختارهای داخلی افغانستان را در این روند نادیده گرفت.
نقش طالبان و شبکههای قاچاق
شریفیپور با اشاره به ساختار طالبان گفت: طالبان یک مجموعه کاملاً یکدست نیست و مانند هر جریان سیاسی ـ نظامی دارای طیفها و افراد مختلفی است که ممکن است دیدگاههای یکسانی نداشته باشند.
وی تأکید کرد: ایران باید این واقعیت را در نظر بگیرد که شبکههای قاچاق در افغانستان از تجربه و تابآوری بالایی برخوردارند و نمیتوان انتظار داشت صرفاً با تغییر سیاستهای رسمی طالبان، فعالیت این شبکهها به سرعت کاهش یابد.
سه واقعیت درباره آینده مواد مخدر افغانستان
این کارشناس مسائل شبهقاره در ادامه سخنان خود سه نکته را برای ایران مهم دانست و گفت: نخست اینکه افغانستان بهعنوان یک هاب جدید تولید شیشه در آسیا مطرح شده و ایران با این واقعیت روبهرو است.
وی دومین نکته را غیرقابل اتکا بودن سیاستهای طالبان در حوزه مبارزه با مواد مخدر عنوان کرد و افزود: ممنوعیتهای اعلامشده از سوی طالبان به تنهایی نمیتواند تضمینکننده کاهش تولید و قاچاق باشد.
شریفیپور سومین مسئله را قدرت بالای شبکههای قاچاق دانست و گفت: این شبکهها تجربه، ارتباطات و توان سازگاری بالایی دارند و همین مسئله مقابله با آنها را دشوار میکند.
تغییر الگوی مصرف در افغانستان و فشار بر ایران
وی همچنین به تغییر الگوی مصرف مواد مخدر در افغانستان اشاره کرد و گفت: علاوه بر افزایش تولید مواد صنعتی، مصرف این نوع مواد نیز در داخل افغانستان رشد کرده و مسمومیتهای ناشی از مصرف داروهای مرتبط با تولید مواد صنعتی افزایش یافته است.
شریفیپور با اشاره به نقش ایران در مبارزه با مواد مخدر اظهار داشت: ایران طی سالهای گذشته هزینههای زیادی برای جلوگیری از انتقال مواد مخدر به کشورهای دیگر پرداخت کرده و شهدای زیادی در این مسیر تقدیم کرده است.
وی افزود: هیچ کشوری مانند ایران برای جلوگیری از انتقال مواد مخدر به اروپا و آمریکا چنین هزینهای پرداخت نکرده است، اما امروز با تغییر شیوههای تولید و قاچاق، ایران با اتهاماتی مواجه میشود که چرا مانند گذشته قربانی نمیدهد.
این کارشناس مسائل شبهقاره در پایان تأکید کرد: تغییر ماهیت مواد مخدر از سنتی به صنعتی، نیازمند تغییر رویکردهای مقابلهای است و نمیتوان با همان روشهای گذشته با تهدیدهای جدید مواجه شد.
