به گزارش ایراف، شهید سید مصطفی کاظمی که از چهره‌های تأثیرگذار در عرصه جهاد، مقاومت و سیاست افغانستان بود، در جریان سفر یک هیئت پارلمانی به بغلان، همراه با پنج نماینده دیگر و شماری از شهروندان جان باخت.
سید مسعود کاظمی، رهبر حزب اقتدار ملی افغانستان و فرزند شهید سید مصطفی کاظمی، در گفت‌وگو با ایراف، وحدت ملی و مبارزه با قوم‌گرایی را مهم‌ترین میراث فکری و سیاسی پدرش دانست و با طرح اتهاماتی درباره نقش عوامل داخلی و خارجی در ترور او، اعلام کرد که دستگاه حکومتی وقت افغانستان زمینه وقوع حادثه بغلان را فراهم کرده بود.
وحدت ملی؛ مهم‌ترین میراث فکری و سیاسی شهید کاظمی
سید مسعود کاظمی در ابتدای این گفت‌وگو، با گرامیداشت یاد پدرش، وحدت و یکپارچگی مردم افغانستان را یکی از بنیادی‌ترین مؤلفه‌های اندیشه سیاسی او توصیف کرد.
وی اظهار داشت: «یکی از بزرگ‌ترین مؤلفه‌های فکری شهید کاظمی، چه در اندیشه و چه در تمامی فعالیت‌های سیاسی او، از دوران جهاد و مقاومت تا وزارت و نمایندگی پارلمان، موضوع همبستگی و وحدت میان مردم افغانستان بود.»
به گفته وی، سید مصطفی کاظمی همواره بر ضرورت همگرایی اقوام، مذاهب و جریان‌های مختلف سیاسی تأکید داشت و بخش قابل توجهی از فعالیت‌های خود را برای تحقق این هدف اختصاص داده بود.
رهبر حزب اقتدار ملی افزود: «یکی از بزرگ‌ترین میراث‌های فکری شهید کاظمی، ترسیم مسیر رسیدن به وحدت و یکپارچگی بود. او در دوران جهاد، مقاومت، فعالیت‌های سیاسی و حتی در مسئولیت‌های دولتی برای تحقق این آرمان تلاش کرد.»
وی با اشاره به حضور اقوام و مذاهب مختلف در مراسم تشییع پیکر قربانیان حادثه بغلان گفت که حتی پس از ترور کاظمی نیز جلوه‌هایی از همبستگی ملی در میان مردم افغانستان شکل گرفت.
مسعود کاظمی تصریح کرد: «در مراسم نماز بر پیکر شهدا شاهد بودیم که مردم از اقوام و مذاهب مختلف در کنار یکدیگر ایستادند؛ صحنه‌ای که نشان می‌داد آرمان وحدت همچنان در میان مردم زنده است.»
جایگاه افغانستان در جهان، دغدغه اصلی سید مصطفی کاظمی بود
فرزند سید مصطفی کاظمی در ادامه، با اشاره به اهداف سیاسی پدرش گفت که یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های او، ارتقای جایگاه افغانستان در عرصه داخلی و بین‌المللی بود.
وی اظهار داشت: «شهید کاظمی معتقد بود جایگاهی که افغانستان در آن قرار دارد، در شأن ملت این کشور نیست و نمی‌توان به چنین وضعیتی رضایت داد.»
به گفته وی، پدرش بر این باور بود که افغانستان برای دستیابی به جایگاه شایسته خود، نیازمند رفع اختلافات داخلی، ایجاد ثبات سیاسی و شکل‌گیری حکومتی مقتدر و دلسوز است.
مسعود کاظمی افزود: «او تلاش می‌کرد افغانستان در داخل به ثبات برسد و در سطح بین‌المللی نیز بتواند آن‌گونه که شایسته ملت افغانستان است، نقش‌آفرینی کند.»
از معلمی تا وزارت؛ سیاست در خدمت مردم
رهبر حزب اقتدار ملی با مرور زندگی سیاسی و اجتماعی پدرش، تأکید کرد که سید مصطفی کاظمی فعالیت اجتماعی خود را از عرصه آموزش آغاز کرده بود.
وی گفت: «شهید کاظمی از دروازه معلمی و استادی وارد جامعه شد. او در منطقه لولنج و سپس ترکمن، چندین سال به‌عنوان معلم فعالیت کرد و در زمینه آموزش مردم تلاش‌های زیادی انجام داد.»
به گفته وی، ورود کاظمی به عرصه مبارزات سیاسی و نظامی، نتیجه شرایط تاریخی و نیازهای جامعه افغانستان بود.
مسعود کاظمی توضیح داد: «وقتی شرایط ایجاب می‌کرد، در عرصه جهاد و مقاومت حضور داشت؛ زمانی که کشور به فعالیت سیاسی نیاز داشت، وارد سیاست می‌شد و هنگامی که مسئولیت دولتی بر عهده گرفت، در جایگاه وزیر و نماینده پارلمان به مردم خدمت کرد.»
