به گزارش ایراف، در این نشست که روز دوشنبه (۲۵ عقرب / ۱۶ نوامبر) به ریاست محمد اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان در اسلامآباد برگزار شد، اعضای اکو تأکید کردند که رسیدگی به نگرانیهای موجود برای تقویت همکاریهای منطقهای و فراهمسازی زمینه حضور مؤثر افغانستان در تصمیمگیریهای سازمان ضروری است، هرچند در متن بیانیه به جزئیات دقیق این نگرانیها اشاره نشده است.
با این وجود، کشورهای عضو بر استمرار رایزنیها برای تحقق مشارکت کامل افغانستان تأکید کرده و یادآور شدند که این امر «زمانی که شرایط اجازه دهد» عملی خواهد شد. در جریان این نشست، پاکستان به عنوان میزبان، از نمایندگان حکومت طالبان برای شرکت در اجلاس دعوت به عمل نیاورد؛ موضوعی که بازتابدهنده رویکرد اسلامآباد در افزایش فشار و تلاش برای انزوای سیاسی طالبان است. مقامهای پاکستانی مکرراً تأکید کردهاند که تا زمان مهار گروههای شبهنظامی و جلوگیری از حملات تروریستی از خاک افغانستان، روابط سیاسی و تجاری دو کشور به وضعیت عادی بازنخواهد گشت. در مقابل، طالبان پیشتر مدعی شده بودند که برای شرکت در نشست آینده این سازمان در تهران دعوتنامه دریافت کردهاند.
در بخش دیگری از بیانیه پایانی نشست اسلامآباد، اعضای اکو از نقش کلیدی «مرکز تجارت بینالمللی ترمذ» و «مرکز چندمنظوره حملونقل و لجستیک ترمذ» در ازبکستان تقدیر کردند. به باور وزیران خارجه اکو، این مراکز تجاری و لجستیکی نقش مهمی در گسترش تعاملات تجاری، بهبود پیوندهای ارتباطی منطقهای و تقویت کمکهای بشردوستانه بهویژه با کشور افغانستان ایفا میکنند.
جایگاه افغانستان در سازمان اکو و چالشهای منطقهای پیرامون حاکمیت طالبان
- تاریخچه و نحوه حضور افغانستان در سازمان اکو: افغانستان یکی از اعضای قدیمی و بنیادین سازمان همکاری اقتصادی (ECO) به شمار میرود که از سال ۱۳۷۱ (۱۹۹۲ میلادی) به این سازمان پیوسته است. هدف اصلی این نهاد منطقهای، توسعه همکاریهای اقتصادی، تجاری، ترانزیتی و فرهنگی میان کشورهای عضو (شامل ایران، پاکستان، ترکیه، افغانستان، و جمهوریهای آسیای مرکزی) است. پس از تحولات اوت ۲۰۲۱ و روی کار آمدن طالبان، کرسی نمایندگی افغانستان در مجامع بینالمللی و منطقهای از جمله اکو با چالشهای حقوقی و دیپلماتیک روبهرو شده و دولتهای عضو تا کنون از به رسمیت شناختن رسمی اداره طالبان خودداری کردهاند.
- راهبرد منطقهای در قبال امنیت و ترانزیت: نشستهای اخیر اکو در حالی برگزار میشود که امنیت مرزها، مبارزه با تروریسم و توسعه کریدورهای ترانزیتی (از جمله خطوط ریلی و جادهای میان آسیای مرکزی، افغانستان، ایران و پاکستان) در صدر دستورکار کشورهای عضو قرار دارد. پایتختهای منطقه بر این باورند که ثبات سیاسی و اقتصادی افغانستان شرط لازم برای تحقق پروژههای بزرگ ترانزیتی و انرژی است، اما اختلافات امنیتی و سیاسی میان حاکمان کابل و کشورهای همسایه همچنان مانع بزرگی بر سر راه همگرایی کامل اقتصادی به شمار میرود.





