به گزارش ایراف، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در گزارش دورهای خود درباره وضعیت افغانستان که بازه زمانی اول فبروری تا ۳۰ اپریل سال جاری میلادی را در بر میگیرد، اعلام کرده است که در این مدت ۳ هزار و ۶۸۷ رویداد امنیتی در سراسر افغانستان ثبت شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۵۷ درصد افزایش نشان میدهد.
در این گزارش آمده است که گروههای مسلح مخالف طالبان طی سه ماه مورد بررسی مسئولیت دستکم ۱۸ حمله علیه نیروهای طالبان را بر عهده گرفتهاند. به گفته سازمان ملل، جبهه مقاومت ملی افغانستان، جبهه آزادی، جبهه بسیج ملی و روند سبز افغانستان از جمله گروههایی هستند که مسئولیت این حملات را پذیرفتهاند.
براساس یافتههای سازمان ملل، ۱۶ مورد از این حملات قابل تأیید بوده و در ولایتهای بدخشان، بغلان، هرات، کابل، قندهار، خوست، کنر، قندوز، پنجشیر و زابل رخ دادهاند. این حملات شامل شلیک راکت، پرتاب نارنجک و حمله مسلحانه به پاسگاهها و کاروانهای نیروهای امنیتی طالبان بوده است.
با وجود این، دبیرکل سازمان ملل تأکید کرده است که گروههای مخالف مسلح تاکنون نتوانستهاند تهدیدی جدی برای کنترل سرزمینی طالبان ایجاد کنند.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که شاخه خراسان داعش همچنان تواناییهای عملیاتی و رزمی خود را در افغانستان حفظ کرده است. سازمان ملل با استناد به ارزیابی تیم نظارت بر تحریمها اعلام کرده که اگرچه داعش در دوره مورد بررسی مسئولیت حمله مهمی را بر عهده نگرفته، اما همچنان از ظرفیت انجام عملیات برخوردار است.
گزارش دبیرکل سازمان ملل همچنین از تلفات گسترده غیرنظامیان در پی درگیریها و تنشهای میان طالبان و پاکستان خبر میدهد. بر اساس این گزارش، از ۲۶ جنوری تا پایان اپریل، دستکم ۳۷۹ غیرنظامی کشته و ۴۷۳ نفر دیگر زخمی شدهاند. بخش عمده این تلفات ناشی از حملات هوایی و گلولهبارانهای فرامرزی در خاک افغانستان عنوان شده است.
سازمان ملل مرگبارترین رویداد این دوره را حمله ۱۶ مارچ به شفاخانه ترک اعتیاد «امید» در کابل دانسته که به گفته این نهاد، ۲۶۹ کشته و ۱۲۲ زخمی برجای گذاشته است. همچنین حملات پاکستان به ولایت کنر در ۲۷ اپریل موجب کشته و زخمی شدن ۸۸ غیرنظامی شده که در میان آنان شماری از استادان و دانشجویان دانشگاه سید جمالالدین افغانی اسدآباد نیز حضور داشتهاند.
گزارش تازه سازمان ملل از ادامه موارد نقض حقوق بشر علیه کارمندان و نیروهای امنیتی حکومت پیشین افغانستان نیز حکایت دارد. براساس مستندسازی یوناما، در فاصله ۲۶ جنوری تا ۳۱ مارچ، پنج مورد قتل، ۲۰ مورد بازداشت و توقیف خودسرانه و هشت مورد شکنجه و بدرفتاری علیه نظامیان و کارکنان دولت پیشین ثبت شده است.
در بخش مربوط به حقوق زنان، دبیرکل سازمان ملل اعلام کرده که طالبان در برخی ولایتها از جمله قندهار و هرات اجرای مقررات مربوط به پوشش زنان را با شدت بیشتری دنبال کردهاند. در این گزارش آمده است که مأموران طالبان در برخی موارد زنان را به دلیل رعایت نکردن پوشش مورد نظر این گروه در اماکن عمومی سرزنش و تحقیر کردهاند.
سازمان ملل همچنین از ثبت ۲۲۸ مورد مجازات بدنی در افغانستان طی دوره سهماهه گزارش خبر داده است. طبق این آمار، ۲۹ زن، ۱۹۶ مرد و سه پسر توسط محاکم طالبان شلاق زده شدهاند. اتهامهای مطرحشده علیه این افراد شامل رابطه خارج از ازدواج، فرار از منزل، همجنسگرایی، قمار و مصرف مشروبات الکلی بوده است.
در حوزه حقوق کودکان نیز نزدیک به ۳۰۰ مورد نقض فاحش حقوق کودک در افغانستان تأیید شده است. این موارد دستکم ۲۰۰ کودک، از جمله ۶۷ دختر، را تحت تأثیر قرار داده است. کشتار و معلولسازی کودکان، حمله به مراکز آموزشی و درمانی و جلوگیری از دسترسی به کمکهای بشردوستانه از مهمترین موارد ثبتشده عنوان شدهاند.
