به گزارش ایراف، به نقل از یورو ریپورتر، این توافق که بر مبنای اصل «دفاع متقابل» در مکه تنظیم شده، ناشی از نیازهای راهبردی متفاوت اما متقاطع سه کشور است؛ ریاض در پی دریافت تضمین‌های امنیتی فراتر از چتر حمایتی واشنگتن است، آنکارا به دنبال بسط نفوذ نظامی مستقل از چارچوب‌های سنتی ناتو می‌گردد و اسلام‌آباد نیز با تکیه بر پرستیژ هسته‌ای خود، در صدد بازتعریف وزن ژئوپلیتیکی‌اش در سطح جهان اسلام است.
با این حال، ورود پاکستان به این ائتلاف بزرگ در شرایطی صورت می‌گیرد که این کشور با تنش‌های حاد مرزی با افغانستان، ناکامی در مهار تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) و تعمیق بحران‌های اقتصادی روبه‌روست؛ امری که خطر کشیده شدن پای اسلام‌آباد به منازعات جدید را دوچندان می‌کند.
سایه سنگین بحران مرزی افغانستان بر دیپلماسی اسلام‌آباد
این همگرایی نظامی در حالی رخ می‌دهد که پاکستان در داخل با بحران شدید امنیتی و در مرزهای غربی با تنش کم‌سابقه با حکومت طالبان دست‌وپنجه نرم می‌کند. حملات هوایی اخیر پاکستان به خاک افغانستان و اتهامات متقابل دو طرف درباره حضور عناصر تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی)، نشان‌دهنده ناکامی اسلام‌آباد در بهره‌گیری از سیاست «عمق استراتژیک» در قبال کابل است.
با وجود پیوندهای مذهبی و تاریخی، تنش‌های مرزی، اختلافات ارضی و فعالیت‌های تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) باعث شده است تا روابط دو کشور به پایین‌ترین سطح خود برسد؛ بحرانی که با روی آوردن کابل به توسعه روابط تجاری با ایران و استفاده از ظرفیت‌های بندر چابهار، چالش‌های اقتصادی اسلام‌آباد را دوچندان کرده است.
نگرانی‌های منطقه‌ای و معمای امنیتی اروپا
این توافق سه‌جانبه واکنش‌های جدی را نیز در پی داشته است. هند به عنوان رقیب سنتی پاکستان اعلام کرده است که تمامی تحولات مرتبط با این پیمان را به دقت زیر نظر دارد تا از منافع ملی خود محافظت کند. از سوی دیگر، این ائتلاف برای اتحادیه اروپا و ناتو نیز یک معما ایجاد کرده است؛ چرا که مشارکت یک کشور عضو ناتو (ترکیه) در یک پیمان دفاعی مشترک با کشوری دارای تسلیحات هسته‌ای خارج از ائتلاف (پاکستان)، سوالاتی را درباره هماهنگی‌های نظامی و امنیتی ایجاد کرده است.
رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در مصاحبه اخیر خود با نشریه «نیوزویک» ضمن دفاع از سیاست خارجی چندبعدی آنکارا تأکید کرد که هیچ‌کس نباید ترکیه را بر سر دوراهی انتخاب میان «شرق و غرب» قرار دهد. با این حال، کارشناسان معتقدند آزمون اصلی این محور دفاعی جدید نه در میزان قدرت نظامی، بلکه در توانایی آن برای مهار بحران‌ها و جلوگیری از تبدیل تنش‌های منطقه‌ای به بحران‌های بین‌المللی خواهد بود.
تکوین همکاری‌های نظامی و چالش‌های راهبردی میان اسلام‌آباد، ریاض و آنکارا
فراتر از بازدارندگی متعارف: پیوند سه کشور با قابلیت‌های متفاوت — شامل توان هسته‌ای و تجربه نظامی پاکستان، قدرت مالی و انرژی عربستان، و فناوری پیشرفته پهپادی و صنایع دفاعی ترکیه — معماری امنیتی تازه‌ای را ایجاد کرده که فاصله راهبردی میان خلیج فارس، مدیترانه شرقی و جنوب آسیا را از بین می‌برد.
ریسک‌های امنیتی و اقتصادی: در حالی که آمارها نشان‌دهنده افزایش چشمگیر خشونت‌ها و تلفات ناشی از فعالیت‌های تروریستی از جمله حملات تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) در داخل پاکستان است، تعهدات دفاعی جدید می‌تواند اسلام‌آباد را درگیر منازعات پیچیده‌تری در خارج از مرزهایش کند و هزینه‌های سیاسی و نظامی سنگینی به همراه داشته باشد.
