به گزارش ایراف، در پی سوءقصد اخیر علیه احمدخان غوری، مشاور پیشین رئیس‌جمهور سابق افغانستان، در مشهد و وقوع حملات مشابه علیه شماری از چهره‌های سیاسی و نظامی پیشین این کشور در ایران، پرسش‌هایی درباره ارتباط احتمالی این حوادث، اهداف عاملان و پیامدهای آنها برای امنیت ملی ایران مطرح شده است.
احمد بخشایش اردستانی، نماینده مردم اردستان و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگوی اختصاصی با ایراف، با بررسی ابعاد این حوادث، احتمال وجود انگیزه‌های سیاسی، اختلافات شخصی و اقدامات سازمان‌یافته علیه مخالفان حکومت طالبان را از جمله فرضیه‌های قابل بررسی دانست.
وی با تأکید بر اینکه نمی‌توان بدون شواهد و تحقیقات امنیتی، مسئولیت این حملات را به گروه مشخصی نسبت داد، تصریح کرد که در صورت اثبات ارتباط میان ترورها، موضوع باید به‌عنوان مسئله‌ای مرتبط با امنیت داخلی ایران مورد توجه جدی دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.
ترورهای زنجیره‌ای؛ احتمال وجود اهداف مشترک
بخشایش اردستانی در پاسخ به پرسشی درباره تکرار حملات علیه مقام‌های پیشین افغانستان در ایران و احتمال ارتباط این حوادث با یکدیگر گفت: «اگر مشخص شود این حملات بخشی از یک سلسله اقدامات سازمان‌یافته علیه افراد تأثیرگذار حکومت پیشین افغانستان بوده، می‌توان احتمال وجود انگیزه‌های سیاسی در پشت این حوادث را مطرح کرد.»
وی با اشاره به تجربه تاریخی تقابل حکومت‌ها با مخالفان سیاسی خود افزود: زمانی که یک حکومت جدید در کشوری روی کار می‌آید، طبیعی است که نسبت به فعالیت چهره‌ها و گروه‌های تأثیرگذار حکومت پیشین، به‌ویژه افرادی که برای احیای ساختار سیاسی گذشته تلاش می‌کنند، حساسیت داشته باشد.
این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ادامه داد: در کشورهای مختلف، گاهی مخالفان سیاسی حکومت‌ها در خارج از مرزها فعالیت می‌کنند و تلاش دارند ساختار سیاسی حاکم را تغییر دهند. در چنین شرایطی، احتمال دارد برخی جریان‌ها برای جلوگیری از فعالیت مخالفان خود به اقدامات خشونت‌آمیز متوسل شوند.
وی تأکید کرد: چنانچه افرادی که هدف این حملات قرار گرفته‌اند، از شخصیت‌های تأثیرگذار نظام پیشین افغانستان باشند و توانایی سازمان‌دهی نیروهای مخالف یا جهت‌دهی به افکار عمومی را داشته باشند، احتمال نقش‌آفرینی جریان‌های سیاسی مخالف آنان نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.
بخشایش اردستانی خاطرنشان کرد که نقش احتمالی طالبان نیز می‌تواند یکی از فرضیه‌های قابل بررسی باشد، اما انتساب این حملات به حکومت طالبان یا هر جریان دیگری، نیازمند شواهد و نتایج تحقیقات امنیتی است.
انگیزه ترورها چیست؛ تسویه‌حساب سیاسی یا اختلافات شخصی؟
نماینده اردستان در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره انگیزه‌های احتمالی سوءقصد اخیر علیه احمدخان غوری در مشهد اظهار داشت: یکی از احتمالات درباره چنین حوادثی می‌تواند تلاش برخی گروه‌های مرتبط با ساختار قدرت جدید افغانستان برای محدود کردن فعالیت مخالفان سیاسی باشد.
وی افزود: با این حال، نمی‌توان بدون بررسی دقیق و دستیابی به شواهد معتبر، وقوع این حملات را به یک جریان مشخص نسبت داد.
بخشایش اردستانی با تأکید بر لزوم بررسی سایر احتمالات تصریح کرد: ممکن است چنین حادثه‌ای اساساً انگیزه سیاسی نداشته و ناشی از اختلافات شخصی، مسائل مالی یا درگیری‌های پیشین میان افراد باشد؛ بنابراین، برای تحلیل این اتفاق باید سناریوهای مختلف مورد بررسی قرار گیرد.
این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ادامه داد: نمی‌توان به‌سادگی نتیجه گرفت که حکومت طالبان برای ترور یک فرد در داخل خاک ایران اقدام کرده است، مگر آنکه مشخص شود شخص موردنظر فعالیت‌های مؤثری علیه این حکومت داشته و به همین دلیل هدف قرار گرفته است.
وی تأکید کرد که روشن شدن انگیزه واقعی این حوادث، نیازمند بررسی سوابق افراد هدف قرارگرفته، ارتباطات احتمالی عاملان و نتایج تحقیقات نهادهای مسئول است.