وی افزود که پدرش هیچ‌گاه خود را به یک موقعیت سیاسی یا اجتماعی محدود نمی‌کرد و متناسب با مقتضیات زمان، مسئولیت‌های مختلفی را برای خدمت به مردم افغانستان بر عهده می‌گرفت.
نقش عوامل خارجی و دستگاه حکومتی در ترور بغلان
سید مسعود کاظمی با طرح اتهاماتی درباره نقش عوامل خارجی در این حادثه، اعلام کرد که ترور پدرش بخشی از روند حذف شخصیت‌های سیاسی مخالف وابستگی و سلطه خارجی در منطقه بوده است.
وی اظهار داشت: «ما معتقدیم همان دست‌هایی که در حذف شخصیت‌های آزادی‌خواه و ظلم‌ستیز منطقه نقش داشته‌اند، در ترور شهید کاظمی نیز دخیل بوده‌اند.»
او همچنین مدعی شد که مخالفت پدرش با فساد اقتصادی، انحصار منابع و وابستگی سیاسی افغانستان به قدرت‌های خارجی، از عوامل مؤثر در حذف او بوده است.
مسعود کاظمی با اشاره به تلاش‌های پدرش برای مقابله با انحصار اقتصادی گفت: «شهید کاظمی به‌شدت به دنبال رفع فساد اقتصادی و کوتاه کردن دست کسانی بود که می‌خواستند اقتصاد افغانستان را در انحصار یک خانواده یا یک جریان قرار دهند.»
وی در ادامه، دستگاه حکومتی وقت افغانستان را نیز در فراهم شدن زمینه وقوع این حادثه مسئول دانست و گفت: «ما معتقدیم دستگاه حکومتی در شهادت شهید کاظمی نقش داشت و زمینه‌های وقوع این حادثه را فراهم کرده بود.»
رهبر حزب اقتدار ملی با اشاره به سفر هیئت پارلمانی به بغلان افزود که با وجود اطلاع‌رسانی قبلی به نهادهای امنیتی، تدابیر لازم برای حفاظت از هیئت اتخاذ نشده بود.
او اظهار داشت: «وقتی یک هیئت بلندپایه پارلمانی به منطقه‌ای سفر می‌کند و پیشاپیش به تمامی نهادهای امنیتی اطلاع داده می‌شود، انتظار می‌رود حداقل تدابیر حفاظتی برقرار باشد؛ اما در بغلان حتی امنیت ابتدایی نیز فراهم نشده بود.»
روایت مسعود کاظمی از سه مرحله حادثه بغلان
فرزند سید مصطفی کاظمی در تشریح جزئیات حادثه بغلان، به وجود روایت‌های متفاوت درباره چگونگی وقوع آن اشاره کرد.
وی گفت: «درباره این حادثه روایت‌های مختلفی وجود دارد. برخی از انفجار سخن می‌گویند، برخی آن را حمله انتحاری می‌دانند و شماری از شاهدان نیز از وقوع انفجار و سپس تیراندازی خبر داده‌اند.»
به گفته وی، بر اساس برخی روایت‌های شاهدان، در جریان استقبال از هیئت پارلمانی، فردی به سید مصطفی کاظمی دسته‌گل داده و پس از آن انفجار رخ داده است.
مسعود کاظمی گفت که پس از انفجار نیز از سمت کارخانه به سوی حاضران تیراندازی شده و شماری از قربانیان در نتیجه شلیک گلوله جان باخته‌اند.
وی افزود: «بر اساس روایت‌هایی که به ما رسیده، حادثه در سه مرحله شامل حمله انتحاری، انفجار و تیراندازی رخ داده و شمار زیادی از مردم، از جمله کودکان و افراد سالخورده، قربانی شده‌اند.»
شهید کاظمی متعلق به یک قوم یا مذهب خاص نبود
سید مسعود کاظمی در پاسخ به پرسشی درباره جایگاه پدرش در میان اقوام و مذاهب افغانستان، تأکید کرد که فعالیت‌های سیاسی او محدود به جامعه شیعه یا یک قوم مشخص نبود.
وی اظهار داشت: «شهید کاظمی فقط برای شیعیان کار نمی‌کرد؛ او برای تمام مردم افغانستان، برای ظرفیت‌های کشور و برای مقابله با ظلم و انحصار تلاش می‌کرد.»
به گفته وی، سید مصطفی کاظمی ریشه بخش مهمی از مشکلات افغانستان را در اختلافات قومی، رقابت‌های سیاسی و ناتوانی جریان‌های مختلف در پذیرش یکدیگر می‌دانست.
