به گزارش ایراف، مدرن دیپلماسی، پایگاه تحلیلی اروپایی مستقر در شهر پلوودیف بلغارستان، به تازگی در سرمقالهای با عنوان «پناهگاه بازمیگردد؛ چگونه حکومت طالبان در حال بازسازی اکوسیستم تروریسم افغانستان است»، نسبت به پیامدهای امنیتی تداوم فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان هشدار داده است.
این سرمقاله، پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، سیاست کشورهای غربی در قبال افغانستان را مورد انتقاد قرار داده و معتقد است مسئله امنیت و مقابله با شبکههای تروریستی فعال در این کشور، در سایه تمرکز اروپا بر بازگرداندن پناهجویان افغان به حاشیه رفته است.
مدرن دیپلماسی در ابتدای این تحلیل مینویسد: «پنج سال پس از سقوط کابل، سیاست غرب در قبال افغانستان به یک پرسش اداری واحد محدود شده است: چگونه پناهجویان ردشده را بازگردانیم.»
این رسانه با اشاره به ارزیابی شورای آتلانتیک و گزارشهای نظارتی سازمان ملل متحد، مدعی است ناتوانی یا عدم تمایل طالبان برای مهار گروههای مسلح فعال در افغانستان، به یکی از مهمترین چالشهای امنیتی منطقه تبدیل شده است.
نگرانی درباره فعالیت چهار گروه مسلح در افغانستان
در این سرمقاله از القاعده، تحریک طالبان پاکستان (TTP)، شاخه خراسان داعش (IS-K) و جنبش اسلامی ترکستان شرقی بهعنوان گروههایی نام برده شده که فعالیت آنها در افغانستان همچنان نگرانیهای امنیتی ایجاد میکند.
نویسندگان مقاله معتقدند رویکرد طالبان در قبال این گروهها یکسان نیست و میتوان آن را نوعی «مقابله گزینشی با تروریسم» توصیف کرد.
بر اساس این تحلیل، طالبان با داعش خراسان به دلیل تهدیدی که این گروه علیه اقتدار و حاکمیت آنها ایجاد میکند، مقابله کردهاند؛ اما گروههایی که اهداف و فعالیتهایشان عمدتاً خارج از مرزهای افغانستان قرار دارد، با برخورد مشابهی مواجه نشدهاند.
مدرن دیپلماسی با استناد به گزارش تیم نظارت سازمان ملل درباره نیمه دوم سال ۲۰۲۵ مینویسد مقامهای طالبان همچنان حضور گروههای تروریستی در افغانستان را انکار میکنند، در حالی که به نوشته این رسانه، هیچیک از کشورهای عضو سازمان ملل این ارزیابی را تأیید نکردهاند.
این گزارش همچنین به مطلبی از روزنامه واشنگتنپست در سپتامبر ۲۰۲۶ اشاره میکند که بر اساس اطلاعات مقامهای اطلاعاتی آمریکا و کشورهای غربی، از ایجاد دستکم هشت مرکز آموزشی القاعده و گروههای وابسته به آن در افغانستان طی سه سال گذشته خبر داده است.
به نوشته مدرن دیپلماسی، القاعده در مقایسه با دوران طراحی حملات ۱۱ سپتامبر از نظر سازمانی ضعیفتر شده، اما همچنان میتواند از طریق آموزش و انتقال تجربه به گروههای دیگر، در تقویت شبکههای افراطی نقش داشته باشد.
داعش خراسان و گسترش تهدید در اروپا
بخش دیگری از این سرمقاله به فعالیتهای جذب نیرو و گسترش شبکههای پشتیبانی داعش خراسان در آسیای مرکزی و اروپا اختصاص دارد.
این رسانه با اشاره به تمرکز تبلیغاتی داعش خراسان بر تاجیکستان و انتشار محتوای تبلیغاتی به زبان تاجیکی، این اقدامات را بخشی از تلاش این گروه برای گسترش دامنه فعالیتهای خود در خارج از افغانستان ارزیابی میکند.
در همین زمینه، مقاله به پژوهشی از مؤسسه مطالعات بینالمللی دانمارک اشاره کرده که بر اساس آن، بخش عمدهای از طرحهای عملیاتی منتسب به داعش خراسان در اروپا با افرادی از جوامع مهاجر آسیای مرکزی و قفقاز شمالی ارتباط داشته است.
مدرن دیپلماسی همچنین از عملیات مشترک ژوئن ۲۰۲۶ با هماهنگی یوروپل، هشت نهاد مجری قانون اروپایی و پلیس فدرال آمریکا علیه شبکههای پشتیبانی داعش خراسان خبر داده و مینویسد این عملیات به بازداشت چند نفر و شناسایی مسیرهای ارتباطی و جابهجایی شبکههای مورد بررسی در اروپا، آمریکای جنوبی و آمریکا منجر شده است.
این سرمقاله با استناد به گزارشهای سازمان ملل، از دسترسی داعش خراسان به تجهیزاتی مانند پهپاد، دوربین دید در شب و تجهیزات تصویربرداری حرارتی نیز ابراز نگرانی کرده و مدعی است این گروه بخشی از زیرساختهای خود را به مناطق شمالی افغانستان و نزدیک مرزهای آسیای مرکزی منتقل کرده است.
مدرن دیپلماسی: مهاجران افغان را با تروریستها یکی ندانید
یکی از محورهای مهم این گزارش، تأکید بر ضرورت تفکیک جامعه مهاجران افغان از شبکههای تروریستی است.
