به گزارش ایراف، فرمان جدید ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، برای حذف واژه «ملی» از نام نهادهای دولتی و تبدیل تلویزیون ملی به رادیوی «صدای شریعت»، واکنشهای گسترده و متفاوتی را در پی داشته است.
این اقدام که بخشی از سیاست تغییر ساختار اداری و رسانهای طالبان به شمار میرود، بار دیگر پرسشهایی را درباره آینده هویت ملی در افغانستان زیر سلطه این گروه برانگیخته است.
تلویزیون ملی یا رادیو شریعت؟
بر اساس این تصمیم، نهادهایی مانند «پلیس ملی» به «شرطه» و «رادیو تلویزیون ملی» به «رادیو شریعت» تغییر نام خواهند یافت. پیش از این نیز نام برخی پادگانها و مراکز نظامی به نامهای عربی تغییر کرده بود.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، رهبر طالبان دستور داده واژه «ملی» از نام رسمی ادارات حذف و بجای آن از واژه «عمومی» استفاده شود. بر این اساس، «اداره ملی احصائیه و معلومات» به «اداره عمومی احصائیه و معلومات» و «اداره ملی امتحانات» به «اداره عمومی امتحانات» تغییر نام یافتهاند.
در این دستور رسمی که یک هفته پیش صادر شده، از رادیو تلویزیون ملی خواسته شده تا آن را به تمام ادارات ابلاغ کند. اقدامی در راستای ممنوعیت پخش تصاویر موجودات زنده و پایان کار رسانههای تصویری.
صدای شریعت نام رادیویی است که طالبان در دور اول حکومت خود از آن استفاده میکردند. در دوره اول طالبان، تقریبا هیچ رسانه دیگری بجز صدای شریعت در افغانستان باقی نمانده بود. به باور منتقدان طالبان تصمیم گرفتهاند دوباره فعالیت تمام رسانههای تصویری را در افغانستان قطع کنند تا تنها یک صدا باقی بماند: صدای شریعت.
به باور آنان، طالبان قصد دارد رسانههای تصویری را به طور کامل متوقف و تلویزیون ملی را در مرکز و ولایات به ایستگاههای رادیویی تبدیل کند. این طرح همزمان با ممنوعیت تصویر در ولایتهای قندهار، هلمند، ارزگان و زابل اجرا میشود.
برخی کارمندان تلویزیون ملی پیشتر اعلام کرده بودند که یوسف احمدی، رئیس این تلویزیون، در نشستی داخلی گفته است: «رهبر طالبان دستور توقف نشرات تصویری را صادر کرده است. این فشارها از تلویزیون ملی آغاز شده و سپس به سایر رسانههای تصویری گسترش خواهد یافت.»
واکنشهای متفاوت؛ از ستایش تا طنز تلخ
این فرمان واکنشهای گوناگونی در فضای مجازی و میان تحلیلگران برانگیخته است. مجیبالرحمان رحیمی، از منتقدان طالبان، با تأکید بر اشغالگر بودن این گروه، گفت: «نهادهایی که ملی نیستند و به قول طالبان “امارتی” اند، چرا باید ملی خوانده شوند؟» او وضعیت کنونی را «اشغال بدویهای بیگانه بدون آداب کشورداری» توصیف کرد.
در مقابل، احمدبلال یاسر، از موافقان طالبان، این اقدام را «ستودنی» خواند و اظهار داشت که «مفکوره ملیگرایی» امت اسلامی را از هم جدا کرده و مسلمانان را تحت ظلم کفار قرار داده است.
با این حال، کاربران دیگری با لحنی طنزآمیز و انتقادی به این تصمیم واکنش نشان دادهاند. یکی از کاربران نوشت: «از امروز آب را ماء میگوییم، سرک را طریق، نان را خبز، دروازه را باب، شهر را مدینه و خانه را بیت… حیف زبانهای ملی ما، به زودی اثری از ادبیات و علم در سرزمین ما نمیماند.»
جمشید یما امیری، فعال فرهنگی با طرح این پرسش که «آیا اداره و نهاد ملی در افغانستان مانده است؟» نسبت به حذف واژه ملی انتقاد کرده است.
طالبان این تصمیمات را بخشی از سیاست رسانهای و اداری جدید خود عنوان کردهاند که بر پخش صوتی و حذف نمادهای هویت ملی متمرکز خواهد بود. با اجرایی شدن این سیاست، نه تنها واژه «ملی» از ساختار اداری افغانستان حذف میشود، بلکه تصویریترین رسانه ملی نیز به یک ایستگاه رادیویی به نام «صدای شریعت» تبدیل خواهد شد.
