به گزارش ایراف، این حادثه نگرانیهای جدی درباره وضعیت آزادیهای مذهبی و احترام به تنوع فقهی در افغانستان زیر حاکمیت طالبان ایجاد کرده است.
جزئیات حادثه
منابع محلی گزارش دادهاند که نیروهای امر به معروف طالبان در منطقه ۱۸ پولیس کابل، یک زوج جوان را به اتهام «نامحرم بودن» بازداشت کردهاند. این زوج که برای خرید مراسم عروسی خود به بازار رفته بودند، در توضیح به مقامات طالبان گفتند که عقد شرعی آنان توسط حجتالاسلام شریفی جاری شده است. پس از این اظهارات، نیروهای طالبان این عالم شیعه را احضار کرده و بدون ارائه فرصت کافی برای توضیح، مورد ضرب و شتم و اهانت قرار دادهاند. منابع محلی میگویند که حجتالاسلام شریفی پس از تعهد کتبی آزاد شده، اما زوج جوان همچنان در بازداشت طالبان به سر میبرند.
واکنش چهرههای شاخص
هادی دانشور، فعال سیاسی، با ابراز نگرانی از افزایش فشارها بر شیعیان افغانستان گفته است: «در روزگاری که جامعه افغانستان بیش از هر زمان دیگر نیازمند همزیستی، مدارا و احترام متقابل است، برخورد با یک عالم دینی شناختهشده بدون طی مراحل روشن حقوقی و شرعی، پرسشهای جدی درباره وضعیت آزادیهای مذهبی مطرح میسازد.»
محمد حسنی، فعال اجتماعی، این اقدام را «به شدت محکوم» خوانده و تأکید کرده است: «چنین برخوردهای غیرمسئولانه و خودسرانه، نه تنها خلاف اصول اسلامی، اخلاقی و انسانی است، بلکه موجب خدشهدار شدن حرمت شخصیتهای علمی و دینی کشور میگردد.» وی از مسئولان خواسته است عاملان این اقدام را هرچه سریعتر شناسایی و پیگرد قانونی کنند.
احمدعلی جعفری، از چهرههای سرشناس، با اشاره به جایگاه علمی حجتالاسلام شریفی گفته است: «با کدام منطق میتوان عالمی دینی را که عمر خویش را در راه تدریس، تربیت و تبیین احکام الهی سپری کرده است، با زبان تحقیر و اهانت مخاطب قرار داد؟» وی افزوده است که خاموش کردن صدای علم با فشار و اهانت، «نه نشانه اقتدار، بلکه نشانه هراس از گفتوگوی علمی است.»
مهدی بیانی، فعال سیاسی، با انتقاد تند از نهادهای دینی شیعه گفته است: «اهانت به مقام شامخ حجتالاسلام شریفی، اهانت به کل دستگاه روحانیت تشیع است. جای تأسف است که شورای علمایی تشیع، که بالاترین نهاد نمایندگی جامعه تشیع به شمار میرود، رسالت و کارکرد اصلی خود را از دست داده است.» وی از این شورا و آیات عظام خواسته است این مسئله را با جدیت پیگیری کنند.
سیدکاظم حجت، با استناد به حدیثی از امام علی(ع) که «هرکس عالمی را گرامی دارد، پروردگارش را گرامی داشته است»، تأکید کرده است که «هرگونه بیاحترامی، اهانت و هتک حرمت نسبت به علما و شخصیتهای دینی، عملی ناپسند، خلاف اخلاق اسلامی و موجب تضعیف جایگاه علم و معارف دینی است.»
سیدجواد حسینی، با ابراز ترس از عواقب انتقاد، گفته است: «هر چند که من واقعاً میترسم و جرات نوشتن و انتقاد حتی سازنده را ندارم و میدانم عواقب بد برایم دارد، اما چنین حرکاتی واقعاً کاسه صبرم را لبریز کرده است و قابل تحمل نیست.»
سیدحسن حسینی، در واکنشی احساسی و مفصل با اشاره به جایگاه والای علمی و مردمی حجتالاسلام شریفی نوشته است: «استاد شریفی؛ استاد هزاران طلبه و دانشآموخته حوزه علمیه، شخصیتی که در پای منبرش جای نشستن پیدا نمیشود و مردم برای شنیدن سخنانش در روزهای محرم، روی آسفالت داغ سرکهای اطراف مسجد مالک اشتر مینشینند؛ عالمی که شاید پنجاه برابر آن محتسب هتاک، دانش فقهی، اصولی و کلامی داشته باشد، تنها به جرم خواندن عقد دو جوان شیعه، مورد استجواب و سپس اهانت قرار گرفته است.»
وی با طرح این پرسش اساسی که «چرا یک عالم شیعه باید به خاطر اجرای احکام فقهی مذهب خودش، به امر به معروف پاسخگو باشد؟» افزوده است: «این رفتار دستکم چنین معنایی دارد که همان حلقهای که استاد شریفی را احضار کردهاند، تحمل اجرای فقه شیعی را حتی بر پیروان خود تشیع ندارند؛ و به تعبیر روشنتر، گویا به مسلمانی اهل تشیع و نافذ بودن فقه شیعی ـ حتی برای خود شیعیان ـ باور ندارند.»
سیدحسن حسینی تأکید کرده است که اگر این حادثه یک رفتار فردی و استثنایی بوده، حکومت باید عاملان این بیحرمتی را پاسخگو ساخته و مجازات کند، «زیرا حافظه جمعی مردم، اهانت به یک شخصیت بزرگ علمی و مورد احترام جامعه را به آسانی فراموش نخواهد کرد.»
نگرانی از سکوت جریانهای قومی و حزبی
برخی از این منتقدان با ابراز تاسف از سکوت برخی جریانهای سیاسی در برابر این رویدادها هشدار دادهاند. احمدعلی جعفری در این باره گفته است: «نمیدانم چرا آن عده افراد و اشخاص قومگرا، نژادگرا، سمتگرا و حزبگرا، در برابر چنین رویدادهایی خاموشیِ مرگبار را اختیار کردهاند. سکوت در برابر بیعدالتی، اگر از روی مصلحتطلبی و تعصب باشد، خود نوعی همراهی با ظلم تلقی میشود.»
طالبان هنوز پاسخی نداده است
نیروهای طالبان تاکنون در مورد این حادثه اظهارنظر رسمی نکردهاند. کارشناسان حقوق اسلامی تأکید میکنند که اعتبار ازدواج در فقه اسلامی بر اساس اجرای عقد شرعی است نه مراسم جشن عروسی، و بازداشت زوج و حمله به عالمی که عقد آنان را جاری کرده، «فاقد مبنای شرعی و نشانه سوءاستفاده از قدرت در پوشش امر به معروف» است.
