تشدید چالش‌های امنیتی در آسیای میانه؛ تاکید سازمان پیمان امنیت جمعی بر مهار تنش‌های مرزی اسلام‌آباد – کابل

به گزارش ایراف، طلعت‌بیک ماسادیکوف، دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی در جریان سخنرانی خود در مجمع بین‌المللی امنیتی مسکو اعلام کرد که علیرغم برخی تحولات مثبت سطحی در ماه‌های گذشته، شاخص‌های امنیتی کلی در منطقه آسیای میانه همچنان شکننده و وخیم است. این مقام امنیتی ارشد با اشاره مستقیم به مناسبات تیره‌وتار میان اسلام‌آباد و کابل، تصریح کرد که تسری ناامنی‌ها و تبادل آتش در خطوط مرزی دو کشور، مستقیماً ثبات استراتژیک کشورهای همسایه و حوزه آسیای میانه را تحت تاثیر قرار داده است.

ریشه‌های تنش در خط دیورند و چالش تروریسم

سخنان دبیرکل این سازمان امنیتی در مسکو، هم‌زمان با افزایش تقابل‌های نظامی و لفظی میان پاکستان و طالبان ایراد می‌شود. اسلام‌آباد همواره کابل را به پناه دادن به عناصر تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) متهم می‌کند؛ ادعایی که مقامات طالبان آن را رد کرده و ریشه ناامنی‌ها را در چالش‌های داخلی ساختار سیاسی پاکستان می‌دانند.

وقوع درگیری‌های متناوب مرزی در مناطقی نظیر خط دیورند، روند همگرایی اقتصادی منطقه را با اخلال مواجه کرده است. ماسادیکوف در این زمینه تاکید کرد که چالش‌های بنیادین در حوزه مبارزه با تروریسم و نفوذ گروه‌های تکفیری نظیر داعش خراسان، در کنار قاچاق سازمان‌یافته مواد مخدر، همچنان به عنوان تهدیدات پایدار پابرجا هستند.

دکترین مسکو در تحکیم مرزهای تاجیکستان و افغانستان

سازمان پیمان امنیت جمعی برای مقابله با سرریز احتمالی ناامنی از مرزهای جنوبی، مکانیسم‌های دفاعی خود را در قبال همسایگان شمالی افغانستان تقویت کرده است. به گفته ماسادیکوف، برنامه هدفمند میان‌دولتی این سازمان که در سال ۲۰۲۴ میلادی به تصویب اعضا رسید، پتانسیل بالایی برای تقویت ضریب امنیت در مرز مشترک تاجیکستان با افغانستان تحت کنترل طالبان دارد.

اجرای این طرح تسلیحاتی و نظارتی، با تقویت پاسگاه‌های مرزی و ایجاد کمربند امنیتی، به عنوان گامی راهبردی برای کاهش اصطکاک‌های نظامی و کنترل ترانزیت غیرقانونی در منطقه ارزیابی می‌شود.

ضرورت همگرایی بومی بدون مداخله غربی

تحولات اخیر نشان می‌دهد که کشورهای منطقه شرق و آسیای میانه، به این درک مشترک رسیده‌اند که حل بحران‌های امنیتی همسایگان، تنها از طریق سازوکارهای بومی و منطقه‌ای امکان‌پذیر است. سازمان پیمان امنیت جمعی با محوریت مسکو در تلاش است تا با ایجاد یک توازن دفاعی در مرزهای تاجیکستان، مانع از نفوذ جریان‌های هدایت‌شده خارجی شود.

ناظران سیاسی معتقدند تا زمانی که اختلافات درونی میان کابل و اسلام‌آباد بر سر مدیریت مرزها و کنترل تروریسم به صورت دوجانبه حل‌وفصل نشود، ابتکارات منطقه‌ای نظیر طرح‌های مصوب سازمان پیمان امنیت جمعی، نقش یک سوپاپ اطمینان را برای حفظ ثبات در آسیای میانه ایفا خواهند کرد.