به گزارش ایراف، عفو بینالملل در بیانیهای امروز(دوشنبه، ۱ تیر) اعلام کرده است که افغانستان در شرایط کنونی به هیچوجه مقصد امنی برای بازگشت مهاجران نیست و هرگونه اخراج اجباری میتواند جان آنان را در معرض تهدیدهای جدی قرار دهد.
این سازمان تأکید کرده که ارزیابیهای مشابه بارها از سوی نهادهای مختلف سازمان ملل نیز تکرار شده است.
در این بیانیه آمده است که کمیسیون اروپا در حال رایزنی با مقامهای طالبان برای بررسی سازوکارهای بازگرداندن مهاجران افغانستان است؛ اقدامی که همزمان با فشار برخی کشورهای عضو برای تسریع روند اخراج مهاجران دنبال میشود و نگرانیهای گستردهای را در میان نهادهای حقوق بشری برانگیخته است.
بحران انسانی و خطرهای جدی برای بازگشتکنندگان
عفو بینالملل هشدار داده است که این سیاستها در حالی مطرح میشود که افغانستان با بحران شدید انسانی، ناامنی غذایی، فروپاشی خدمات عمومی و محدودیتهای گسترده حقوق بشری روبهرو است و میلیونها نفر برای ادامه زندگی به کمکهای فوری نیاز دارند.
بهگفته این سازمان، افراد بازگرداندهشده به افغانستان با خطرهایی چون شکنجه، بازداشتهای خودسرانه، ناپدید شدن، آزار و اذیت و انتقامجویی مواجهاند؛ بهویژه کسانی که در ساختارهای امنیتی و اداری دولت پیشین فعالیت داشتهاند.
انتقاد تند از رویکرد اتحادیه اروپا
ایو گدی، مدیر دفتر نهادهای اروپایی عفو بینالملل، با یادآوری صحنههای فرار مردم از افغانستان پس از سقوط کابل گفته است: «غیرقابل قبول است که اتحادیه اروپا اکنون تلاش کند افراد را به کشوری بازگرداند که وضعیت آن حتی وخیمتر شده است.»
او تأکید کرده است که سیستم سرکوب نهادینهشده طالبان تمام جنبههای زندگی روزمره مردم را تحت تأثیر قرار داده و شامل محدودیتهای شدید علیه زنان و دختران، شکنجه، بازداشتهای خودسرانه و اعدامهای فراقضایی میشود.
عفو بینالملل در پایان هشدار داده است که هرگونه همکاری اتحادیه اروپا با طالبان برای اخراج مهاجران افغانستان، نقض آشکار اصل «عدم بازگرداندن به خطر جانی» و مغایر تعهدات حقوق بشری این اتحادیه است؛ اصلی که کشورهای اروپایی بارها بر پایبندی به آن تأکید کردهاند.
سفر قریبالوقوع هیأت طالبان
همزمان، منابع آگاه تأیید کردهاند که هیأتی پنجنفره از حکومت طالبان افغانستان به ریاست عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه طالبان، قرار است فردا(سهشنبه، ۲ تیر) از ترکیه راهی بروکسل شود.
این سفر در میانه یکی از بحثبرانگیزترین مناقشههای سیاسی اروپا درباره دعوت طالبان برای گفتوگوهای مهاجرتی انجام میشود.
با این حال، سازمان دیدهبان حقوقبشر نیز در اعلامیهای تازه، تصمیم اتحادیه اروپا برای دعوت طالبان افغانستان به بروکسل را اقدامی «متناقض و آسیبزننده به اعتبار اروپا» توصیف کرده است.
فرشته عباسی، پژوهشگر بخش افغانستان این سازمان، گفته است کشورهای اروپایی از یکسو طالبان را بهدلیل نقض گسترده حقوقبشر محکوم میکنند و از سوی دیگر برای تسریع اخراج اجباری مهاجران افغان با همین گروه وارد گفتوگو میشوند؛ رویکردی که به باور او «اعتبار اروپا را تضعیف میکند».
او تأکید کرده است: «هرگونه تعامل با طالبان باید بر حفاظت از حقوقبشر و پاسخگویی متمرکز باشد، نه بر اخراج افرادی که بازگشتشان به افغانستان جان و امنیتشان را تهدید میکند.»
انتقادها در اروپا و سازمان ملل
این تصمیم کمیسیون اروپا موجی از واکنشها را در پی داشته است.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوقبشر سازمان ملل، دعوت طالبان به بروکسل را «توهین به زنان افغانستان» خوانده و گفته است اروپا نباید با گروهی که حقوق زنان را بهشدت نقض میکند در قالب نشستهای فنی تعامل کند.
تأکید اروپا بر «فنی» بودن گفتوگوها
با این حال، کمیسیون اروپا و دولت سوئد—میزبانان نشست—میگویند این گفتوگوها صرفاً «فنی» است و دعوت از طالبان به معنای بهرسمیتشناختن این گروه نیست.
کمیسیون اروپا تأیید کرده که هدف از این نشست، بررسی روند اخراج مهاجران افغان است.
