به گزارش ایراف، صباح زنگنه، کارشناس مسائل بین‌الملل و نماینده اسبق دائم ایران در سازمان کنفرانس اسلامی، در تحلیل توقف کامل تجارت پاکستان با ایران اظهار داشت: «نه ایرانی‌ها می‌توانند از تعامل در حوزه‌های مختلف اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و… چشم پوشی کنند و نه پاکستانی‌ها در شرایطی قرار دارند که بتوانند از پتانسیل ایران به سادگی بگذرند. بنابراین هر نوع قطع رابطه بین این دو کشور مقطعی خواهد بود و به هیچ وجه نمی‌توان ایران و پاکستان را دور از هم تصور کرد.»
همراهی پاکستان با آمریکا
زنگنه در ادامه با اشاره به اینکه مسئولان بلندپایه پاکستان دلایل امنیتی را برای توقف تجارت و مسدود شدن مرزهای دو کشور عنوان می‌کنند، تصریح کرد: «تمام تلاش‌شان را به کار می‌گیرند تا متهم به عدم استقلال نشوند، اما واقعیت این است که دولت پاکستان تحت فشار آمریکایی‌ها روابط تجاری با ایران را تقریباً به صفر رسانده است. آمریکا به هدف اعمال محدودیت بیشتر به ایران، پاکستانی‌ها را مجبور به مسدود کردن مرز با ایران کرده است.»
وی با اشاره به وضعیت متزلزل اقتصادی پاکستان افزود: «چرخ اقتصاد این کشور لنگ می‌زند، اما با این وجود از منافع داد و ستد با ایران چشم پوشیده‌اند تا از تبعات رویارویی با ایالات متحده در امان باشند.»
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به روابط سطح بالای شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان با آمریکایی‌ها خاطرنشان کرد: «پاکستان به عنوان میانجی‌ای که می‌تواند مشکل‌گشا باشد، بین جمهوری اسلامی و ایالات متحده فعالیت و رایزنی‌هایی جدی در روزهای پرتلاطم جنگی ایفا کرد و اکنون نیز جامعه جهانی چشم انتظار نتیجه میانجی‌گری پاکستان بین تهران و واشنگتن است.»
همکاری افغانستان، پاکستان و ایران زیر سایه نفوذ آمریکا
زنگنه به نقش افغانستان در عدم همکاری بین ایران و پاکستان نیز اشاره کرد و گفت: «اگر این سه کشور بدانند همکاری سه‌جانبه‌شان چقدر می‌تواند در کمتر شدن مشکلاتشان مؤثر باشد، حتماً به توصیه‌ها و اعمال فشار کشورهای زورگوی مستکبر بی‌اعتنایی می‌کردند و از منافع و مصالح همسایگی بهره‌وری بالایی کسب می‌کردند.»
وی تأکید کرد: «کاخ سفید کمافی‌السابق همه سعی‌اش را برای دوری ایران و پاکستان به کار خواهد کرد، به‌ویژه که جنگ ایران و آمریکا همچنان پرونده‌ای باز است تا ترامپ به قدر کافی برای تحمیل مطالباتش به شهباز شریف انگیزه داشته باشد.»
زنگنه در پایان گفت: «ایران و پاکستان نمی‌توانند قید همکاری و تعامل با یکدیگر را بزنند.»
جزئیات توقف تجارت از گذرگاه‌های مرزی
پاکستان تجارت با ایران از طریق دو گذرگاه مرزی گبد–ریمدان و تفتان را به‌طور موقت متوقف کرده است. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که دو کشور در نشست دهم کمیته مشترک تجارت خود در ماه آگوست بر گسترش مبادلات، فعالیت شبانه‌روزی گذرگاه‌ها و بهبود روندهای گمرکی تأکید کرده بودند. با این حال، توقف تازه تجارت از این دو گذرگاه، روند مبادلات تجاری دو کشور را با اختلال روبه‌رو کرده است.
روزنامه پاکستانی «دان» گزارش داد که وزارت بازرگانی این کشور روز جمعه، ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۵ مهرماه ۱۴۰۵)، با صدور یادداشتی، دستور پیشین خود درباره تجارت با ایران را با اثر فوری لغو کرد.
«شاهد ریند»، مشاور رسانه‌ای و امور سیاسی سروزیر ایالت بلوچستان پاکستان، هدف از این تصمیم را رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی، جلوگیری از قاچاق و بهبود مدیریت مرزها اعلام کرد.
در حالی که مقامات پاکستانی توقف تجارت با ایران را با بهانه‌های امنیتی توجیه می‌کنند، تحلیلگران بر این باورند که فشارهای آمریکا و روابط نزدیک شهباز شریف با واشنگتن، عامل اصلی این تصمیم بوده است. با این وجود، کارشناسان تأکید می‌کنند که وابستگی متقابل اقتصادی ایران و پاکستان، هرگونه قطع رابطه را ناپایدار و مقطعی خواهد کرد.
