به گزارش ایراف، امتياز گل، رئیس مرکز پژوهش و مطالعات امنیتی پاکستان، در یادداشتی تحلیلی در روزنامه «اکسپرس تریبیون» نوشته است که مواضع اخیر سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، درباره اداره طالبان و نحوه اشاره او به تهدید داعش، پرسش‌های جدی درباره اهداف جدید مسکو در افغانستان ایجاد کرده است.
به‌گفته این تحلیلگر، روسیه در حال نزدیک‌شدن به روایت طالبان درباره داعش است؛ روایتی که پاکستان را منشأ فعالیت این گروه معرفی می‌کند.
لاوروف در نشست پنجم اکتبر «فرمت مسکو» از کشورهای شرکت‌کننده خواسته بود بپذیرند که طالبان «با موفقیت کشور را اداره کرده‌اند» و نیروهای امنیتی این گروه را به‌دلیل مبارزه با داعش و دیگر گروه‌های تروریستی ستود.
این در حالی است که مسکو در ماه جولای، داعش را با عنوان «ولایت خراسان» و به‌عنوان تهدیدی مستقر در افغانستان معرفی کرده بود؛ اما وزیر خارجه روسیه در ششم اکتبر، شاخه پاکستانی داعش را عامل حملات در افغانستان و پاکستان دانست و از اصطلاح «ولایت خراسان» استفاده نکرد.
این تغییر، به‌گفته گل، عملاً روایت طالبان را تقویت می‌کند.
پیام سیاسی مسکو به واشنگتن و اسلام‌آباد
گل احتمال داده است که این تغییر موضع، بخشی از محاسبات جدید روسیه در قبال افغانستان و پاکستان باشد؛ محاسباتی که می‌تواند پیام سیاسی روشنی برای آمریکا و پاکستان داشته باشد.
او می‌نویسد مسکو ممکن است در صورتی که واشنگتن و اسلام‌آباد از گروه‌های مخالف طالبان حمایت کنند، آماده کمک امنیتی به کابل باشد.
این تحلیل با توجه به گسترش روابط امنیتی و حتی همکاری‌های نظامی میان روسیه و طالبان در سال‌های اخیر، قابل توجه است.
هم‌زمان، روسیه بارها نسبت به احتمال ایجاد زیرساخت‌های نظامی ناتو در افغانستان و کشورهای همسایه هشدار داده و حضور نظامی غرب را تهدیدی مستقیم برای امنیت منطقه دانسته است. این نگرانی، به‌ویژه پس از جنگ اوکراین و تشدید رقابت روسیه و غرب، در محاسبات مسکو نقش پررنگ‌تری یافته است.
پاکستان در نگاه جدید مسکو
امتياز گل یکی دیگر از عوامل احتمالی تغییر محاسبات روسیه را ادعای مسکو درباره ارسال مهمات از پاکستان به اوکراین می‌داند؛ ادعایی که اگرچه از سوی اسلام‌آباد رد شده، اما می‌تواند نگاه روسیه به پاکستان را در چارچوب رقابت مسکو با آمریکا و اروپا تغییر داده باشد.
از این منظر، پاکستان ممکن است در محاسبات جدید روسیه، در کنار ائتلاف حامی اوکراین قرار گرفته باشد.
سایه اختلافات طالبان و پاکستان بر نشست فرمت مسکو
نشست اخیر فرمت مسکو که با حضور نمایندگان روسیه، طالبان، پاکستان، ایران، چین و چند کشور منطقه برگزار شد، تحت‌تأثیر اختلافات شدید میان طالبان و پاکستان قرار گرفت.
هیئت طالبان با متن پیشنهادی بیانیه پایانی مخالفت کرد و نشست بدون صدور بیانیه مشترک پایان یافت.
پاکستان اعلام کرد اختلاف‌ها «صرفاً بر سر واژه‌ها نبود» و مسائل مورد اختلاف «اساسی» بوده است.
این در حالی است که روابط طالبان و پاکستان در ماه‌های اخیر به‌شدت متشنج شده و دو طرف یکدیگر را به حمایت از گروه‌های مسلح متهم می‌کنند. گزارش‌ها نیز از افزایش درگیری‌ها در امتداد مرز دو کشور حکایت دارد.
چرا چرخش روسیه اهمیت دارد؟
روسیه تنها کشوری است که اداره طالبان را به‌صورت رسمی به رسمیت شناخته و در سال جاری روابط سیاسی و اقتصادی خود با کابل را گسترش داده است.
تحلیل‌های مستقل نشان می‌دهد که مسکو در چارچوب یک رویکرد «واقع‌گرایانه»، طالبان را بازیگری می‌داند که می‌تواند بخشی از تهدیدهای امنیتی علیه روسیه و آسیای مرکزی را مهار کند؛ البته تا جایی که این گروه خود به یک تهدید جدید تبدیل نشود.
در همین چارچوب، تغییر ادبیات روسیه درباره داعش و نزدیک‌شدن به روایت طالبان، می‌تواند نشانه‌ای از شکل‌گیری یک «بازی بزرگ» جدید در منطقه باشد؛ بازی‌ای که محور آن، رقابت مسکو با غرب، مدیریت تهدیدهای امنیتی و تلاش برای تثبیت نقش روسیه در معادلات افغانستان است.
