به گزارش ایراف، روند بازگشت شهروندان افغانستان از ایران و پاکستان در سال جاری میلادی همچنان ادامه دارد و بخش قابل‌توجهی از این جابه‌جایی جمعیتی تحت تأثیر سیاست‌های مهاجرتی کشورهای میزبان صورت گرفته است.
بر اساس گزارش کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR)، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تا پایان ماه سپتامبر، نزدیک به یک میلیون و ۲۹۰ هزار شهروند افغانستان از ایران و پاکستان به کشور خود بازگشته‌اند.
طبق این گزارش، حدود ۴۳ درصد از بازگشت‌کنندگان به افغانستان در شمار افرادی قرار دارند که از سوی کشورهای میزبان اخراج شده‌اند.
سایر افراد نیز با توجه به شرایط دشوار زندگی، محدودیت‌های اقامتی و مشکلات پیش‌روی مهاجران در کشورهای محل سکونت خود، تصمیم به بازگشت گرفته‌اند.
افزایش فشار بر مهاجران در کشورهای میزبان
بازگشت گسترده شهروندان افغانستان در شرایطی ادامه دارد که طی سال‌های اخیر، سیاست‌های مهاجرتی ایران و پاکستان در قبال اتباع افغانستان با تغییراتی همراه بوده و محدودیت‌های بیشتری برای اقامت و اشتغال بخشی از مهاجران اعمال شده است.
در این میان، نگرانی از بازداشت، اخراج، مشکلات اقتصادی و دشواری دسترسی به خدمات و امکانات اولیه از جمله عواملی است که بر تصمیم برخی مهاجران برای ترک کشورهای میزبان تأثیر گذاشته است.
چالش‌های پیش‌روی بازگشت‌کنندگان در افغانستان
افزایش شمار بازگشت‌کنندگان در حالی است که افغانستان با مشکلات اقتصادی و معیشتی و محدودیت در زمینه اشتغال و تأمین خدمات عمومی مواجه است.
بازگشت شمار زیادی از مهاجران در مدت‌زمانی کوتاه، فشار مضاعفی بر زیرساخت‌های این کشور وارد کرده و نیاز به تأمین مسکن، اشتغال، خدمات درمانی و امکانات آموزشی را افزایش داده است.
بسیاری از خانواده‌های بازگشته نیز برای آغاز دوباره زندگی در افغانستان با مشکلاتی همچون نداشتن سرپناه مناسب، درآمد پایدار و دسترسی به امکانات اولیه روبه‌رو هستند.
در مجموع، بازگشت گسترده شهروندان افغانستان از ایران و پاکستان، علاوه بر ابعاد مهاجرتی و سیاسی، به یکی از مسائل مهم انسانی و اقتصادی منطقه تبدیل شده است؛ موضوعی که مدیریت پیامدهای آن به همکاری کشورهای منطقه و حمایت نهادهای بین‌المللی نیاز دارد.