نویسندگان مقاله تصریح میکنند که نگرانیهای امنیتی درباره افغانستان نباید به بدبینی نسبت به مهاجران افغان در اروپا منجر شود.
در این سرمقاله آمده است که اکثریت قاطع افغانهایی که به اروپا پناه بردهاند، از همان فضای خشونت و افراطگرایی گریختهاند و بسیاری از آنها از مخالفان آگاه این جریانها هستند.
مدرن دیپلماسی تأکید میکند که یکیدانستن مهاجرت با تروریسم، اقدامی نادرست و از نظر امنیتی نیز غیرسازنده است؛ زیرا میتواند همکاری جوامع مهاجر با نهادهای مقابله با افراطگرایی را تضعیف کند.
انتقاد از مذاکرات اروپا با طالبان درباره بازگرداندن مهاجران
این رسانه در ادامه، سیاست مهاجرتی اروپا و مذاکرات برخی دولتهای اروپایی با طالبان را مورد انتقاد قرار داده است.
در گزارش به توافق آلمان با طالبان برای تسهیل بازگرداندن مستقیم اتباع افغان اشاره شده و اظهارات الکساندر دوبریندت، وزیر کشور آلمان، درباره این توافق مورد توجه قرار گرفته است.
همچنین به میزبانی کمیسیون اروپا از مقامهای طالبان در بروکسل برای مذاکره درباره مسائل مهاجرتی اشاره شده است؛ مذاکراتی که مقامهای اروپایی تأکید کردهاند به معنای بهرسمیتشناختن حکومت طالبان نیست.
با این حال، نویسندگان مقاله معتقدند طالبان میکوشند از تداوم این ارتباطات برای کسب مشروعیت سیاسی و پذیرش تدریجی حکومت خود استفاده کنند.
به باور مدرن دیپلماسی، مسئله اصلی برقراری ارتباط با طالبان نیست، بلکه محدودشدن دستور کار این ارتباطات به بازگرداندن مهاجران و کمرنگشدن مطالبات امنیتی است.
این رسانه استدلال میکند که کشورهای اروپایی در ازای همکاری طالبان در موضوع بازگشت مهاجران، عملاً امکان دسترسی کنسولی و جایگاهی در تعاملات دیپلماتیک را برای این حکومت فراهم میکنند، بدون آنکه در مقابل، تعهدات روشن و قابل راستیآزمایی درباره مقابله با گروههای تروریستی مطالبه کنند.
پاکستان و آسیای مرکزی؛ در خط مقدم تهدیدهای امنیتی
در بخش دیگری از این سرمقاله، وضعیت پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی بهعنوان نخستین مناطق متأثر از تحولات امنیتی افغانستان بررسی شده است.
مدرن دیپلماسی با استناد به گزارش تیم نظارت سازمان ملل، تحریک طالبان پاکستان را یکی از بزرگترین گروههای تروریستی مستقر در افغانستان معرفی کرده و مدعی شده است این گروه از تحمل یا حمایت فعال طالبان برخوردار است.
این مقاله همچنین درباره گسترش ارتباطات تحریک طالبان پاکستان با القاعده هشدار داده و معتقد است تداوم این روند میتواند تهدیدهای امنیتی را از سطح منطقهای فراتر ببرد.
به نوشته این رسانه، افزایش حملات تحریک طالبان پاکستان و تشدید درگیریهای مرزی میان اسلامآباد و کابل، از پیامدهای ادامه فعالیت این گروه در افغانستان است.
این سرمقاله در ادامه به مذاکرات استانبول با میانجیگری ترکیه و قطر اشاره کرده و مینویسد پاکستان در این مذاکرات خواستار اقدام روشن، قابل راستیآزمایی و غیرقابل بازگشت طالبان علیه گروههای مسلح فعال در خاک افغانستان شده بود؛ مذاکراتی که بدون دستیابی به توافق نهایی پایان یافت.
سه پیشنهاد برای تغییر سیاست غرب در قبال افغانستان
مدرن دیپلماسی در پایان این سرمقاله، سه پیشنهاد برای اصلاح سیاست کشورهای غربی در قبال افغانستان مطرح میکند:
نخست، امتیازاتی که طالبان در تعامل با اروپا به دنبال آن هستند، از جمله همکاری کنسولی، فنی و عادیسازی تدریجی روابط، باید به اقدامات مشخص و قابل سنجش علیه شبکههای تروریستی مشروط شود.
دوم، کشورهای غربی باید همکاریهای اطلاعاتی، حمایت از امنیت مرزی و برنامههای مقابله با افراطگرایی را در پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی تقویت کنند.
سوم، اتحادیه اروپا باید از مذاکرات پراکنده و دوجانبه کشورهای عضو با طالبان فاصله بگیرد و به سیاستی هماهنگ در تعامل با کابل دست یابد.
این رسانه در جمعبندی خود تأکید میکند که افغانستان امروز با افغانستان سال ۲۰۰۱ تفاوت دارد و ساختار گروههای مسلح نیز دستخوش تغییر شده است؛ با این حال، به اعتقاد نویسندگان، شرایطی که میتواند زمینه احیای شبکههای تروریستی را فراهم کند، بار دیگر در حال شکلگیری است.
مدرن دیپلماسی هشدار میدهد که اروپا نمیتواند برای مدت طولانی افغانستان را صرفاً یک پرونده مهاجرتی تلقی کند، در حالی که ابعاد امنیتی تحولات این کشور همچنان پابرجاست.