تکرار ترورها و پیامدهای آن برای امنیت ملی ایران
بخشایش اردستانی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر تکرار این سوءقصدها بر امنیت ملی ایران گفت: تصور نمی‌کنم وقوع این حملات به‌تنهایی تأثیر قابل‌توجهی بر روابط ایران و حکومت طالبان داشته باشد، اما اگر مشخص شود این حوادث به‌صورت زنجیره‌ای و سازمان‌یافته رخ داده‌اند، موضوع از منظر امنیت داخلی ایران اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
وی با هشدار نسبت به پیامدهای امنیتی تداوم چنین حوادثی افزود: تکرار این اقدامات می‌تواند این برداشت را ایجاد کند که خلأهایی در حوزه نظارت و کنترل امنیتی وجود دارد و برخی افراد نمی‌توانند با اطمینان کافی در کشور زندگی کنند.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به تأکید جمهوری اسلامی ایران بر ثبات و امنیت داخلی اظهار داشت: وقوع حملات سازمان‌یافته و تکرارشونده، در صورت اثبات، می‌تواند با تصویری که از امنیت کشور ارائه می‌شود در تعارض قرار گیرد و ضرورت تقویت اقدامات پیشگیرانه را نشان دهد.
وی تأکید کرد که مسئله اصلی تنها وقوع یک حادثه تروریستی نیست، بلکه بررسی احتمال ارتباط میان چند حمله و شناسایی عوامل احتمالی پشت آنها نیز از اهمیت برخوردار است.
به گفته بخشایش اردستانی، اگر مشخص شود افرادی با انگیزه‌های مشترک یا در قالب یک شبکه سازمان‌یافته اقدام به هدف قرار دادن چهره‌های سیاسی افغانستان در خاک ایران کرده‌اند، ابعاد امنیتی این مسئله باید با دقت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت شناسایی عاملان و سامان‌دهی وضعیت اتباع خارجی
بخشایش اردستانی در بخش دیگری از این مصاحبه، درباره اقدامات ضروری برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی، بر لزوم ثبت دقیق اطلاعات هویتی و سامان‌دهی ورود و اقامت اتباع خارجی تأکید کرد.
وی گفت: نخستین اقدام ضروری این است که اطلاعات افرادی که وارد کشور می‌شوند، به‌ویژه اتباع افغانستان، به‌صورت دقیق ثبت شود و دستگاه‌های مسئول بدانند چه افرادی وارد ایران می‌شوند، چه زمانی از کشور خارج می‌شوند و دارای چه مدارک هویتی و اقامتی هستند.
این نماینده مجلس افزود: زمانی که افراد بدون ثبت دقیق اطلاعات هویتی وارد کشور می‌شوند و در مناطق مختلف سکونت پیدا می‌کنند، شناسایی و نظارت بر تردد آنان دشوارتر خواهد شد و این مسئله ممکن است زمینه بروز برخی مشکلات امنیتی را فراهم کند.
وی با اشاره به احتمال سوءاستفاده شبکه‌های مجرمانه از افراد فاقد هویت مشخص تصریح کرد: اگر اطلاعات و سوابق افراد مشخص نباشد، این خطر وجود دارد که برخی اشخاص با دریافت پول از سوی افراد یا گروه‌های دیگر، برای انجام اقدامات خشونت‌آمیز و حتی ترور به کار گرفته شوند.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تأکید کرد که کنترل دقیق مرزها، جلوگیری از ورود غیرقانونی و ثبت اطلاعات اتباع خارجی از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش آسیب‌پذیری‌های امنیتی کمک کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد که دستگاه‌های مسئول باید با نظارت دقیق‌تر بر تردد افراد و تقویت سازوکارهای شناسایی، از ایجاد فرصت برای فعالیت شبکه‌های مجرمانه و عوامل ناامنی جلوگیری کنند.
پیشینه حادثه؛ از سوءقصد در مشهد تا ترور مقام‌های نظامی پیشین در تهران
احمدخان غوری، مشاور پیشین رئیس‌جمهور سابق افغانستان و رئیس سابق شورای ولایتی غور، روز یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵ در منزل خود در مشهد بر اثر انفجار یک وسیله حاوی مواد منفجره زخمی شد.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، فردی که به‌عنوان مهمان وارد منزل وی شده بود، یک کیف حاوی پاوربانک به همراه داشت که پس از انفجار آن، هر دو نفر آسیب دیدند. منابع خبری پس از این حادثه از جان‌باختن فرد مهاجم خبر دادند.
این سوءقصد در حالی رخ داد که پیش‌تر، در سوم دی‌ماه ۱۴۰۴، ژنرال اکرام‌الدین سریع، فرمانده پیشین پلیس افغانستان، و محمدامین الماس، از چهره‌های نظامی مخالف طالبان، در تهران هدف حمله مسلحانه قرار گرفتند و جان باختند.
تکرار این حوادث علیه چهره‌های سیاسی و نظامی پیشین افغانستان در ایران، پرسش‌هایی درباره احتمال وجود ارتباط میان حملات، انگیزه عاملان و پیامدهای آنها برای امنیت داخلی ایران مطرح کرده است.
با این حال، تاکنون شواهد قطعی و اعلام‌شده‌ای که زنجیره‌ای و سازمان‌یافته بودن این حملات یا نقش یک گروه مشخص در آنها را اثبات کند، در دست نیست و شناسایی عاملان و روشن شدن ارتباط احتمالی این حوادث، نیازمند نتایج تحقیقات رسمی نهادهای امنیتی و قضایی است.