رهبر حزب اقتدار ملی افزود: «او معتقد بود نفاق، چنددستگی و نپذیرفتن یکدیگر، از عوامل اصلی بدبختی مردم افغانستان است و برخی قدرت‌های خارجی نیز از این اختلافات بهره‌برداری می‌کنند.»
وی همچنین به نقش رهبران سیاسی و احزاب در تشدید اختلافات اشاره کرد و گفت که قوم‌گرایی، خودمحوری و استفاده ابزاری از هویت‌های قومی از موانع اصلی وحدت ملی بوده است.
مسعود کاظمی تأکید کرد: «شهید کاظمی همه مردم افغانستان را برادر و هم‌وطن می‌دانست و برای افغانستانی جامع و متعلق به همه شهروندان تلاش می‌کرد.»
جبهه ملی و گروه پارلمانی استقلال ملی؛ تلاش برای همگرایی سیاسی
فرزند سید مصطفی کاظمی در ادامه، به نقش پدرش در ایجاد ائتلاف‌های سیاسی و پارلمانی اشاره کرد.
وی گفت که تلاش برای تشکیل جبهه ملی از جمله اقداماتی بود که با هدف نزدیک کردن نیروهای سیاسی دارای دیدگاه‌های متفاوت انجام شد.
به گفته مسعود کاظمی، پدرش تلاش داشت مجاهدین، تکنوکرات‌ها و جریان‌های سیاسی مخالف را با وجود اختلاف‌نظرهایشان، در چارچوبی مشترک برای ایجاد حکومتی فراگیر گرد هم آورد.
وی افزود: «شهید کاظمی همچنین گروه پارلمانی استقلال ملی را ایجاد کرد که به باور ما نخستین گروه پارلمانی افغانستان بود و نمایندگانی از اقوام و جریان‌های مختلف در آن حضور داشتند.»
رهبر حزب اقتدار ملی افغانستان تأکید کرد که در دوره وزارت پدرش نیز تلاش می‌شد ساختار وزارتخانه به قوم، مذهب یا جریان سیاسی خاصی محدود نباشد و همه شهروندان خود را در آن سهیم بدانند.
هشدار درباره تشدید اختلافات میان سادات و هزاره‌ها
سید مسعود کاظمی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، نسبت به گسترش اختلافات قومی و مذهبی در فضای مجازی افغانستان هشدار داد.
وی با انتقاد از برخی جریان‌هایی که به اختلافات میان سادات و هزاره‌ها دامن می‌زنند، این روند را مغایر با اندیشه وحدت‌گرایانه پدرش دانست.
او اظهار داشت: «متأسفانه در شرایطی که مردم افغانستان با مهاجرت، فشارهای سیاسی و مشکلات اقتصادی روبه‌رو هستند، برخی در فضای مجازی همچنان به دنبال قوم‌گرایی و ایجاد اختلاف میان مردم‌اند.»
مسعود کاظمی افزود: «اینکه بخواهند سید را از هزاره و هزاره را از سید جدا کنند، یکی از آسیب‌های بزرگ جامعه تشیع افغانستان است.»
وی با تأکید بر اشتراکات دینی، تاریخی و اجتماعی این دو جامعه گفت: «ما از یک پیکر هستیم، یک قبله داریم و به یک سمت نماز می‌خوانیم. نباید اجازه دهیم از نام‌ها، القاب و هویت‌های قومی برای ایجاد اختلاف سوءاستفاده شود.»
او با اشاره به شرایط کنونی افغانستان تصریح کرد که بحران‌های سیاسی و اجتماعی، همه اقوام و مذاهب کشور را تحت تأثیر قرار داده و عبور از این وضعیت بدون همبستگی امکان‌پذیر نیست.
کاظمی از مردم افغانستان، به‌ویژه جامعه تشیع، خواست در برابر تحریکات قومی هوشیار باشند و اجازه ندهند اختلافات هویتی به شکاف‌های اجتماعی عمیق‌تر تبدیل شود.
ساده‌زیستی و عبور از منافع شخصی
سید مسعود کاظمی در توصیف ویژگی‌های شخصیتی پدرش، او را فردی خردمند، متدین، مردم‌محور و دور از منفعت‌طلبی شخصی معرفی کرد.
وی اظهار داشت: «شهید کاظمی هیچ‌گاه برای خود اولویتی بالاتر از رضای خداوند و خدمت به ملت افغانستان تعریف نمی‌کرد. او از خود برای مردم عبور می‌کرد، نه از مردم برای منافع شخصی خود.»
به گفته وی، یکی از مشکلات امروز جامعه سیاسی افغانستان، غلبه منافع فردی و خانوادگی بر مصالح عمومی است؛ مسئله‌ای که می‌تواند به فساد، ثروت‌اندوزی و تضعیف اعتماد عمومی منجر شود.
