به گزارش ایراف، بسیاری از خانوادههایی که در جریان فرار از افغانستان وارد پاکستان شدند، مدارک هویتی و اسناد ثبت خانوادگی خود را از دست دادهاند و همین موضوع اکنون به یکی از اصلیترین موانع ثبتنام کودکان در مدارس رسمی تبدیل شده است.
بر اساس آمار کمیسیون ملی حقوق کودک پاکستان، تنها ۲۸ درصد از کودکان پناهنده در سن آموزش توانستهاند وارد مدارس دولتی یا مراکز آموزشی تحت حمایت کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل شوند. الزام ارائه مدارکی مانند شناسنامه و اسناد هویتی، هزاران کودک افغان را عملاً بیرون از چرخه رسمی آموزش نگه داشته است.
در شرایطی که دسترسی به آموزش رسمی محدود مانده، بخشی از جامعه مهاجران افغان تلاش کردهاند راههای جایگزین برای ادامه تحصیل کودکان ایجاد کنند. در شهر راولپندی، دو آموزگار افغان مرکزی به نام «حلقه یادگیری خانه تافل» راهاندازی کردهاند؛ فضایی که کودکان و نوجوانان افغان در آن با استفاده از کتابهای اهدایی و منابع آنلاین به آموزش ادامه میدهند.
در محله محمدیچوک نیز خانوادههای افغان با استفاده از مساجد و مراکز اجتماعی کوچک، کلاسهای غیررسمی برگزار میکنند. این کلاسها اغلب با اتکا به اینترنت رایگان و امکانات محدود اداره میشود و هدف آن جلوگیری از دور ماندن کودکان از آموزش است.
همزمان، داوود حسینی، یکی از جوانان تحصیلکرده افغان، در اتاقهای اجارهای کلاسهایی برای آموزش خواندن، نوشتن، ریاضیات، زبان انگلیسی و مطالعات فرهنگی افغانستان برگزار کرده است. به گفته فعالان آموزشی، این مراکز کوچک اگرچه بخشی از خلأ آموزشی موجود را جبران کردهاند، اما با مشکلات گستردهای روبهرو هستند.
نبود حمایت مالی پایدار و وابستگی به کمکهای پراکنده، ادامه فعالیت این مراکز را دشوار کرده است. افزون بر این، مدارک آموزشی صادرشده از سوی این کلاسهای غیررسمی در نظام آموزشی رسمی پاکستان اعتبار ندارد و همین مسئله، امکان بازگشت دانشآموزان به مدارس رسمی را با مشکل مواجه میکند.
کارشناسان حوزه آموزش در بحرانهای انسانی هشدار میدهند که ادامه این وضعیت میتواند نسل بزرگی از کودکان پناهنده افغان را از حق آموزش محروم کند. آنان خواستار به رسمیت شناختن مراکز آموزشی جامعهمحور، تسهیل قوانین مربوط به مدارک هویتی و ایجاد برنامههای آموزشی پایدار و بلندمدت برای پناهندگان افغان شدهاند.
