به گزارش ایراف، گزارش‌ها و مطالب منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی درباره جلوگیری از ورود برخی دانش‌آموزان و معلمان محجبه به مدارس جمهوری آذربایجان، بحث‌های گسترده‌ای را میان کاربران افغانستانی برانگیخته است.
بسیاری از کاربران، این اقدام را نوعی اعمال فشار از سوی دولت دانسته‌اند. گزارش‌های منتشرشده همچنین از اعتراض برخی دانش‌آموزان و خانواده‌ها در داخل جمهوری آذربایجان حکایت دارد؛ اعتراض‌هایی که در واکنش به اجرای مقررات جدید پوشش در مدارس شکل گرفته است.
برخی کاربران افغانستانی با تأکید بر مسلمان‌بودن اکثریت جمعیت جمهوری آذربایجان، این محدودیت‌ها را مغایر با انتظارات خود از احترام به شعائر اسلامی دانسته‌اند و خواستار بازنگری در سیاست‌های مربوط به پوشش دانش‌آموزان و معلمان شده‌اند.
اعتراض به محرومیت از آموزش به‌دلیل حجاب
ابومحسن حمیدی، کاربر فیسبوک، با ابراز تأسف از اجبار به نپوشیدن حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان، تأکید کرده است که پایبندی به پوشش اسلامی نباید به محرومیت دختران از حق تحصیل منجر شود.
او با اشاره به ضرورت رعایت کرامت انسانی و آزادی‌های فردی، از حکومت جمهوری آذربایجان خواسته است در تصمیم‌های مربوط به پوشش دانش‌آموزان بازنگری کند. از نگاه این کاربر، آموزش حق هر دختر است و حجاب نباید مانعی در مسیر دانش‌اندوزی و آینده‌سازی او باشد.
وی نوشته است: «وظیفه دولت، ایجاد شرایط مناسب برای تحصیل همگانی است، نه ممنوع یا محدود کردن پوشش خاص. این‌گونه رفتارها که از دولت آذربایجان سر می‌زند، افراط و تفریط را در جامعه گسترش می‌دهد.»
از سوی دیگر، داوود محمدی در واکنش به این گزارش‌ها، محدودیت‌های مربوط به پوشش در مدارس را اقدامی دانسته که ممکن است در آینده به حوزه‌های دیگری نیز گسترش یابد. او با اشاره به وضعیت سیاسی ایتالیا، احتمال بروز محدودیت‌های مشابه در این کشور را نیز مطرح کرده است.
محمدی با بیان اینکه این اقدام آغاز روندی است که احتمالاً دولت آذربایجان در راستای سکولار کردن جامعه در پیش گرفته، نوشته است: «الهام علی‌اف تلاش دارد خود را شبیه چیزی درست کند که نیست. او می‌خواهد اصلاحات اجتماعی ایجاد کند، اما از بدترین نقطه شروع کرده است. در گذشته و قبل از علی‌اف نیز رهبرانی بوده‌اند که حجاب از سر زنان مسلمان برداشته‌اند، اما در نهایت حکومتشان ساقط شده است.»
حجاب؛ موضوعی فراتر از یونیفورم مدرسه
در همین حال، عباس نادری، دیگر کاربر فیسبوک، در واکنش خود، محدودیت‌های گزارش‌شده در جمهوری آذربایجان را در کنار سیاست‌های طالبان در افغانستان قرار داده و از دو رویکرد متفاوت به پوشش زنان انتقاد کرده است.
او با اشاره به اینکه در یک سو از ورود افراد محجبه به مراکز آموزشی جلوگیری می‌شود و در سوی دیگر، محدودیت‌های طالبان بر آموزش و حضور اجتماعی زنان و دختران قرار دارد، این وضعیت را نمونه‌ای از پیامدهای افراط در سیاست‌گذاری درباره پوشش و دین دانسته است.
وی با بیان اینکه رویکرد افراطی طالبان در ممنوعیت تحصیل دختران، آینده هزاران دختر افغان را تحت تأثیر قرار داده است، نوشته است که محدودیت و ممنوعیت حجاب نیز برای بسیاری از دختران مسلمان آذربایجان غیرقابل قبول است.
