به گزارش ایراف، به نقل از منابع خبری، در شماری از نانوایی‌های افغانستان، برگزارکنندگان پخش زنده در تیک‌تاک با دریافت هدیه‌های مجازی از کاربران، به‌ویژه افغان‌های خارج از کشور، برای نیازمندان نان می‌خرند و رایگان توزیع می‌کنند.
به گفته شرکت‌کنندگان، هر روز صدها زن و مرد برای دریافت نان در مقابل این نانوایی‌ها صف می‌کشند.
مردی بیکار که برای دریافت نان مراجعه کرده، می‌گوید: «کار و درآمدی وجود ندارد. هرقدر دنبال کار می‌گردیم، چیزی پیدا نمی‌کنیم. به همین دلیل از روی ناچاری به اینجا می‌آییم.»
زنی دیگر نیز با اشاره به محدودیت اشتغال زنان می‌گوید: «ما نمی‌خواهیم گدایی کنیم. هر انسانی دوست دارد با دسترنج خودش هزینه زندگی فرزندانش را تأمین کند، اما کاری وجود ندارد و فرصت‌های شغلی برای زنان هم محدود شده است.»
یکی از نانوایان برگزارکننده این برنامه‌ها می‌گوید پیش از این افغان‌های خارج از کشور برای کمک به نیازمندان پول ارسال می‌کردند، اما اکنون از طریق تیک‌تاک هدیه می‌فرستند.
به گفته او، برخی کاربران به اندازه بهای ۱۰ قرص نان و برخی به اندازه ۱۰۰ تا ۵۰۰ قرص نان کمک می‌کنند.
این نانوا می‌گوید روزانه بین هزار تا دو هزار قرص نان رایگان توزیع می‌شود و میزان کمک‌ها به هدیه‌های دریافتی در پخش زنده بستگی دارد.
با این حال، درباره شفافیت مالی این کمک‌ها پرسش‌هایی وجود دارد. ارزش واقعی هدیه‌های دریافتی و میزان هزینه‌کرد آنها مشخص نیست.
همچنین تیک‌تاک هنگام تبدیل هدیه‌های مجازی به پول نقد، بخشی از درآمد را کسر می‌کند. برخی کاربران سهم این شرکت را حدود ۶۰ درصد برآورد می‌کنند، هرچند تیک‌تاک رقم ثابتی در این زمینه اعلام نکرده است.
۲۸ میلیون افغان در تأمین نیازهای اولیه مشکل دارند
این ابتکار در شرایطی شکل گرفته که افغانستان با بحران اقتصادی گسترده‌ای روبه‌روست. کاهش کمک‌های خارجی، ضعف بخش خصوصی، محدودیت سرمایه‌گذاری و فرصت‌های شغلی، به‌ویژه برای زنان، وضعیت معیشتی خانواده‌ها را دشوارتر کرده است.
بازگشت میلیون‌ها مهاجر افغان از ایران و پاکستان نیز فشار بر بازار کار و نیاز به مسکن و خدمات اولیه را افزایش داده است.
بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ برنامه توسعه سازمان ملل متحد، حدود ۷۴ درصد جمعیت افغانستان، معادل نزدیک به ۲۸ میلیون نفر، در سال ۲۰۲۵ برای تأمین نیازهای اولیه زندگی با مشکل مواجه بوده‌اند.
از سوی دیگر، کمک‌های بین‌المللی نیز کاهش یافته است.
طبق آمار دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا)، در سال ۲۰۲۳ از مجموع ۳ میلیارد و ۲۳۰ میلیون دلار بودجه درخواستی برای افغانستان، یک میلیارد و ۶۸۰ میلیون دلار تأمین شد.
این رقم در سال ۲۰۲۵ از مجموع ۲ میلیارد و ۴۲۰ میلیون دلار درخواست‌شده، به ۹۱۲ میلیون و ۹۰۰ هزار دلار رسید.
در سال ۲۰۲۶ نیز تا ۹ نوامبر، تنها ۳۳۶ میلیون دلار از یک میلیارد و ۷۱۰ میلیون دلار بودجه مورد نیاز تأمین شده بود؛ یعنی حدود ۲۰ درصد منابع درخواستی.
کمک‌های مقطعی جایگزین اشتغال نمی‌شود
کارشناسان اقتصادی معتقدند کاهش فقر در افغانستان نیازمند اقداماتی فراتر از توزیع مواد غذایی است.
ایجاد فرصت‌های شغلی، تقویت بخش خصوصی، رفع محدودیت‌های اشتغال زنان، آموزش حرفه‌ای جوانان و حمایت از مهاجران بازگشته از جمله راهکارهای ضروری برای بهبود وضعیت اقتصادی این کشور است.
صف‌های طولانی مقابل نانوایی‌ها برای دریافت نان رایگان، تنها نشانه کمبود مواد غذایی نیست، بلکه بازتابی از بیکاری، کاهش قدرت خرید و ناتوانی خانواده‌ها در تأمین نیازهای اولیه است.
کمک‌های مردمی از طریق تیک‌تاک اگرچه بخشی از نیاز فوری مردم را برطرف می‌کند، اما راه‌حل پایدار بحران نیست.
مردم افغانستان بیش از کمک‌های مقطعی، به فرصت‌های شغلی و امکان کسب درآمد نیاز دارند تا بتوانند بدون وابستگی به دیگران، هزینه زندگی خانواده‌های خود را تأمین کنند.