دبیرکل سازمان ملل در ادامه نسبت به پیامدهای «اصولنامه جزایی محاکم» طالبان ابراز نگرانی کرده و گفته است این سند، تبعیض جنسیتی را در ساختار حقوقی افغانستان نهادینه میکند. بر اساس ارزیابی بخش زنان سازمان ملل، این اصولنامه زنان را عمدتاً در قالب نقش همسر تعریف کرده و آنان را در موقعیتی فرودست در جامعه قرار میدهد. به باور این نهاد، برخی مفاد این سند میتواند به مشروعیتبخشی خشونت علیه زنان منجر شود.
در بخش رسانهها نیز سازمان ملل از تداوم محدودیتها علیه نهادهای رسانهای و خبرنگاران ابراز نگرانی کرده است. گزارش میگوید وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان در ۲۶ جنوری اعلام کرد که مجوز فعالیت تمامی نهادهای حامی رسانهها به جز سه سازمان لغو خواهد شد. همچنین فعالیت تلویزیون و رادیوی «راه فردا» در ۲۸ فبروری تعلیق شد و تا پایان دوره گزارش همچنان از فعالیت محروم بود.
سازمان ملل همچنین به توقف موقت فعالیت رادیوی خصوصی «خوشحال» در ولایت غزنی اشاره کرده و گفته است که این رسانه به دلیل گفتوگوی تلفنی یک زن با مجری مرد، به مدت یک هفته از سوی مقامهای محلی طالبان تعطیل شد.
گزارش دبیرکل سازمان ملل وضعیت بشردوستانه افغانستان را نیز نگرانکننده توصیف کرده است. به گفته این نهاد، کاهش کمکهای خارجی، افزایش تورم، اختلال در تجارت، بازگشت گسترده مهاجران و پیامدهای بحرانهای اقلیمی، شرایط اقتصادی و انسانی کشور را دشوارتر کرده است.
براساس این گزارش، تا پایان ماه اپریل تنها ۱۴ درصد از بودجه مورد نیاز طرح واکنش بشردوستانه افغانستان برای سال ۲۰۲۶ تأمین شده است. از مجموع ۱.۷ میلیارد دالر بودجه مورد نیاز، تنها ۲۴۰.۹ میلیون دالر در اختیار نهادهای امدادرسان قرار گرفته است.
سازمان ملل برآورد کرده است که در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۱.۹ میلیون نفر، معادل ۴۵ درصد جمعیت افغانستان، به کمکهای بشردوستانه نیاز خواهند داشت. تأمین مواد غذایی، درمان سوءتغذیه، خدمات بهداشتی اولیه، دسترسی به آب آشامیدنی سالم و حمایتهای اجتماعی از مهمترین نیازهای جمعیت آسیبپذیر عنوان شده است.
در همین حال، ۸۰ درصد سازمانهای بشردوستانه فعال در افغانستان با کمبود منابع مالی مواجه هستند. به گفته سازمان ملل، ۳۹ درصد این نهادها حقوق کارکنان خود را کاهش دادهاند، ۳۵ درصد دامنه فعالیتهای میدانی خود را محدود کردهاند و ۲۸ درصد نیز در حال برنامهریزی برای کاهش نیرو یا فعالیتهای خود هستند.
دبیرکل سازمان ملل همچنین نسبت به گزارشهای منتشرشده درباره احتمال افزایش اخراج اجباری پناهجویان افغان از تاجیکستان ابراز نگرانی کرده و هشدار داده است که چنین روندی میتواند پیامدهای جدی حفاظتی برای این افراد به همراه داشته باشد.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که تا اول اپریل، در نتیجه تنشهای مرزی میان افغانستان و پاکستان حدود ۹۴ هزار نفر آواره شدهاند که بیش از نیمی از آنان را زنان و کودکان تشکیل میدهند. سازمان ملل نسبت به افزایش خطر خشونت مبتنی بر جنسیت در میان جمعیتهای آواره نیز هشدار داده است.
این گزارش همچنین از تأثیر گسترده بارندگیهای شدید و سیلابهای ناگهانی در افغانستان خبر میدهد. براساس آمار ارائهشده، بین ۲۶ مارچ تا ۱۶ اپریل بیش از ۷۳ هزار نفر از این حوادث آسیب دیده و دستکم ۳۱ هزار و ۶۰۰ نفر نیازمند کمک فوری شدهاند.
سازمان ملل در پایان اعلام کرده است که حدود ۱۷.۴ میلیون نفر در افغانستان با ناامنی غذایی حاد روبهرو هستند و انتظار میرود این رقم در ماههای آینده افزایش یابد. همچنین حدود ۴.۹ میلیون کودک زیر پنج سال و زنان باردار و شیرده برای درمان سوءتغذیه حاد به خدمات درمانی و حمایتی نیاز دارند.
