به گزارش ایراف، بازتاب این عکس فراتر از یک تغییر ظاهری ساده است. کاربران آن را «قیمت سنگین ماندن در میدان» و «سیاسیترین کهنسالی» خواندهاند که در سالهای اخیر در فضای مجازی افغانستان دیده شده است.
از پزشکی، تا جهاد و سیاست؛ قصه سیاستمدار شیکپوش افغانستان
عبدالله عبدالله، متولد سال ۱۹۶۰ در کابل، فعالیت حرفهای خود را نه در سیاست، بلکه در پزشکی آغاز کرد. او تحصیلات خود را در دانشکده پزشکی دانشگاه کابل به اتمام رساند و در سال ۱۹۸۳ مدرک تخصص چشمپزشکی دریافت کرد.
پدرش، غلام محیالدین خان، در سالهای پایانی سلطنت محمد ظاهرشاه سناتور بود. با آغاز اشغال افغانستان توسط شوروی در سال ۱۹۷۹، عبدالله در سال ۱۹۸۲ عازم پاکستان شد و در آنجا به هماهنگی خدمات درمانی برای مجاهدین و غیرنظامیان پرداخت. همین فعالیتها بود که او را با احمدشاه مسعود، فرمانده مشهور جبهه مقاومت، مرتبط ساخت. عبدالله بهتدریج به مشاور شخصی و یکی از نزدیکترین افراد به مسعود تبدیل شد.
سوابق سیاسی و مسئولیتهای کلیدی
عبدالله در سالهای ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ که مجاهدین کنترل کابل را در دست داشتند، ابتدا به عنوان سخنگوی وزارت دفاع و سپس معاون وزیر امور خارجه فعالیت کرد. پس از آنکه طالبان در سال ۱۹۹۶ قدرت را به دست گرفتند، عبدالله به عنوان «وزیر امور خارجه در تبعید» در دولت ائتلاف شمال به فعالیت ادامه داد.
با سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱، عبدالله به عنوان وزیر امور خارجه در دولت موقت افغانستان منصوب شد. او این سمت را تا سال ۲۰۰۵ در دولت حامد کرزی حفظ کرد و سرانجام در سال ۲۰۰۶ از مقام خود استعفا داد.
سه دوره نامزدی ریاستجمهوری و بحرانهای انتخاباتی
عبدالله علاوه بر کارنامه پر فراز و فرود در جهاد، در عرصه سیاست نیز به یکی از چهرههای شاخص چند دهه اخیر افغانستان بدل شده است. اگرچه در سه دوره نامزدی ریاستجمهوری افغانستان، میزان رای قابل توجهی کسب کرد، اما هرگز موفق نشد به ریاست جمهوری برسد.
عبدالله عبدالله، در سه دوره ریاست جمهوری بهعنوان یکی از رقبای اصلی در انتخابات بود:
دوره اول (۲۰۰۹): رقیب اصلی حامد کرزی. پس از گزارشهایی از تقلب گسترده، از شرکت در دور دوم انصراف داد.
دوره دوم (۲۰۱۴): نتیجه با اشرف غنی به بنبست خورد. با میانجیگری آمریکا، غنی رئیسجمهور و عبدالله «رئیس اجرایی» شد.
دوره سوم (۲۰۱۹): بار دیگر اختلافات شعلهور شد. در نهایت، عبدالله به عنوان رئیس شورای عالی مصالحه ملی منصوب شد.
ماندن یا رفتن؟ مساله این است
با سقوط کابل به دست طالبان در سال ۱۴۰۰، در حالی که اشرف غنی کشور را ترک کرد، عبدالله همراه با حامد کرزی تصمیم به ماندن در کابل گرفت. او در آن زمان گفت: «وقتی در روزهای خوب در کنار مردم بودیم، باید در روزهای سخت نیز کنارشان بمانیم.»
اما ماندن در کابل هزینه سنگینی برای او داشت. گزارشهای سیانان از «حصر خانگی» او و حامد کرزی حکایت داشت؛ نیروهای امنیتی آنها جمعآوری و خودروهایشان توقیف شد و منزل عبدالله نیز مورد تفتیش قرار گرفت. طالبان وعده «دولت فراگیر» دادند، اما آن وعده هرگز رنگ واقعیت به خود نگرفت.
عبدالله تا سال ۲۰۲۲ در افغانستان ماند و سرانجام در اردیبهشت همان سال برای اولین بار پس از سقوط، کشور را ترک کرد اما دوباره به کابل بازگشت.
تصویر منتشرشده، نمایی از دکتر عبدالله با ریش بلند و سفید، پوششی ساده و چشمانی خسته است که در کنار یک پنجره، مغموم و درمانده نشسته است. مردی که روزگاری با کت و شلوارهای خوشدوخت انگلیسی و سخنرانیهای شستهرفته در مجامع بینالمللی حاضر میشد، اکنون در این قاب، «عبدالله مانده در کابل» است.
انتشار این تصویر واکنشهای گستردهای در شبکههای اجتماعی برانگیخته است، احمد سعیدی، تحلیلگر در این باره نوشت: «ماندن در کابل آنقدر پر از دغدغه و کشمکش است که حتی دکتر عبدالله با آن همه شیک بودنش، زودتر از تقویم پیر شد.»
از سوی دیگر، عبدالمتین امین، فعال سیاسی اظهار داشت: «پیری او عادی نیست؛ این، سیاسیترین کهنسالی است که در سیمای یک سیاستمدار نمایان شده است. من در این عکس، اندوه نسلهایی را میبینم که به امیدشان شلیک شده است.»
در همین حال، علی موسوی، نویسنده و خبرنگار میگوید: «اینکه “شیکپوشترین” سیاستمدار افغانستان که با پوشیدن لباسهای گرانقیمت و خرید از فروشگاههای لوکس انگلیسی و برندهای نامداری چون والنتینو و زیلی شناخته میشد، پیر شده، شاید برای برخی غمانگیز باشد؛ اما واقعیت این است که پیری یک فرایند فیزیولوژیک است که برای همه ابنای بشر اتفاق میافتد.»
او تأکید میکند: «شیوه زندگی دکتر عبدالله با پوشش شیک و گران در کشوری فقیر و گرسنه، نوعی طنز موقعیت بود» و در پایان میافزاید: «منتقدانش معتقد اند که او تازه امروز به مردم کشوری با ۲۳ میلیون گرسنه، شبیهتر شده است!»
در کنار واکنشهایی که با نیش و کنایه، عبدالله را فریب خورده میدانند، فتاح مهرآیین، کاربر فعال در فیسبوک، در دفاع از او نوشت: «برخلاف بسیاری از رهبران سیاسی، تصمیم گرفت در کنار مردمش در افغانستان باقی بماند؛ تصمیمی شجاعانه و پرهزینه.»
همچنین اصغر اشراق، خبرنگار و تحلیلگر، این تغییر چهره را یک «فرود اضطراری» و «ترور برند بیستساله» دکتر عبدالله توصیف کرد و نوشت: «او حالا در این قاب، “عبداللهِ مانده در کابل” است. این ریش بلند، در واقع میتواند یک سپر حفاظتی هم باشد.»
در کنار این واکنشها، عدهای نیز این عکس را ساخته هوش مصنوعی میدانند. با این حال، یک چیز روشن است: این تصویر، چه ساخته هوش مصنوعی باشد و چه واقعی، به نماد ماندگار «هزینه سیاسی ماندن» در افغانستان امروز تبدیل شده است.
