به گزارش ایراف، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اواسط ماه اکتبر در رأس هیئتی تجاری متشکل از مدیران بیش از صد شرکت بزرگ این کشور وارد سمرقند خواهد شد.
این سفر که از سوی سرجیو گور، فرستاده ویژه آمریکا برای آسیای جنوبی و مرکزی، «تاریخی» خوانده شده، بخشی از برنامه جدید آمریکا برای گسترش نفوذ اقتصادی و انرژی در منطقه ارزیابی میشود.
طبق اعلام رسمی وزارت خارجه آمریکا، روبیو در این سفر در نشست وزیران خارجه کشورهای عضو سازوکار «سی ۵ + ۱» شرکت میکند؛ سازوکاری که پنج کشور آسیای مرکزی یعنی قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان را در کنار آمریکا گرد هم میآورد.
دستور کار این نشست بر اتصال اقتصادی منطقهای، امنیت انرژی، توسعه تجارت و جذب سرمایهگذاری متمرکز است.
سرجیو گور در توضیح اهداف این سفر تأکید کرده که واشنگتن قصد دارد مشارکت راهبردی خود با آسیای مرکزی را تقویت کند و مسیرهای جدیدی برای همکاریهای دیپلماتیک و تجاری بگشاید.
روبیو همچنین دیدارهایی با مقامهای ارشد ازبکستان و دیگر کشورهای منطقه خواهد داشت؛ دیدارهایی که محور آن گسترش تجارت، حمایت از نوسازی اقتصادی و افزایش حضور بخش خصوصی آمریکا عنوان شده است.
اهمیت راهبردی منطقه برای آمریکا
آسیای مرکزی طی سالهای اخیر به دلیل منابع انرژی، مواد معدنی حیاتی و موقعیت ژئوپلیتیک میان چین، روسیه، افغانستان و دریای خزر اهمیت بیشتری در محاسبات سیاست خارجی آمریکا یافته است.
واشنگتن در نشست سران «سی ۵ + ۱» در نوامبر ۲۰۲۵ نیز بر مواد معدنی حیاتی، تجارت و سرمایهگذاری تمرکز داشت.
گزارشهای رسانهای در آن زمان نشان میداد که آمریکا در پی افزایش حضور اقتصادی در منطقهای است که چین و روسیه نفوذ گستردهای در آن دارند.
بازگشت سازوکار «سی ۵ + ۱» به نقطه آغاز
نشست پیشرو از منظر تاریخی نیز قابل توجه است؛ چرا که سازوکار «سی ۵ + ۱» ده سال پیش در سمرقند شکل گرفت.
جان کری، وزیر خارجه وقت آمریکا، در اول نوامبر ۲۰۱۵ نخستین نشست رسمی این چارچوب را با وزیران خارجه پنج کشور آسیای مرکزی برگزار کرد.
در آن نشست، امنیت، مقابله با تهدیدهای تروریستی، توسعه تجارت و چالشهای محیطزیستی بهعنوان محورهای همکاری تعیین شد.
این سازوکار در سپتامبر ۲۰۲۳ به سطح رهبران ارتقا یافت و جو بایدن، رئیسجمهور وقت آمریکا، نخستین نشست سران «سی ۵ + ۱» را در نیویورک برگزار کرد.
در نوامبر ۲۰۲۵ نیز دونالد ترامپ میزبان رؤسای جمهور پنج کشور آسیای مرکزی در کاخ سفید بود؛ دیداری که در جریان آن شوکت میرضیایف، رئیسجمهور ازبکستان، با ترامپ درباره توسعه مشارکت راهبردی و افزایش سرمایهگذاری گفتوگو کرد.
پس از این دیدار، ازبکستان از ایجاد «شورای تجاری و سرمایهگذاری آمریکا–ازبکستان» خبر داد؛ شورایی که توافق تشکیل آن در سفر میرضیایف به واشنگتن حاصل شد.
رئیسجمهور ازبکستان در همان سفر با مدیران شرکتهای بزرگ آمریکایی از جمله گوگل، متا، آمازون، بوئینگ، جنرال موتورز، جان دیر و هانیول دیدار کرد.
جایگاه افغانستان در دستور کار جدید واشنگتن
افغانستان نیز طی سالهای گذشته بخشی از گفتوگوهای «سی ۵ + ۱» بوده است.
در آگوست ۲۰۲۳ نشست ویژهای درباره افغانستان برگزار شد و اعضا بر مشارکت زنان، تشکیل نهادهای پاسخگو و توسعه مسیرهای انرژی و ترانزیت از طریق افغانستان تأکید کردند.
با این حال، در اطلاعیه اخیر سرجیو گور درباره سفر روبیو، افغانستان در فهرست موضوعات اصلی نشست اکتبر قرار ندارد و تمرکز واشنگتن بر اقتصاد، انرژی و سرمایهگذاری اعلام شده است.
