به گزارش ایراف، جمعهخان فاتح، چهره جنجالی و فرمانده محلی طالبان در بدخشان، که طی ماههای گذشته نامش در کنار گزارشهای متعدد درباره تنش با حلقه قندهار مطرح بوده، اخیراً در ارگ ریاستجمهوری کابل مشاهده شد؛ حضوری که بهدلیل جایگاه او در ساختار قدرت طالبان و بحرانهای امنیتی بدخشان، اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
فاتح در گفتوگویی کوتاه با سید عبدالله نظامی، خبرنگار بیبیسی، توضیح داد که همراه با فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد کل ارتش طالبان، و دینمحمد حنیف، سرپرست وزارت اقتصاد، به کابل آمده و در ارگ با محمدحسن آخوند، نخستوزیر طالبان، دیدار کرده است.
او درباره جزئیات این دیدار سکوت کرد، اما دلیل ترک سمتش در ولایت زابل را «نبود امکان ارتباط زبانی» میان او و مردم این ولایت دانست و گفت: «من پشتو نمیدانستم و مردم زابل فارسی نمیدانستند.»
این حضور در کابل، در شرایطی که طی هفتههای اخیر بدخشان شاهد تنشهای امنیتی و اختلافات آشکار میان فاتح و رهبری طالبان بوده، توجهها را به این پرسش جلب کرده که آیا کابل قصد دارد او را در ساختار جدیدی جای دهد یا این انتقال بخشی از تلاش برای مهار شبکه نفوذ او در شمالشرق افغانستان است.
روایت رسمی طالبان؛ تلاش برای آرامسازی فضا
فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، پیشتر در اظهاراتی، گزارشها درباره اختلافات جدی میان فاتح و رهبری طالبان را رد کرده و تأکید کرده بود که فاتح «همراه ما است» و احتمال دارد به کابل منتقل شود.
او مدعی شده بود که عدم حضور فاتح در زابل ناشی از «مشکلات خانوادگی» بوده و نه نشانهای از مخالفت سیاسی.
این موضعگیری رسمی، اکنون با حضور فاتح در کابل، رنگ تازهای گرفته و نشان میدهد که کابل تلاش دارد تصویر یک رابطه کنترلشده و بدون بحران را ارائه کند؛ هرچند شواهد میدانی چیز دیگری میگویند.
معادن طلا و ساختار قدرت بدخشان
اختلاف میان فاتح و رهبری طالبان از ماهها پیش و عمدتاً بر سر نحوه استخراج و مدیریت معادن طلای بدخشان آغاز شده بود.
طالبان پس از صدور فرمان برای جلوگیری از استخراج غیرقانونی طلا، عملاً منافع اقتصادی فاتح و شبکه محلی او را هدف قرار دادند.
همزمان تلاشهایی برای خلع سلاح نیروهای وفادار به او ــ نیروهایی که در ساختار رسمی طالبان جایگاهی ندارند ــ آغاز شد.
این اقدامات با مقاومت فاتح روبهرو شد و او برای مدتی در کوهستانهای درواز و نسی مستقر شد؛ موضوعی که به اعزام نیروهای ویژه طالبان و تشدید فضای امنیتی در بدخشان انجامید.
منابع محلی میگویند این وضعیت عملاً به یک بحران تمامعیار در شمالشرق افغانستان تبدیل شده بود.
برکناری از زابل و پیشنهادهای ردشده
هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، پیشتر فاتح را از سمت معاون والی زابل برکنار کرده و قصد داشت او را در یکی از سمتهای دولتی خارج از بدخشان منصوب کند.
اما منابع آگاه میگویند فاتح این پیشنهادها را نپذیرفته و حاضر نشده است مسئولیتی خارج از بدخشان بر عهده بگیرد.
حتی پیشنهاد ریاست یکی از ادارههای استخبارات طالبان در کابل نیز از سوی او رد شده است.
این مقاومت در برابر جابهجایی، به باور برخی منابع، نشاندهنده تلاش فاتح برای حفظ شبکه نفوذ محلی خود در بدخشان و جلوگیری از کاهش قدرتش در این ولایت است.