این مقایسه در شرایطی مطرح می‌شود که مسئله پوشش زنان در کشورهای مختلف، از جمله افغانستان و جمهوری آذربایجان، در بسترهای سیاسی و حقوقی متفاوتی قرار دارد؛ با این حال، حق دسترسی به آموزش و پیامدهای محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان و دختران، از محورهای مشترک این بحث‌هاست.
تأکید بر آزادی مذهبی و مخالفت با ممنوعیت حجاب
از سوی دیگر، سمیرا هزاره، فعال حقوق زنان، نیز مخالفت خود را با ممنوعیت حجاب اعلام کرده و بر حق افراد برای انجام آزادانه مناسک و باورهای مذهبی تأکید کرده است.
در همین حال، حبیب احمدی، دیگر کاربر فیسبوک، نیز با انتشار گزارشی درباره جلوگیری از ورود یک معلم محجبه به ساختمان مدرسه و برگزاری کلاس در حیاط، نسبت به پیامدهای احتمالی این وضعیت ابراز نگرانی کرده است.
او با اشاره به روابط حکومت جمهوری آذربایجان با جامعه شیعی این کشور، احتمال داده است که این موضوع به عاملی برای افزایش نارضایتی‌ها تبدیل شود.
در برخی واکنش‌های دیگر، از جمله نوشته‌های حسام رائد، انتقادها با ادبیات تند سیاسی و مذهبی همراه بوده و حکومت الهام علی‌اف به ارتباط نزدیک با آمریکا و رژیم صهیونیستی متهم شده است.
اعتراض‌ها در داخل جمهوری آذربایجان؛ از تحریم کلاس‌ها تا تجمع دانش‌آموزان
در داخل جمهوری آذربایجان نیز اجرای مقررات جدید پوشش مدارس با اعتراض‌هایی روبه‌رو شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در برخی مدارس باکو و شهرهایی مانند سومقاییت، دانش‌آموزان محجبه از ورود به کلاس منع شده‌اند و تصاویر و ویدئوهای منتشرشده از واکنش‌های اعتراضی دانش‌آموزان و خانواده‌ها در شبکه‌های اجتماعی بازتاب یافته است.
همچنین، گزارش‌هایی از خودداری گروهی از دانش‌آموزان از حضور در کلاس‌ها در حمایت از هم‌کلاسی‌های محجبه‌شان منتشر شده است. در یکی از این اعتراض‌ها در باکو، دانش‌آموزان با در دست داشتن نوشته‌ای با مضمون «حجاب مانع آموزش نیست»، خواستار اجازه حضور دختران محجبه در کلاس‌های درس شدند.
این اعتراض‌ها در حالی ادامه دارد که دولت جمهوری آذربایجان، مقررات جدید را در چارچوب حفظ پوشش یکسان مدارس و رعایت اصل سکولاریسم در نظام آموزشی توجیه کرده است. در مقابل، منتقدان می‌گویند هرچند در متن مقررات جدید نام حجاب به‌صراحت ذکر نشده، اجرای آن در برخی مدارس عملاً به جلوگیری از حضور دانش‌آموزان و معلمان محجبه منجر شده است. وزارت کشور جمهوری آذربایجان نیز در ۱۲ اکتبر اعلام کرد که ۳۷ نفر در ارتباط با حوادث و درگیری‌های مربوط به اجرای مقررات پوشش بازداشت شده‌اند. در مقابل، برخی مسئولان و نهادهای داخلی بر ضرورت رعایت مقررات پوشش مدارس و پرهیز از سیاسی‌شدن موضوع تأکید کرده‌اند.
مجموع واکنش‌های بازتاب‌یافته از کاربران افغانستانی نشان می‌دهد که گزارش‌های مربوط به محدودیت حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان، برای شماری از آنان صرفاً یک موضوع داخلی در آن کشور نیست؛ بلکه با پرسش‌های گسترده‌تری درباره آزادی مذهبی، حقوق زنان و دختران و نقش دولت‌ها در تنظیم پوشش شهروندان ارتباط پیدا کرده است. هم‌زمان، اعتراض‌های داخلی نیز نشان می‌دهد که نحوه اجرای مقررات پوشش مدارس به موضوعی مناقشه‌برانگیز در جامعه جمهوری آذربایجان تبدیل شده است.