او افزود: «شهید کاظمی در زمانی که وزیر تجارت و یکی از رهبران سیاسی افغانستان بود، زندگی شخصی بسیار ساده‌ای داشت و هیچ‌گاه به دنبال ثروت‌اندوزی نبود.»
او تأکید کرد که شخصیت پدرش همچنان برای او الگویی در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی است.
وی گفت: «هر زمان که در فعالیت‌های سیاسی با فشار و دشواری روبه‌رو می‌شویم، به مسیر زندگی شهید کاظمی نگاه می‌کنیم و از آن قوت قلب می‌گیریم.»
ادامه راه سید مصطفی کاظمی پس از ترور؛ حفظ انسجام حزب اقتدار ملی
فرزند سید مصطفی کاظمی در تشریح فعالیت‌های خود پس از ترور پدرش گفت که خانواده و همراهان او تلاش کردند ضمن ادامه تحصیل و فعالیت‌های فرهنگی، ساختار سیاسی به‌جامانده از وی را حفظ کنند.
مسعود کاظمی اظهار داشت: «پس از شهادت استاد، تلاش کردیم فعالیت‌های آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و رسانه‌ای را ادامه دهیم و در عین حال اجازه ندهیم حزب اقتدار ملی دچار چنددستگی و فروپاشی شود.»
وی افزود که از سال ۱۳۸۸ فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی مرتبط با اندیشه و میراث سید مصطفی کاظمی گسترش یافت و هم‌زمان حمایت از ساختار حزب ادامه پیدا کرد.
به گفته وی، پس از سقوط جمهوریت و تحولات سیاسی افغانستان، ضرورت بازتعریف فعالیت‌های حزب در شرایط جدید مطرح شد.
او توضیح داد: «پس از سقوط جمهوریت، با توجه به حضور بخشی از مردم افغانستان در داخل کشور و بخشی دیگر در مهاجرت، تلاش کردیم فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی خود را به‌گونه‌ای تنظیم کنیم که به مردم داخل افغانستان آسیبی وارد نشود.»
فعالیت حزب اقتدار ملی در مهاجرت و برنامه‌های آینده
رهبر حزب اقتدار ملی افغانستان با اشاره به فعالیت‌های این حزب در سال‌های اخیر گفت که پس از تحولات سیاسی کشور، مجموعه‌ای از اعضا و همراهان سید مصطفی کاظمی در قالب تشکیلات گسترده‌تری گرد هم آمدند.
وی اظهار داشت: «با تصمیم مجموعه حزب و تشکیلات، مسئولیت رهبری حزب اقتدار ملی و ادامه مسیر شهید کاظمی را بر عهده گرفتیم و تلاش کردیم صدای مردم افغانستان، چه در داخل کشور و چه در مهاجرت، باشیم.»
مسعود کاظمی مدعی شد که این مجموعه در سال‌های اخیر توانسته است خدماتی در حوزه مهاجران ارائه دهد و در عین حال رویکردی مبتنی بر اعتدال و پرهیز از تنش را دنبال کند.
وی افزود: «تلاش کردیم ضمن حمایت از مردم مهاجر، شرایطی ایجاد نشود که فعالیت‌های سیاسی خارج از افغانستان به افزایش فشار بر مردم داخل کشور منجر شود.»
او درباره برنامه‌های آینده حزب نیز گفت که پرورش نیروهای متخصص، توسعه فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی و مشارکت در آینده سیاسی افغانستان از اولویت‌های این مجموعه است.
رهبر حزب اقتدار ملی تصریح کرد: «آرمان ما این است که استعدادها را پرورش دهیم، زمینه رشد فکری نسل جدید را فراهم کنیم و در آینده افغانستان سهم مؤثری در ایجاد ثبات و آرامش داشته باشیم.»
وی در پایان ابراز امیدواری کرد که افغانستان به صلح و ثبات پایدار دست یابد و همه شهروندان، فارغ از تعلقات قومی و مذهبی، خود را در سرنوشت کشور سهیم بدانند.
سید مصطفی کاظمی در ۱۵ عقرب/آبان ۱۳۸۶، هنگام بازدید یک هیئت پارلمانی از کارخانه قند بغلان، در حمله‌ای مرگبار جان باخت. در این حادثه، علاوه بر کاظمی، پنج نماینده دیگر پارلمان افغانستان و شمار زیادی از شهروندان، از جمله دانش‌آموزان، کشته شدند.
این حمله از خونین‌ترین رویدادهای امنیتی علیه نمایندگان پارلمان افغانستان در سال‌های پس از سقوط نخستین حکومت طالبان به شمار می‌رود.
با وجود گذشت نزدیک به دو دهه از این حادثه، اختلاف روایت‌ها درباره چگونگی وقوع حمله، عوامل پشت پرده و مسئولیت نهادهای امنیتی وقت همچنان از موضوعات مورد بحث است.
