به گزارش ایراف، در کنار اشتراکات فرهنگی، تاریخی و زبانی، انار نیز یکی دیگر از وجوه اشتراک ایران و افغانستان است، میوه‌ای که به‌دلیل طعم، رنگ و کیفیت بالا، ظرفیت قابل‌توجهی برای صادرات به کشورهای غربی دارد.
انار قندهار؛ نامی آشنا
انار در فرهنگ غذایی و کشاورزی افغانستان جایگاه ویژه‌ای دارد و در میان محصولات ولایتهای مختلف این کشور، انار قندهار از شهرت خاصی برخوردار است. نام این میوه برای بسیاری از مصرف‌کنندگان ایرانی نیز آشناست؛ شهرتی که نشان می‌دهد محصولات کشاورزی افغانستان، فراتر از مرزهای این کشور، در حافظه بازارهای منطقه جای گرفته‌اند.
قندهار، در جنوب افغانستان، یکی از مهم‌ترین قطب‌های تولید انار در این کشور است. باغ‌های انار در شهرستانهای ارغنداب، ارغستان، شاه‌ولی‌کوت، خاکریز، ژیری، پنجوایی، معروف، دند، دامان و میانشین گسترده شده‌اند و بخش مهمی از زمینهای زیر کشت و فعالیت کشاورزی این ولایت را تشکیل می‌دهند.
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی وزارت زراعت افغانستان در سال ۱۴۰۴ خورشیدی، حدود ۱۵ هزار هکتار از زمینهای قندهار به باغ‌های انار اختصاص داشته و میزان تولید این محصول در آن سال نزدیک به ۲۷۴ هزار تن بوده است.
از باغ‌های قندهار تا بازارهای منطقه
شهرت انار قندهار تنها به مصرف داخلی افغانستان محدود نیست، این محصول طی سال‌های گذشته بخشی از صادرات کشاورزی افغانستان را تشکیل داده و به بازارهایی در آسیا، خاورمیانه و کشورهای آسیای مرکزی راه یافته است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در سال ۱۴۰۴ خورشیدی نزدیک به ۲۳ هزار تن انار از قندهار به کشورهای مختلف صادر شده و پاکستان، هند، عربستان سعودی، مالزی، ازبکستان، روسیه، قزاقستان و امارات متحده عربی از مقصدهای صادراتی این محصول بوده‌اند.
این آمار نشان می‌دهد که انار، افزون بر ارزش غذایی، بخشی از ظرفیت اقتصادی و صادراتی افغانستان است. فروش این محصول برای باغداران، تاجران، کارگران فصلی و فعالان حوزه بسته‌بندی و حمل‌ونقل اهمیت دارد و رونق بازار آن می‌تواند به گردش اقتصادی در مناطق تولیدکننده کمک کند.
خشکسالی و دشواری صادرات؛ چالش‌های تازه باغداران
گزارش‌های تازه از قندهار حاکی از آن است که باغداران این ولایت در سال ۱۴۰۵ با مشکلاتی از جمله کمبود آب، کاهش قیمت انار و محدودیت دسترسی به بازارهای خارجی روبه‌رو شده‌اند.
در اکتبر ۲۰۲۶ گزارش‌های منتشرشده میگویند که میزان تولید انار قندهار در سال جاری حدود ۲۲۰ هزار تن برآورد شده است؛ رقمی که در مقایسه با تولید حدود ۲۷۵ هزار تنی سال ۲۰۲۵ روند کاهشی را نشان می‌دهد. به گفته مسئولان محلی، خشکسالی به باغ‌های انار آسیب رسانده و در برخی مناطق، از جمله ارغستان، وضعیت دشوارتری ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، محدودیت مسیرهای تجاری با پاکستان نیز فروش محصول را با مشکل مواجه کرده است. در شرایطی که بخشی از انار تولیدشده باید در مدت محدودی به بازار برسد، دشواری صادرات می‌تواند به کاهش قیمت در مبدأ و افزایش زیان باغداران منجر شود. تلاش برای یافتن بازارهای جایگزین، توسعه صادرات به کشورهای دیگر و گسترش صنایع تبدیلی از جمله راه‌هایی است که می‌تواند به کاهش این مشکلات کمک کند.
از انار تازه تا آب‌میوه و رب انار
یکی از راهکارهای افزایش ارزش اقتصادی انار قندهار، گسترش صنایع تبدیلی است. تبدیل بخشی از محصول به آب‌میوه، رب و دیگر فرآورده‌های انار می‌تواند امکان نگهداری طولانی‌تر را فراهم کند و وابستگی فروشندگان به عرضه فوری میوه تازه را کاهش دهد.
در سال‌های اخیر، فعالیت‌هایی برای فرآوری انار در قندهار آغاز شده است. در سال گذشته یک واحد خصوصی فرآوری انار در ولایت قندهار فعالیت خود را آغاز کرده که ظرفیت فرآوری روزانه ۱۰ تن انار به آب‌میوه و دانه انار را دارد. چنین طرح‌هایی می‌تواند زمینه استفاده از محصولاتی را فراهم کند که به دلایل ظاهری یا معیارهای صادراتی، امکان عرضه در بازار میوه تازه را ندارند.
البته توسعه این بخش به سرمایه‌گذاری، تجهیزات مناسب، استانداردهای بهداشتی، بسته‌بندی باکیفیت و دسترسی به بازارهای فروش نیاز دارد. گسترش صنایع تبدیلی در کنار صادرات میوه تازه می‌تواند به کاهش ضایعات کشاورزی و ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر کمک کند.
انار قندهار و پیوند بازارهای ایران و افغانستان
در ایران، نام انار قندهار برای بسیاری از مصرف‌کنندگان آشناست؛ موضوعی که می‌تواند زمینهای برای توجه بیشتر به ظرفیت محصولات کشاورزی افغانستان و روابط تجاری دو کشور باشد.
ایران و افغانستان به‌واسطه همسایگی جغرافیایی و پیوندهای دیرینه اقتصادی و فرهنگی، ظرفیت‌های متعددی برای گسترش تجارت محصولات کشاورزی دارند. انار قندهار نیز می‌تواند یکی از محصولات مورد توجه در این زمینه باشد؛ مشروط بر آنکه شرایط تجاری، استانداردهای لازم و مسیرهای عرضه برای حضور پایدار آن در بازار فراهم شود.
روز ملی انار در ایران فرصتی برای توجه به ارزش این میوه و جایگاه آن در کشاورزی منطقه است؛ فرصتی که می‌توان از آن برای معرفی ظرفیت‌های کشاورزی افغانستان نیز بهره گرفت.
انار قندهار، با شهرتی که در بازارهای منطقه به دست آورده، نمونه‌ای از توانمندی‌های کشاورزی افغانستان است. حفاظت از منابع آب، حمایت از باغداران، توسعه صنایع تبدیلی و فراهم‌کردن مسیرهای مطمئن صادراتی، عواملی هستند که می‌توانند این شهرت را به درآمد پایدارتر برای کشاورزان تبدیل کنند.
